Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları

Muharrem Bayrak; Fevzi Kırbaşoğlu

doi:10.5152/JIRS.2023.23021

Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları

Öz

Çalışmanın temel amacı, Çin’in Balkanlar’daki ekonomik ve siyasi varlığının nedenlerini ve olası sonuçlarını Avrupa Birliği perspektifinden incelemektir. Bunu yaparken yapısal güç yaklaşımından faydalanılmaktadır. Çalışma, 2000’li yılların başından 2019’a kadar Çin-Balkan ilişkilerini kapsamaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle yapısal güç kavramı teorik olarak incelenmektedir. Çalışmanın devamında, söz konusu dönemde Çin’in bölgede kullandığı politika araçları ve yürüttüğü yatırım projeleri irdelenmektedir. Bunların sonucunda ortaya çıkan asimetrik ilişki modeli ve bağımlılık ilişkisinin analizi yapılmaktadır. Ayrıca Avrupa Birliği’nin Çin’i dengeleme çabalarına da değinilmektedir. Bu bağlamda, 2008 ekonomik krizinden sonra, Avrupa Birliği’nin Balkanlara sağladığı mali destekte azalma olduğu gözlemlenmiştir. Avrupa Birliği’nin mali destekteki azalışına karşılık, Çin bu dönemde 17+1 Platformu ve Kuşak Yol Girişimi gibi iş birliği mekanizmaları oluşturarak Balkanlardaki politik ve ekonomik varlığını kurumsal hale getirmeye başlamıştır. 2008 sonrası süreçte Çin, bölge ülkelerine 17 milyar doları aşan yatırım taahhüdünde bulunmuştur. Çin sermayesi öncelikle altyapı, ulaştırma, enerji ve imalat sektörlerine yatırım yapmaya başlamıştır. Bu sektörlere yönelik sermaye akışı sonucunda Çin, bölge ekonomisinde önemli bir yapısal güce sahip olmuştur. Ancak Çin ile imzalanan anlaşmalardaki belirsiz borçlanma koşulları ve Çin firmaları lehine hükümler tartışmalara yol açmıştır. Bazı Balkan ülkelerinin Çin’e karşı artan borç yükü, egemenlik kaybı endişelerine neden olmuştur. Bu noktada, AB’nin Çin’i sistematik bir rakip olarak değerlendirmeye başlaması ve yatırımlarını incelemesi dikkate değer bir gelişme kapsamında nitelendirilmiştir. Avrupa Birliği için asıl zorlu süreç, Balkanlardaki varlığını yeniden tesis etme çabasında yaşanmıştır. Sonuç olarak, Çin’in Balkanlardaki yapısal gücü ve etkisinin zaman içinde arttığını söyleyebilmek mümkündür. Bununla birlikte, Çin’in finansman modelinin sahip olacağı muhtemel riskler de göz ardı edilmemelidir. Aynı zamanda Avrupa Birliği, Balkanlardaki konumunu güçlendirmek amacıyla zamanın ruhuna uygun politikalar geliştirmelidir. Avrupa Birliği’nin bölgedeki rolünü yeniden perçinlemesi önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Baltensperger, M., & Dadush, U. (2019). The Belt and road turns five. https://www.bruegel.org/wp-content/uploads/2019/01/PC-01_2019_.pdf
Bankwatch Network. (2019). Tuzla 7 lignite power plant, Bosnia and Herzegovia. https://bankwatch.org/project/tuzla-7-lignite-power-plant-bosnia-andherzegovina-2
Barkin, N., & Vasovic, A. (2018). Chinese ‘Highway to Nowhere’ Haunts Montenegro. https://uk.reuters.com/article/uk-china-silkroad-Europe-montenegro-insi/chinese-highway-to-nowhere-haunts-montenegro-idUKKBN1K60R5
Barnett, M., & Duvall, R. (2005). Power in international politics. International Organization, 59(1), 39–75.
Bastian, J. (2017). The Potential For Growth Through Chinese Infrastucture Investments in Central and South-Europe Along The “Balkan Silk Road”. https://www.ebrd.com/documents/policy/the-balkan-silk-road.pdf
Booth, K. (1991). Security and emancipation. Review of International Studies, 17(4), 313–326.
Brady, A. M., & Higashi, H. (2019). Are we real friends? Albania-China relations in the Xi era. https://sinopsis.cz/en/are-we-real-friends-albania-chinarelations-in-the-xi-era
Brattberg, E., & Corre, P. L. (2020). The EU and China in 2020: More competition ahead. https://carnegieendowment.org/2020/02/19/eu-and-chinain-2020-more-competition-ahead-pub-81096.

