Bütünleştirilmiş Bilim ve Sanat Etkinliklerinin Yaratıcı Düşünme ve Problem Çözme Becerileri Üzerindeki Etkisi

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 23 , 89 - 110 , 30.04.2026

Derya Yilmaz Gunduz , Eda Gürlen

https://doi.org/10.57135/jier.1872538

https://izlik.org/JA62PP68RL

Öz

Sanat ve bilim, ortak bir özne olan insan etrafında birleşmekte ve bireylerin dünyayı anlamlandırmalarını ve yorumlamalarını sağlayan temel araçlar olarak işlev görmektedir. Ancak alanyazın incelendiğinde, bu iki alan arasındaki bütünleşmenin sınırlı düzeyde kaldığı; söz konusu bütünleşmenin çoğunlukla gerçek bir disiplinlerarası sentezden ziyade, yan yana getirilen bir yapı olarak ele alındığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin sanat ve bilime ilişkin algılarını belirlemek ve bu iki alanın bütünleştirilmesinin üst düzey düşünme becerilerine olası katkılarını ortaya koymaktır.

Eylem araştırması niteliğinde olan bu çalışmada, nitel ve nicel veriler eş zamanlı olarak toplanmış ve değerlendirilmiştir. Araştırmaya iki deney ve iki kontrol grubu katılmıştır. Deney gruplarında uygulanmak üzere dört farklı Bütünleştirilmiş Fen ve Sanat Etkinliği (Integrated Science and Art Activities – ISAA) hazırlanmış ve uygulanmıştır. Uygulama sonrasında, deney gruplarındaki öğrencilerin yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerinde belirgin bir gelişme gözlenmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerinin de geliştiğine ilişkin bulgular elde edilmiştir.

Araştırma bulguları, özgün düşünmeyi ve problem çözme becerilerini desteklemek amacıyla uygun materyallerle tasarlanmış fen ve sanat etkinliklerinin sayısının artırılmasının önemini ve bu alanda öğretmen eğitimine duyulan gereksinimin hayati olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular aynı zamanda deney grubu öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerinde anlamlı bir gelişme olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sanat , Problem Çözme , bilim , yaratıcı , bütünleştirilmiş

The Impact of Integrated Science and Art Activities on Creative Thinking and Problem-Solving Skills

https://izlik.org/JA62PP68RL

Öz

Both art and science share a common subject—humanity—and serve as essential means through which individuals understand and interpret the world. However, the extant literature reflects a limited level of integration between these two domains, with such integration most often treated as a mere juxtaposition rather than a genuine interdisciplinary synthesis. This research aimed to ascertain students' perceptions of art and science, and to determine the potential contributions of their integration to high-level thinking. Since this study is an action research, qualitative and quantitative data were collected and evaluated concurrently. Two experimental and two control groups participated in the study. Four separate 'Integrated Science and Art Activities (ISAA)' were prepared and implemented in experimental groups. After the implementation, it was observed that the creative thinking and the experimental groups’ ability to solve problems improved dramatically. Findings were also obtained that students in the experimental groups improved their written expression. The findings underscored the importance of increasing the number of science and art activities – designed with appropriate materials – to encourage original thought and problem-solving skills, as well as the vital necessity of teacher training in this area. The findings also revealed that the written expression skills of the students in the experimental group improved.

