MAIN FACTORS AFFECTING US HUMANITARIAN INTERVENTION AFTER THE COLD WAR: 1995 BOSNIA, 1999 KOSOVO CASE

Öz

After the Cold War, the USA is directly or indirectly involved in humanitarian crises. The USA led interventions in the post-Cold War humanitarian crises have begun to be accepted as legitimate, even if not legal, by some segments. However, the real question is whether these countries intervene to realize their national interests or not. Our aim is to determine whether the USA is involved in humanitarian crises for national interest or humanitarian concerns. In US national security documents, foreign policy purposes or national interests are classified as national security, power gain, economic interests, or first second tertiary interests. We analyzed the study by putting the humanitarian concerns of the US administration against these interest elements and focusing on “intention” at every stage. Since the subject is very broad in the literature, we have chosen the 1995 Bosnia and 1999 Kosovo interventions, which are related to the humanitarian crisis, as a comparative case study. Because both incidents were the subject of ethnic cleansing, an intervention was carried out in the same region and during the period of US President Bill Clinton. Although there were similar reasons for both events in the study, there were also differences. Although the USA acts for both humanitarian and foreign policy purposes, it has been determined that there are internal and external factors that affect its goals.

Anahtar Kelimeler

• The USA
• National İnterest
• Humanitarian İntervention
• 1995 Bosnia
• 1999 Kosovo Case

SOĞUK SAVAŞ SONRASI ABD’NİN İNSANİ MÜDAHALESİNİ ETKİLEYEN TEMEL FAKTÖRLER

Öz

Soğuk savaş sonrası Amerika Birleşik Devletleri(ABD) doğrudan veya dolaylı olarak insani krizlere müdahil olmaktadır. ABD’nin öncülüğünde yapılan müdahaleler, bazı kesimler tarafından yasal olmasa bile meşru kabul edilmeye başlamıştır. Ancak temel sorun müdahaleye taraf olan ülkelerin ulusal çıkarları için hareket edip, etmediğidir. Çünkü müdahalecinin niyetinin meşruiyeti müdahaleye temel oluşturmaktadır. Amacımız ABD’nin insani krizlere ulusal çıkar için mi yoksa insani kaygılarla mı dahil olduğunu saptamaktır. Genel olarak dış politika amaçları veya ulusal çıkarlar, ABD ulusal güvenlik belgelerinde, ulusal güvenlik, güç kazanma, ekonomik çıkarlar veya birinci ikinci üçüncül çıkarlar gibi sınıflandırılmaktadır. Bu çıkar öğelerinin karşısına ABD yönetiminin insani kaygılarını koyarak, her aşamada “niyete” odaklanarak çalışmayı analiz ettik. Literatürde konu çok geniş olduğu için ABD’ nin yer aldığı, insani krizle ilgili olan, 1995 Bosna ve 1999 Kosova müdahaleleri karşılaştırmalı vaka analizi olarak seçtik. Çünkü her iki olay da etnik temizliğe konu olmuş, aynı bölgede ve ABD Başkanı Bill Clinton döneminde müdahale gerçekleştirilmiştir. Çalışmada her iki olay da benzer gerekçeler bulunmakla birlikte farklılıklar da ortaya çıkmıştır. ABD, hem insani hem dış politika amaçlı hareket etmekle birlikte amaçlarına etki eden iç ve dış etkenlerin mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• ABD
• İnsani Müdahale
• Ulusal Çıkar
• 1995 Bosna
• 1999 Kosova

Kaynakça

1. ABD Başkanlık Kararnamesi (1994). “US FAS”. https://irp.fas.org/offdocs/pdd/pdd-25.pdf, (Erişim Tarihi: 2.10.2022).
2. Arı, Tayyar ve Ferhat Pirinççi (2011). “Soğuk Savaş Sonrasında ABD’nin Balkan Politikası”. Alternatif Politika. Cilt. 3, Sayı. 1. Mayıs, 21-41.
3. Allard, Kenneth (t.y.). ”Somalia Operations: Lessons Learned”. http://www.dodccrp.org/files/Allard_Somalia.pdf. (Erişim Tarihi: 4.4.2016).
4. Anderson, David (1996). “The Collapse of Yugoslavia: Background and Summary”. Parliamentary Research Service Research Paper. No:14, 1995-1996.
5. Batır, Kerem (2011). “Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Amerikan Müdahaleciliği Ve Uluslararası Hukuk”. Yönetim Bilimleri Dergisi. 9(1), 115-134.
6. Bellamy, Alex J. and Nicholas J. Wheeler (2011) “Humanitarian İntervention İn World Politics” . http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.490.6383&rep=rep1&type=pdf. (Erişim Tarihi: 15 Mart 2016).
7. Bellamy, Alex (2002).“Pragmatic Solidarism and the Dilemmas of HumanitarianIntervention.” Millennium Journal of International Studies 31(3), 473-497.
8. Berkowitch, Jacop. ve Richard Jackson (2012). Conflict Resolution in the Twenty First Century: Principles, Methods and Approaches. Ann Harbor: The University of Michigan Press.

