Öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Yer Alan Okul Temelli Planlamaya İlişkin Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın amacı; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı’nda yer alan okul temelli planlamaya ilişkin öğretmenlerin bilgisini, farkındalığını ve deneyimlerini ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma deseni olan olgubilim (fenomonoloji) deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı’nda Türkiye’nin bir ilindeki bir ilkokul, bir ortaokul ve bir lisede görev yapan farklı branşlardaki 17 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın çalışma grubu, amaçsal örnekleme yöntemi olan maksimum çeşitlilik örneklem ile belirlenmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin çoğunluğunun okul temelli planlamaya ilişkin bilgi ve farkındalığı olmasına rağmen bazı öğretmenlerin bu konuda yeterli bilgi ve farkındalığa sahip olmadıkları belirlenmiştir. Okul temelli planlamanın; öğrencilerin motivasyonlarını artırma, öğretimi eğlenceli hale getirme, öğrencilerde derse karşı olumlu tutum geliştirme, öğrencilerin sosyalleşmesine imkân tanıma, öğrenmeyi kalıcı hale getirme hususlarında katkıda bulunduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul temelli planlama kapsamında; programı telafi etme, okuma yapma, ek soru çözme, grup çalışması yaptırma ve video izletme gibi sınıf içi uygulamalara ilaveten okul bahçesinde etkinlikler, kültürel geziler, yarışma ve yardım organizasyonları gibi sınıf dışı uygulamalar yaptıkları saptanmıştır. Okul temelli planlamanın program esnekliğine imkân tanıması nedeniyle öğretmenlere yaratıcılık fırsatı sağlayarak mesleki gelişimlerine katkıda bulunduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretim programı
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• okul temelli planlama
• mesleki gelişim
• öğretmen özerkliği
• program esnekliği.

Teachers’ Views on School-Based Planning within the “Century of Türkiye” Education Model

Öz

The aim of this study is to reveal teachers' knowledge, awareness, and experiences regarding school-based planning within the Century of Türkiye Education Model Curriculum. The study was conducted with the phenomenology design, which is a qualitative research design. The study group consisted of 17 teachers from different branches working at a primary school, a middle school, and a high school in a Turkish province in the 2025-2026 Academic Year. The participants were determined with maximum variation sampling, which is a purposive sampling method. Data were collected with a semi-structured interview form. Content analysis technique was used in the analysis of the data. The results indicated that, although the majority of teachers possessed knowledge and awareness regarding school-based planning, some lacked sufficient understanding of the subject. It was also found that school-based planning contributes to increasing students' motivation, making teaching enjoyable, developing students' positive attitudes towards the lesson, allowing students to socialize, and making learning permanent. It was found that within the scope of school-based planning, teachers carry out in-class practices such as compensating for the curriculum, doing reading, solving additional questions, having group work done, and having videos watched, as well as out-of-class practices such as activities in the school garden, cultural trips, competitions, and aid organizations. Furthermore, it was determined that school-based planning contributes to teachers' professional development by offering opportunities for creativity through curricular flexibility.

Anahtar Kelimeler

• Curriculum
• Century of Türkiye Education Model
• school-based planning
• professional development
• teacher autonomy
• curriculum flexibility.

Kaynakça

1. Akgöz, E. E., & Şahin, F. (2023). Öğretmen özerkliğinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisine ilişkin öğretmen görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(2), 853–878.https://doi.org/10.37217/tebd.1280981
2. Aslan, S., & Gürlen, E. (2019). Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlik düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 171-186.https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.006
3. Burkhauser, M. A., & Lesaux, N. K. (2017). Exercising a bounded autonomy: novice and experienced teachers’ adaptations to curriculum materials in an age of accountability. Journal of Curriculum Studies, 49(3), 291–312. https://doi.org/10.1080/00220272.2015.1088065
4. Bümen, N. T. (2006). Üç büyük ildeki özel okullarda program geliştirme servislerinin etkililiği ve karşılaşılan problemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(3), 615-667.
5. Bümen, N.T. ve Yazıcılar, Ü. (2020). Öğretmenlerin öğretim programı uyarlamaları üzerine bir durum çalışması: devlet ve özel lise farklılıkları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 183-224. https://doi.org/10.17152/gefad.595058
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
7. Canbolat, Y. (2020). Türkiye’de ortaöğretim öğretmenlerinin mesleki özerkliği: Var olan ve olası politikaların bir analizi. Eğitim ve Bilim. 45(202), 141-171. Doi:http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.7833.
8. Coşkun, Y. D. (2024). 2024 öğretim programları inceleme raporu. Eğitim Reformu Girişimi (ERG).https://egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2024/08/2024-Ogretim-Programlari-Inceleme-Raporu.pdf