Anahtar Kelimeler

art , science , creative , problem-solving , integrated

Kaynakça

• Alter, F., Hays, T., & O’Hara, R. (2009). The challenges of implementing primary arts education: What our teachers say. Australasian Journal of Teacher Education, 34(4), 22–43.
• Akdeniz, H. (2021). Bilim ve sanat merkezinde yaratıcı problem çözme çalışmaları: Bir eylem araştırması. [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı, Ankara.
• Akman, S., & Senemoğlu, N. (2023). Investigating Students’ Views Regarding the Effectiveness of Teaching-Learning Processes Developed for 9th Grade English Course. Kastamonu Education Journal, 31(3), 413-427. https://doi.org/10.24106/KEFDERGI-2023-0001
• Alanazi, N.H.M. (2020). The effect of active recreational maths games on maths anxiety and performance in primary school children: An experimental study. Multidisciplinary Journal for Education, Social and Technological Sciences, 7(1), 89-112. Aydin, İ & Zümrüt, Y. (2013). Doğa ve sanat ekseninde farklı yaklaşımlar. Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(4), 53-77.
• Arslan, H., Şahin, Y.L. (2025). Investigation of the relationship between teachers' problem-solving skills and technostress levels. Participatory Educational Research (PER) Vol.11, pp. 128-150. http://dx.doi.org/10.17275/per.24.98.11.6
• Ausubel, D. P. & Robinson, F. G. (1987). Problem çözme ve yaratıcılık (Çev. A. Arık). Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Ayaydın, A. (2016). Sanat ile bilimin kesişme noktaları ve yol ayrımları. Ege Eğitim Dergisi, (17)1, 18-35.
• Baas, M., De Dreu, C. K. W., & Nijstad, B. A. (2008). A meta-analysis of 25 years of mood-creativity research: Hedonic tone, activation, or regulatory focus? Psychological Bulletin, 134(6), 779–806. https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fa0012815
• Batı, K., Çalışkan, İ. & İkbal Yetişir, M. (2017). Computational thinking and integrated fields approach in science education. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 91-103. http://dx.doi.org/10.9779/PUJE800
• Baykul, Y. (2000). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klasik test teorisi ve uygulaması. ÖSYM Yayınları.
• Baylor, D., Samsonov, P. & Smith, N., A (1996). A Collaborative class Investigation into Telecommunications in Education: Teaching Via Telecommunications. Texas A&M University.
• Beghetto, R. A. (2016). Creative learning: A fresh look. Journal of Cognitive Education and Psychology, 15(1), 6–23.
• Bentham, Jeremy (2006).“Gerçek Temel Olarak Yarar”. Siyasal Düşünce.(Der: Michael RosenJonathan Wolff). Ankara: Dost Kitabevi.
• Bobbitt, J. F. (1918). Eğitim programı. (Çev. M. Emir Rüzgar). Pegem A Akademi: Ankara.
• Boulet, S. (2019). ‘Queer’ objects: The art practice as a tool for shared sensory understanding. NSEAD and John Wiley & Sons Ltd. 663-670. http://doi.org/10.1111/jade.12302
• Burgin, S. R. (2020). A three-dimensional conceptualization of authentic inquiry-based practices: A reflective tool for science educators. International Journal of Science Education, 42(9), 1465–1484. https://doi.org/10.1080/09500693.2020.1766152
• Busbea, S.D. (2006). The Effect of Constructivist Learning Environments on Student Learning in an Undergraduate Art Appreciation Course [Doctoral dissertation]. University of North Texas.
• Cantürk, G. (2020). Teachers' views on the economic problems they face and their demands for salary increases: twitter analysis. Maarif Schools International Journal of Educational Sciences, 5(2), 202-223. https://doi.org/10.46762/mamulebd.991380
• Craft, A. (2005). Creativity in schools: Tensions and dilemmas. Routledge.
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing among five approaches. Thousand Oaks: Sage Publications.
• Creswell, J. W. (2016). 30 Essential Skills for the Qualitative Researcher. Thousand Oaks: Sage Publications.
• Çakır İlhan, A (2003). Sınıf öğretmeni yetiştirme programları ve sanat eğitimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36, 1-2.
• Çakmak, N. & Türkcan, B. (2019). Değişmeyen algılar, değişmeyen sorunlar: öğrenci-öğretmen-veli bağlamında ilkokul görsel sanatlar dersi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2) , 768-791.
