Kariyer Yetkinliği ile Seçim Mülakat Kaygısının Örtük Program Perspektifinden Yönetimi

Öz

Bu çalışmada öğretmen adaylarının kariyer yetkinliği ile seçim mülakat kaygıları arasındaki ilişki incelenmiş ve bu durum örtük program ve örtük programın yönetimi perspektifinden değerlendirilerek tartışılmıştır. Çalışmada veriler, “Kariyer Yetkinliği Ölçeği” ve “Seçim Mülakatlarında Kaygı Ölçeği” aracılığı ile toplanmıştır. Çalışma, 2024 Güz Döneminde öğrenim gören 311 öğretmen adayının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin normal dağılım göstermemiş olmasından ötürü non-parametrik testler kullanılarak alt problemlere ait çözümlemeler yapılmıştır. Öğretmen adaylarından elde edilen verilerin tanımlayıcı istatistik çözümlemelerine göre öğretmen adaylarının kariyer yetkinliklerinin normal düzeyde, seçim mülakat kaygılarının ise düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark; kariyer yetkinliği ölçeğinin Motivasyona Yönelik Farkındalık boyutunda kadın katılımcılar lehine, Sosyal Ağ boyutunda ise erkek katılımcılar lehine bulunmuştur. Program değişkenine göre gruplar arası fark; kariyer yetkinliği ölçeğinin Niteliklere Yönelik Farkındalık boyutunda ve seçim mülakatlarında kaygı ölçeğinin Sosyal-Görünüm Kaygısı boyutunda bulunmuştur. Sınıf düzeyi değişkenine göre gruplar arası anlamlı fark bulunmamıştır. GANO değişkenine göre kariyer yetkinliği ölçeğinin bütününde ve Niteliklere Yönelik Farkındalık, Kendini Sunma ve Kariyer Kontrolü boyutlarında anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen adaylarının kariyer yetkinlikleri ile seçim mülakat kaygıları arasında eksi yönde düşük düzeyde ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• kariyer yetkinliği
• örtük program
• öğretmen adayları

Management of Career Competence and Selection İnterview Anxiety from A Hidden Curriculum Perspective

Öz

In This study examined the relationship between career competence and selection interview anxiety of teacher candidates and discussed this situation from the perspective of hidden curriculum and hidden curriculum management. Data were collected in the study using the “Career Competence Scale” and “Selection Interview Anxiety Scale”. The study was carried out with the participation of 311 teacher candidates studying in the Fall Semester of 2024. Since the obtained data did not show a normal distribution, sub-problem analyses were performed using non-parametric tests. According to the descriptive statistical analyses of the data obtained from teacher candidates, the career competence of teacher candidates was found to be at a normal level and their selection interview anxiety was found to be at a low level. According to the gender variable, a significant difference was found in favor of female participants in the Motivation-Oriented Awareness dimension of the career competence scale and in favor of male participants in the Social Network dimension. According to the program variable, the difference between the groups was found in the Qualification-Oriented Awareness dimension of the career competence scale and in the Social-Appearance Anxiety dimension of the selection interview anxiety scale. No significant difference was found between the groups according to the grade level variable. According to the GPA variable, a significant difference was found in the career competence scale as a whole and in the dimensions of Awareness of Qualifications, Self-Presentation and Career Control. A low-level negative relationship was found between the career competences of teacher candidates and their selection interview concerns.

Anahtar Kelimeler

• career competence
• hidden curriculum
• pre-service teachers

Kaynakça

1. Akkermans, J., Brenninkmeijer, V., Huibers, M. & Blonk, R. W. B. (2013). Competencies for the contemporary career: Development and preliminary validation of the career competencies questionnaire. Journal of Career Development, 40(3), 245–267. https://doi.org/10.1177/0894845312467501
2. Akyol, S., Yıldırım, H. & Sertel, E. (2018). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin sosyal görünüş kaygısı, klout skoru ve akademik başarı puanı arasındaki ilişki: Sivrihisar örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 5(3), 76-88. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.340066 Bilgin, R. & Erbuğ, E. (2021). Eğitimde fırsat eşitsizliği üzerine eleştirel bir değerlendirme. IJEASS, 4(2), 231–239. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
3. Cash, T. F. (2002). Cognitive-behavioral perspectives on body image. In T. F. Cash & T. Pruzinsky (Eds.), Body image: A handbook of theory, research, and clinical practice (pp. 38–46). Guilford Press.
4. Çolak, M. (2010). Eğitim ve beşeri sermayenin kalkınma üzerine etkisi. Kamu-İş Dergisi, 11(3), 109–125. Doğan, S. (2015). Eğitimin işlevleri. In C. T. Uğurlu (Ed.), Eğitim bilimine giriş. Eğiten Kitap.
5. Görgülü, Z. & Bozgeyikli, H. (2024). Kariyer yetkinlikleri ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 14(2), 239–259. https://doi.org/10.23863/kalem.2023.276
6. Grosemans, I. & De Cuyper, N. (2021). Career competencies in the transition from higher education to the labor market: Examining developmental trajectories. Journal of Vocational Behavior, 128, 103602. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2021.103602
7. Hakverdi, Y. H. (2014). Eğitim ve toplumsal hareketlilik ilişkisine biyografik bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
8. Holt, C. S., Heimberg, R. G., Hope, D. A. & Liebowitz, M. R. (1992). Situational domains of social phobia. Journal of Anxiety Disorders, 6(1), 63–77.

9. Karacaoğlu, Ö. C. (2020). Eğitimde program geliştirme. Nobel Akademik Yayıncılık.
10. Karacaoglu, Ö. C. (2025). Basic skills of 21st century teachers. Australian Journal of Teacher Education (Online), 50(1), 75-91. https://doi.org/10.14221/1835-517X.6455
11. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
12. Lent, R. W. & Brown, S. D. (1996). Social cognitive approach to career development: An overview. The Career Development Quarterly, 44(4), 310-321. https://doi.org/10.1002/j.2161- 0045.1996.tb00448.x
13. McCarthy, J. & Goffin, R. (2004). Measuring job interview anxiety: Beyond weak knees and sweaty palms. Personnel Psychology, 57(3), 607–637. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2004.00002.x
14. Presti, A. L., Capone, V., Aversano, A. & Akkermans, J. (2022). Career competencies and career success: On the roles of employability activities and academic satisfaction during the school-to-work transition. Journal of Career Development, 49(1), 107–125.
15. Schein, E. H. (1992). Organizational culture and leadership. Jossey–Bass.
16. Stremersch, J. Van Hoye, G. & Van Hooft, E. (2021). How to successfully manage the school-to-work transition: Integrating job search quality in the social cognitive model of career self-management. Journal of Vocational Behavior, 131, 103643.
17. Şahin, B. (2012). Metodoloji. In A. Tanrıöğen (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri (pp. 109–130). Anı Yayıncılık.
18. Şimşek, A. (2012). Araştırma modelleri. In A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (pp. 80–107). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
19. Şişman, M. (1995). Örgüt kavramının kültürel açıdan çözümlenmesi ve eğitim örgütleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1(1), 79-94.
20. Tatlıdil, E. (1993). Toplum, eğitim ve öğretmen: Öğretmen adayları üzerine yapılan bir araştırma. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
21. Turgut, D., Güler, B. K. & Yüzbaşı, D. V. (2024). Seçim mülakatlarında kaygı ölçeği (MASI)’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 785–814. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1378381
22. Yıldırım, İ. E. (2017). İstatistiksel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.