9. Beyaz Saray UGSB (1995). A National Security Strategy of Engagement and Enlargement 1997.
10. Beyaz Saray UGSB (1996). A National Security Strategy of Engagement and Enlargement 1996.
11. Beyaz Saray UGSB (1997). A National Security Strategy For A New Century 1997.
12. Beyaz Saray UGSB (1998). A National Security Strategy For A New Century 1998.
13. Beyaz Saray UGSB (1999) White House, A National Security Strategy For A New Century 1999.
14. Beyaz Saray UGSB (2000).A National Security Strategy For A Global Age 2000.
15. Brown, John S. (2004).” Bosnia-Herzegovina The U.S. Army’s Role in Peace Enforcement Operations” 1995– 2004 .https://www.i-kirk.info/2nd14th/Bosnia/Bosnia-Herzegovina%20cmhPub_70-97-1.pdf. ( Erişim Tarihi: 30.09.2022).
16. BM Genel Sekreterlik (2021). https://www.un.org/en/genocideprevention/secretary-general.shtml (Erişim Tarihi: 26.03.2021).
17. BM Koruma Sorumluluğu (2022). https://www.un.org/en/genocideprevention/about-responsibility-to-protect.shtml. (Erişim Tarihi: 28.10.2022).
18. BM Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, ttps://www.irmct.org/specials/srebrenica20/ . (Erişim Tarihi: 27.10.2022).
19. Brezesinki, Zibigniev (2008). İkinci Şans: Üç Başkan ve Amerikan Süper Gücünün Krizi. İstanbul: İnkilap Yayinlari.
20. Byers, Michael and Simon Chesterman (2003). “Law and Humanitarian İntervention” J. L Holzgrefe,. ve R. O. Keohane (Ed.). Humanitarian İntervention: ethical, legal and Political Dilemmas. Cambridge: Cambridge University Press, 177-203.
21. Bull, Henry (1977). Anarchical Society: A Study of Order in World Politics. New York: Columbia University Press.
22. Butler, Michael J. ( 2003). “U.S. Military Intervention in Crisis, 1945-1994: An Emprical Inquiry of Just War Theory”. The Journal of Conflict Resolution. Vol:74. No:2, April, 226-248.
23. Carey, Henry F. (2001). “US Domestic, US Domestic Politics and the Emerging Humanitarian Intervention Policy: Haiti, Bosnia, and Kosovo”. World Affairs, 164(2). 72-82.
24. Clinton, William J. (1999) “A Just and Necessary War”. The New York Times. 23 May. https://www.nytimes.com/1999/05/23/opinion/a-just-and-necessary-war.html, (Erişim Tarihi: 28.05.2021).
25. Clinton, Bill (1999). “24 Mart 1999 Kosova Konuşması”, http://millercenter.org/president/speeches/speech-3932, (Erişim Tarihi: 10.4.2016).
26. Chomsky, Noamy (2002) Medya Gerçeği. Abdullah Yılmaz ve Osman Akınhay(Çev).. Everest Yayınları: İstanbul.
27. Cohen, Michael A., (2019).“The Powell Doctrine’s Enduring Relevance”. https://www.worldpoliticsreview.com/articles/4100/the-powell-doctrines-enduring-relevance?utm_source=WPR+Free+Newsletter&utm_campaign=6c41ac1863-EMAIL_CAMPAIGN_2018_12_21_03_42&utm_medium=email&utm_term=0_6e36cc98fd-6c41ac1863-64248241&mc_cid=6c41ac1863&mc_eid=a751fb54b2. (Erişim Tarihi: 28.05.2022).
28. Cottey, Andrew (2008). “Beyond Humanitarian İntervention: The New Politics Of Peacekeeping And İntervention”. Contemporary Politics Vol.14:4, 429-446.
29. Çapar, Gökhan ( 2006). “NATO’nun Kosova’ya Müdahalesinin Birleşmiş Milletler Kurucu Andlaşması Açısından Analizi”. Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
30. Çevikbaş, Ahmet (2011). “Müttefik Güç Harekâtı İnsani Müdahalelerin Bir İstisnası mıdır? NATO'nun Kosova’ya Yönelik Harekâtının Uluslararası Hukuk ve Askeri Bakış Açılarından Değerlendirilmesi”. Savunma Bilimleri Dergisi. Cilt: 10. Sayı: 2. 18-57.