• Dambekalns, L. (1997). Mapping the World through Science and Art. Vision Quest: Journeys toward Visual Literacy, 157-160. The Educational Researches Information Center (ERIC).
• Darling Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.
• Darling-Hammond, L., Burgin, S. R., et al. (2021). Real-world learning frameworks and student motivation.
• Doğan, N. (2002). Klasik test teorisi ve örtük özellikler kuramının örneklemeler bağlamında karşılaştırılması [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Ankara.
• Duman, B. & Aybek, B. (2003). Süreç temelli ve disiplinler arası öğretim yaklaşımlarının karşılaştırılması. Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 1-12.
• Egitim-Sen (2020). Öğretmenlerin ekonomik ve mesleki sorunlarına bakış anketi. https://egitimsen.org.tr/ogretmenlerin-ekonomik-ve-mesleki-sorunlarina-bakisanketi-sonuclari/ adresinden erişildi.
• Eisner, E. W. (2002). The arts and the creation of mind. Yale University Press.
• Elliot, A.J. (1999). Approach and avoidance motivation and achievement goals. Educational Psychologist, 34(3), 169-189.
• Elliott, S.,Kratochwill, T., Littlefield, J & Travers J. (1996). Educational psychology(2th). Dubuque: A Times Mirror Company.
• Erdem, E. (2006). Probleme dayalı öğrenmenin öğrenme ürünlerine, problem çözme becerisine ve öz-yeterlik algı düzeyine etkisi. [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı.
• Eş, H., ,Öztürk Geren, N., & Bozkurt Altan, E. (2015). Science art and sports school at sinop children’s university its effects on children s perceptions. Turkish Journal of Education, 4(4), 30-44.
• Etike, S., & Kurtuluş, Y. (2021). Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür, Sanat Eğitimi. TC Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-80347/sanat-egitimi.html adresinden erişildi.
• Fenli Aktan, A. (2022). Bilim dünyası öğretim tasarımının öğrencilerin bilime ilişkin tutumları, bilim ve bilim insanına ilişkin düşüncelerine etkisi. [Doktora tezi]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı, Denizli.
• Fitzpatrick, J.L., Sanders, J.R. and Worthen, B.R. (2010) Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. 4th Edition, Pearson.
• Fleming, M.A. (2007). Perceptions of science and art: an interdisciplinary investigation of preservice elementary teachers [Doctoral dissertation]. University of Minnesota.
• Gardner, H. (1999). Intelligence reframed: Multiple intelligences for the 21st century. NY: Basic.
• Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasian, P. W. (2012). Educational research: Competencies for analysis and application. Pearson.
• Gerber, B. L., Darras, B. M., & Lee, K. (2024). The role of arts integration in enhancing creativity, cognitive engagement, and inclusive learning environments. Education Sciences, 15(1), 14. https://www.mdpi.com/2227-7102/15/1/14
• Graham, L. B. & Robinson, E. M. (2007). Project Adventure and self-concept of academically talented adolescent boys. Physical Educator, 64(3), 114-122.
• Greene, J.C., Caracelli, V.J. & Graham, W.F. (1989). Toward a conceptual framework for mixed-method evalatuion designs. Educational Evaluation and Policy Analysis, 11(3), 255-274.
• Guba, E., & Lincoln, Y. (1989). Fourth generation evaluation. Sage.
• Günther Hanssen,A.(2020). A swing and a child: how scientific phenomena can come to matter for preschool children's emergent science identities. Cultural Studies of Science Education, 15, 885–910. https://doi.org/10.1007/s11422-020-09980-w
• Gürdal, A. (2010). Görsel sanatlar dersinde yapılandırmacı yaklaşım ve öğretmen görüşleri. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 441-448.
• Hall, A., Smith, J., & Jones, R. (2022). The impact of arts-focused curriculum on student creativity and motivation. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 13(3), 45–60. https://ijarped.com/index.php/journal/article/download/2693/2726/8077
• Henerson, M. E., Morris, L. L., & Fitz-Gibbon, C. T. (1987). How to measure attitudes. Sage.Immordino-Yang, M. H., Yang, X.-F., & Damasio, H. (2016). Cultural modes of expressing emotions influence how emotions are experienced. Emotion, 16(7), 1033–1039. https://doi.org/10.1037/emo0000201