9. Demirel, Ö. (2015). Eğitimde program geliştirme kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi.
10. Demir, E., & Toraman, Ç. (2021). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı düzeyleri. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1516-1528.https://doi.org/10.24315/tred.858813
11. Dikbayır, A., & Bümen, N. T. (2016). Dokuzuncu sınıf matematik dersi öğretim programına bağlılığın incelenmesi. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi. 6(11), 17-38.
12. Ertürk, S. (1984). Eğitimde program geliştirme. Meteksan.
13. ERG. (2025). Eğitimi izleme raporu 2025.https://egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2025/11/EIR_2025.pdf
14. Görgen, İ. (2014). Program geliştirmede temel kavramlar. H.Şeker (Ed.), Eğitimde program geliştirme kavramlar yaklaşımlar (s.1-18), (3.baskı). Anı Yayıncılık.
15. Gutmann, A. (1999). Democratic education. Princeton: Princeton University Press.
16. Güleş, E., & Kılınç, H. H. (2024). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlıkları ve öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(1), 183-202.https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1413385
17. Gül, M. (2026). Fen liselerinde görev yapan öğretmenlerin öğretim programlarını uyarlama süreçlerinin incelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 67, 365–384. https://doi.org/10.53444/deubefd.1777980
18. Gültekin, M. (2017). Program geliştirmeye ilişkin temel kavramlar. (B. Oral ve T. Yazar (Ed.), Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme (s. 1-40) (1.baskı). Pegem Akademi.
19. Güzel Yüce, S. (2022). Öğretim programına bağlılık ve öğretim programını uyarlama ikilemini aşmak: bir öğretmenin öğretim programını kullanma modeli. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9). 1-21. https://izlik.org/JA65PY59EC
20. İlhan, B., & Bümen, N. T. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programı uyarlamaları: Örüntüler, nedenler ve sonuçlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 303–334.https://doi.org/10.37217/tebd.1181074
21. Karakuyu, A. (2025). Öğretmenlerin öğretim programlarındaki değişime uyumları ile program özerklikleri arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analiziyle incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 15(3), 1045-1064. https://doi.org/10.18039/ajesi.1677291
22. Li, Z. & Harfitt, G. J. (2017) An examination of language teachers’ enactment of curriculum materials in the context of a centralised curriculum, Pedagogy, Culture & Society, 25(3), 403-416. https://doi.org/10.1080/14681366.2016.1270987
23. MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları okuryazarlığı öğretmen kılavuz kitabı temel eğitimden ortaöğretime örneklerle.
24. MEB, (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni.
25. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. (Çev. S. Turan). Nobel Akademik Yayıncılık.
26. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded source book. (2nd Edition). Calif: SAGE Publications.
27. Muthi’ah, S., Suriansyah, A., & Purwanti, R. (2025). Independent curriculum adaptation strategy for students' cultural diversity at Pendreh Village Junior High School. Paradigma, 22(2), 463–476. https://doi.org/10.33558/paradigma.v22i2.11180
28. OECD. (2020). Future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing.
29. Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2016). Eğitim programı: Temeller, ilkeler ve sorunlar (A. Arı, Çev. Ed.; 2. baskı). Eğitim Yayınevi.
30. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev. Ed. M. Bütün ve S. B. Demir) Pegem Akademi.
31. Posner, G. J. (2004). Analyzing the curriculum (3rd ed.). McGraw-Hill.
32. Tanaş, R., & Tuncer, M. (2024). Öğretmenlerin program okuryazarlık, öğrenme öğretme süreci yeterlikleri, başarı hedefleri ve programa bağlılıkları arasındaki ilişkiler. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(2), 426–437.https://doi.org/10.30703/cije.1326230
33. TEDMEM (2024). “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” ortak metni ve taslak öğretim programlarına ilişkin de!erlendirmeler. Türk Eğitim Derneği Düşünce Kuruluşu. https://egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2025/11/EIR_2025.pdf sayfasından erişilmiştir.
34. Troyer, M. (2019). Teachers’ adaptations to and orientations towards an adolescent literacy curriculum. Journal of Curriculum Studies, 51(2), 202–228. https://doi.org/10.1080/00220272.2017.1407458
35. Ünsal S. ve Çetin, A. (2019). Özel okul ve devlet okulunda görev yapmış sınıf öğretmenlerinin öğretim programlarını uygulamada karşılaştıkları farklılıklar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1541-1551.
36. Yazıcılar, Ü. (2016). Öğretmenlerin matematik dersi öğretim programını uyarlama sürecinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
37. Yazıcılar, Ü. & Bümen, N.T. (2019). Crossing over the brick wall: Adapting the curriculum as a way out. Issues in Educational Research, 29(2), 583-609.
38. Ygay, M. S. (2024). Exploring the implementation of curriculum audit in Colegio De Santa Rita De San Carlos, Inc.: Basis for a learning transition program towards the Matatag Curriculum. International Journal of Innovative Science and Research Technology, 9(3), 561–568.https://doi.org/10.38124/ijisrt/IJISRT24MAR669
39. Yıldırım, A., & Şimşek, H., (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
40. Yılmaz, G., & Kahramanoğlu, R. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, program yönelimleri ve programa bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(10), 178–187.https://izlik.org/JA47AX48CK