31. Deng, Francis (2010). “From Sovereignty as Responsibility to the Responsibility to Protect”. Global Responsibility Protect, 353-370.Dewar, Michael (1993) “Intervention in Bosnia- The Case Against”. The World Today. Vol:49, No:2. February , 32-34.
32. Doyle, Michael W. (1983). “Kant, Liberal Legacies and Foreign Affairs: Part 2”, Philosophy and Public Affairs. 12(4), 323-353.
33. Doyle, Michael W. (2001). “The New İnterventionnism”, Metaphilosophy LLC and Blackwell Publishers. Metaphilosophy Vol: 32, Nos: 1/2, January, 213-235.
34. Dumbrell, John (2009) “Valuating The Foreıgn Polıcy Of Presıdent Clinton – Or, Bill Clinton: Between The Bushes”. http://dro.dur.ac.uk/1932/1/1932.pdf. (Erişim Tarihi: 25.4.2016).
35. Dünya Bankası (1997) Dünya Bankası ABD İhracat ve İthalat oranları. https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/Country/USA/Year/1997/SummaryText, (Erişim Tarihi: 28.10.2022).
36. Farer, Tom. J. (1991). “An Inquiry into the Legitimacy of Humanitarian”. Lori Fisler, Damrosch ve David J. Scheffer Boulder (Ed.). Intervention. Law and Force in the New International Order. Boulder: Westview Press. 82-192.
37. Fearon, James. D. (1998) “Policy and Theories of International Relations”, Annual Review Political Science. 1, 289-313.
38. Finnemore, Martha (2003). “The Purpose of Humanitarian Intervention: Changing Beliefs about the Use of Force”. Ithaca: Cornell University Press.
39. Gallis, Paul. E. (2019) “Kosovo: Lessons Learned from Operation Allied Force”. CRS Report for Congress. Kosovo: Lessons Learned from Operation Allied Force (everycrsreport.com). (Erişim Tarihi: 13.10.2022).
40. Garding, Sarah E. (2019), “Bosnia and Herzegovina: Background and U.S. Policy”, Congressional Research Service Report, April, 2019. (3), 1-20.
41. Gibbs, David (2000) “Realpolitik and Humanitarian Intervention: The Case of Somalia”. International Politics 37(1). 41-55.
42. Gnest, Marc A. (2009). Conflict and Coorperation: Evolving Theories of İntenational Relations,: Thomson Press, 122-126.
43. Glennon, Michael. J. (2001). “New Intervention: Search for a Just International Law”. https://www.foreignaffairs.com/articles/1999-05-01/new-interventionism-search-just-international-law.(Erişim Tarihi: 14.3.2016).
44. Hamilton, Raymond J. (2006) “The Responsibility to Protect : From Document to Doctrine - but What of Implemantation”. Harvard Human Rights Journal. Vol: 19. (289- 297).
45. Halberstam, David (2002). Barış Zamanı Savaş: Bush, Clinton ve Generaller. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
46. Holzgrefe, J. L. (2003). “Humaitarian Intervention Debate”, J. L Holzgrefe,. ve Robert. O. Keohane (Ed) . Humanitarian Intervention: Ethical, Legal and Political Dilemmas. Cambridge: Cambridge University Press. 15-89.
47. Hippel, Karin (1999). “Introduction: Dangerous Hubris”. Karin von Hippel( Ed)Democracy by Force U.S. Military Intervention in the Post-Cold War World içinde, , Cambridge University Press. (1-26).
48. Işık, Mustafa (2017) “Soğuk Savaş Sonrası ABD’nin Balkanlar Politikası (1990-2017)”. Kamil, İbrahim (Ed). Soğuk Savaş Sonrasında Balkanlar (1990-2015). 1.Baskı. Ankara: Nobel Yayınları.
49. Kissinger, H. (2001). “Does Amerika Need A Foreingn Policy”. New York: Simon and Shuster Paperbacks, 234-283.
50. Kocaman, Ayşegül (2008). Doctrıne And Practıce Of Humanıtarıan Interventıons. http://repository.bilkent.edu.tr/bitstream/handle/11693/14757/0003621.pdf?sequence=1&isAllowed=y. (Erişim Tarihi: 12.12. 2020).