• Hetland, L., Winner, E., Veenema, S., & Sheridan, K. M. (2013). Studio thinking 2: The real benefits of visual arts education. Teachers College Press.
• Hicks, L. & King, R. (2007). Confronting environmental collapse: Visual culture, art education, and environmental responsibility. Studies In Art Education 48(4), 332-335.
• Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266.
• IKSV (2014). Türkiye’de sanat eğitimini yeniden düşünmek. İstanbul Kültür ve Spor Vakfı’nın kültür politikaları raporu. https://www.iksv.org/tr/raporlar/turkiye-de-sanat-egitimini-yeniden-dusunmek adresinden erişildi.
• Inwood, H. J. (2013). Cultivating artistic approaches to environmental learning: Exploring eco-art education in elementary classrooms. International Electronic Journal of Environmental Education, 3(2), 129-145.
• Kaptan, S. (1982). Scientific research techniques and statistical methods. Tek Işık Matbaası ve Rehber Yayınevi.
• Karaman, İ. (1999). The place of art in the development of the country. Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları, III.Ulusal Sanat Sempozyumu, 6-8 Mayıs, Ankara.
• Karasar, Niyazi (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayınları.
• Keski, Y. & Aykaç,M. (2014). İletişim engellerinin aile içi iletişime etkisini incelemede yaratıcı drama yönteminin kullanımına ilişkin katılımcı görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 18(3), 121-144.
• Lau, J. Y. (2011). An introduction to critical thinking and creativity: Think more, think better. John Wiley & Sons.
• Lin, C.Y. (2010). Analyses of attribute patterns of creative problem-solving ability among upper elementary students in Taiwan. [Doctoral Dissertation]. St. John's University, 216 New York.
• Liow, W. T., Khan, S., & Ang, L. K. (2025). Co designing interdisciplinary design projects with AI. arXiv. https://arxiv.org/abs/2510.16068
• Luehrman, M. (2002). Sanat Deneyimleri ve Sanat Eğitimine Yönelik Tutum: Missouri Kamu Okulu Müdürlerinin Betimsel Bir Çalışması. Sanat Eğitiminde Çalışmalar , 43 (3), 197–218. https://doi.org/10.1080/00393541.2002.11651719
• Mamur, E. (2002). M.E.B.’nın yürürlükteki sanat (resim-iş) öğretim programı ile kaynaştırılmış sanat öğretimi programının ilköğretim çocuğunun yaratıcılığına etkisi. [Yüksek Lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• MEB (2018). Öğretim Programları. http://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx adresinden erişildi.
• Merriam, S.B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Jossey-Bass.
• Mills, G. E., & Gay, L. R. (2019). Educational research: Competencies for analysis and applications. Pearson
• OECD. (2020). TALIS 2018 results (Volume II): Teachers and school leaders as valued professionals. OECD Publishing.
• OECD. (2019). Future of education and skills 2030: OECD Learning Compass 2030. OECD Publishing.
• OECD. (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing.
• Özbek, E. (2020). Bilimsel yazma etkinliklerinin ilköğretim 6.sınıf öğrencilerinin bitki ve hayvanlarda üreme, büyüme gelişme konusunda akademik başarılarına, fen bilimleri dersine ve yazılı anlatıma yönelik tutumlarına etkisi. [Yüksek Lisans tezi]. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı Fen Bilgisi Öğretmenliği, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
• Özdemir, O. (2012). Aesthetic processes in science aducation: Art based science education. Ankara University, Journal of Faculty of Educational Sciences, 45(1), 269-284.
• Robinson, K. (2011). Out of our minds: Learning to be creative (2nd ed.). Capstone.
• San, İ. (1983). Sanat eğitim kuramları. Tan yayınları.
• San, İ. (2019). Yaratıcılık, iki düşünce biçimi ve çocuğun yaratıcı eğitimi, Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 2(1), 177-190. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000618
• Paek, K.M. (2020). Opportunities and challenges in collaborative reform practice: school–community partnerships through art in Korean schools. NSEAD and John Wiley & Sons Ltd. 509-522. http://doi.org/10.1111/jade.12313
• Robyn, G., Anderson, M., & Martin, A. (2014). The role of arts education in academic motivation, engagement and achievement [Conference paper]. Australian Research Council Linkage Grant. https://www.aare.edu.au/publications/aare-conference-papers/show/9344/the-role-of-arts-education-in-academic-motivation-engagement-and-achievement