51. Lake, Antony (1994). From Containment to Enlargement, https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/lakedoc.html. Erişim Tarihi: 22.3.2016.
52. Meernik, James (1996). “United States Military Intervention and the Promotion of Democracy”. Journal of Peace Research. Vol: 33, No:4, November, 391-402.
53. Moore, David (1995). Americans Divided on U:S Troops In Bosnia. https://news.gallup.com/poll/4285/americans-divided-us-troops-bosnia.aspx.(Erişim Tarihi: 30. 08. 2018).
54. NATO (1999). http://web.archive.org/web/20111229195958/http://www.nato.int:80/docu/review/2005/issue3/turkish/history.html. (Erişim Tarihi: 5.5.2016) .
55. Oğultürk, M. Cem (2014). “Kosova’ nın Bağımsızlık Süreci Kapsamında ABD Dış Politikasının Analizi”. Güvenlik Stratejileri Dergisi. 19(19), 99-132.
56. Oğuzlu, Tarık (2014). “ABD’nin Transantlantik Politikası”. Ramazan Gözen(Ed.) Amerikan Dış Politikası. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayinlari No: 2609.
57. Temby, Owen (2013). “What are Levels of Analysis and What Do They Contribute to International Relations Theory?”. Cambridge Review of International Affairs 28. S. 4, 1-22.
58. Önal, Buket (2010). Türkiye-ABD ilişkilerinde Clinton Faktörü. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
59. Piaskowy, Katherine (2000). Madeleine Albright and United Humanitarian Intervention: A Principle and Personal Agenda. https://etd.ohiolink.edu/ap/10?0::NO:10:P10_ACCESSION_NUM:ucin1163531263#?.(Erişim Tarihi: 4. 4.2016).
60. Robinson, Piers (1999). “The CNN Effect”. Review of International Studies 25(1), 301-309.
61. Sancaktar, Caner (2016). “NATO’nun Kosova Müdahalesi: Emperyalist Müdahaleye Bir Örnek”. Hasret Çomak ve Caner Sancaktar, Sertif Demir(Ed). Uluslararası Güvenlik: Yeni Politikalar, Stratejiler ve Yaklaşımlar. İstanbul: Beta, 445-459.
62. Seung, Whan C. (2013). “What determines US humanitarian intervention?”. Conflict Management and Peace Science. 30(2), 121-141.
63. Singer, J. David (2006). “Uluslararası İlişkilerde Analiz Düzeyi Meselesi”, Uluslararası İlişkiler, Cilt 3, Sayı 11 (Güz 2006), 3-24.
64. Sönmezoğlu, Faruk (2019). Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Analizi. İstanbul: Der Yayınları.
65. Şener, Mustafa B. (2021). “Evaluatıon Of Nato Interventıon In Kosovo By Crıterıa Of Responsıbılıty To Protect”.Journal of International Relations and Political Science Studies. S.2, 38-59.
66. Teso´n, Fernando R. (2003). “ The liberal Case for Humanitarian İntervention”. J. L Holzgrefe, ve R. O. Keohane (Ed). Humanitarian İntervention: Ethical, Legal and Political Dilemmas.Cambridge: Cambridge University Press, 93-129.
67. Ülger, İrfan Kaya ( 2003). Yugoslavya Neden Parçalandı. Ankara: Seçkin Yayınları.
68. Weiss, Tom (2005). Military-Civilian Interactions: Humanitarian Crises and The Responsibility To Protect. London: Rowan and Littlefield.
69. Weiss, Tom (2007). Humanitarian Intervention: Ideas in Action. Cambridge UK: Polity Press (23-25).
70. Walt, Stephen (2000).“Two Cheers for Clinton’s Foreign Policy”. https://www.foreignaffairs.com/articles/2000-03-01/two-cheers-clintons-foreign-policy. (Erişim Tarihi: 15.5.2016).
71. Woehrel, Steven and Julie Kim (2006). “Kosovo and The US Policy”. Congressional Research Service Repord for Conress. https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA469387.pdf. (Erişim Tarihi:18.10.2022).White House, A National Security Strategy 1991.