• Streubert, H.J. and Carpenter, D.R. (2011) Qualitative Research in Nursing: Advancing the Humanistic Imperative. Wolters Kluwer.
• Smith, L.L. (1999). Effects of discipline-based art education and interdisciplinary art education on artistic development and production, higher level thinking and attitudes toward science and social sciences [Doctoral dissertation]. University of Memphis.
• Şahin, D. & Alakuş, A.O. (2014). Çok alanlı sanat eğitimi yönteminin öğrencilerin işlenen derslere yönelik uygulamaya geçirmelerine katkısı. 21.Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Dergisi, 3(9), 63-73.
• Şanlı, M. & Somuncuoğlu Özerbaş, D. H. (2021). STEM etkinliklerinin öğrencilerin STEM alanlarına yönelik tutumuna ve Fene Yönelik tutumlarına Etkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 139-154.
• Tavin, K. M. (2003). A critical pedagogy of visual culture as art education: Toward a performative inter/hypertextual practice. [Doctoral dissertation]. Pennsylvania State University.
• Teddlie, C. and Tashakkori, A. (2009) Foundations of Mixed Methods Research: Integrating Quantitative and Qualitative Approaches in the Social and Behavioral Sciences. Sage, London.
• Titterington LC. (2007). Case studies in Pathophysiology: The development and evaluation of an interactive online learning environment to develop higher order thinking and argumentation [Doctoral dissertation]. The Ohio State University.
• Torrance, E. P. (1984). Mentor relationship: How they aid creative achievement, endure, change, and die. Buffalo, NY: Bearly.
• Türe, N. (2007). Eğitimde ve öğretimde bir araç olarak görsel sanatlar eğitiminin öğrencilere sağladığı katkılar [Yükseklisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Türkoğuz, S. (2008). Görsel sanat etkinlikleriyle bütünleştirilmiş ilköğretim fen ve teknoloji öğretimi. [Doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education.
• UNESCO. (2023). Global education monitoring report: Technology in education—A tool on whose terms? UNESCO.
• Usal, Y. (2009). Bilim ve sanat merkezlerinde verilen görsel sanatlar eğitimine yönelik yönetici, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri. [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. https://doi.org/10.4995/muse.2020.12622
• Yacoubian, H.A. (2020). Is science a universal or a culture‑specific endeavor? The benefits of having secondary students critically explore this question. Cultural Studies of Science Education, Springer Nature B.V. https://doi.org/10.1007/s11422-020-09975-7
• Yarımca, Ö. (2011). A case study based on an interdisciplinary approach. Akademik Bakış Dergisi, 25, 1-22.
• Yarmakeev, I. E., Valiakhmetova, N. R., & Akhmadullina, R. M. (2021). Art pedagogy as a means for development of educational motivation of students — future teachers. Revista on line de Política e Gestão Educacional, 25(esp.1), 387–397. https://www.redalyc.org/journal/6377/637767290003
• Yavuzer, H. (1998). Çocuk ve suç. (9.Basım). Remzi Kitabevi.
• Yazar, T., Aslan, T. & Şener, S. (2014). Sanat eğitimi sorunu olarak ülkemizde ilk ve orta öğretim kurumlarında sanat eğitimine olan ilgisizlik sebepleri. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 593-605. https://doi.org/10.7822/omuefd.33.2.18
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin.
• Yılmaz Yıldız, S.B., Kiraz, E., Beyazbal, S. (2025). Trends and transformations or deformations in teacher training: an 18- year interval study of prospective teachers in türkiye. Participatory Educational Research (PER), Vol.12(3), pp. 253-272. http://dx.doi.org/10.17275/per.25.43.12.3
• Wang, H., Yang, H., Lin, H., Dong, Y., Chen, L., Xia, L., & Xu, W. (2025). TriQuest: An AI copilot powered platform for interdisciplinary curriculum design. arXiv. https://arxiv.org/abs/2510.03369
• Wigert, B. G. (2013). The influence of divergent and convergent problem construction processes on creative problem-solving [Doctoral dissertation]. The Graduate College at the University of Nebraska.
• Winner, E., Goldstein, T. R., & Vincent Lancrin, S. (2013). Art for art’s sake? The impact of arts education. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264180789-en