Budeanu, A. I. (2018). 16+1 in China-EU Relations a Vehicle For a Sustainable Connectivity Platform. (China-CEE Institute Working Paper Raporu 2560-1628). https://china-cee.eu/working_papers/161-in-china-eu-relations-a-vehicle-for-a-sustainable-connectivity-platform/
China-CEEC Cooperation. (2015). China’s twelve measures for promoting friendly cooperation with Central and Eastern European countries. http://www.chinaceec.org/eng/ldrhw_1/2012hs/hdxw/201610/t20161020_6828798.html
China-CEEC Cooperation. (2019). Business, trade cooperation hiled at China-CEEC leaders’ meeting. http://www.china-ceec.org/eng/ldrhw_1/Dubrovnik2019/hdxw4/202112/t20211222_10474303.htm
China-CEE Institute. (2019). Why is the Chinese flag in Tirana’s airport a concern for some in Albania? https://china-cee.eu/2019/03/28/albania-externalrelations-briefing-why-is-the-chinese-flag-in-tiranas-airport-a-concern-for-some-in-albania/
Conley, H. A., Hillman, J. E., Ruy, D., & McCalpin, M. (2020). China’s “hub-and-spoke” strategy in the Balkans. The Center for Strategic and International Studies (CSIS). https://www.csis.org/analysis/chinas-hub-and-spoke-strategy-balkans
Corre, P. L. (2018). China’s rise as a geoeconomic influencer: Four European Case studies. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/2018/10/15/china-s-rise-as-geoeconomic-influencer-four-European-case-studies-pub-77462
European Commission. (t.y.) Policy coherence for development. https://international-partnerships.ec.europa.eu/policies/European-development-policy/policy-coherence-development_en
European Parliament. (2017). Foreign direct investment screening a debate in light of China-EU FDI flows. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/603941/EPRS_BRI(2017)603941_EN.pdf
Garaca, M. (2017). Bosnia’s Autoputevi RS Signs Motorway Construction Deal With Chinese Group. https://seenews.com/news/bosnias-autoputevi-rssigns-motorway-construction-deal-with-chinese-group-592522
Gill, S. R., & Law, D. (1989). Global hegemony and the structural power of capital. International Studies Quarterly, 33(4), 475–499.
Grgić, M. (2019). Chinese Insfrastructural investments in the Balkans: Political implications of the Highway Project in Montenegro. Territory, Politics, Governance, 7(1), 42–60.
Griffiths, M., O’Callaghan T. & Roach S. C. (2013). In Cesran (Çev.), Uluslararası İlişkilerde temel kavramlar. Nobel Yayıncılık.
Holsti, K. J. (1964). The concept of power in the study international relations. Background, 7(4), 179–194.
Hopf, T. (1998). The promise of Constructivisim in international relations theory. International Security, 23(1), 171–200.
Hopkins, V. (2019). Brussels says EU has ‘underestimated’ China’s reach in Balkans. https://www.ft.com/content/4ba18efa-377b-11e9-b72b-2c7f526ca5d0
Hopkins, V., & Kynge, J. (2019). Montenegro Fears China Backed Highway Will Put It on Road to Ruin. https://www.ft.com/content/d3d56d20-5a8d-11e9-9dde-7aedca0a081a Horowitz, J., & Alderman, L. (2017). Chastised by EU, A Resentful Greece Embraces China’s Cash abd Interests. https://www.nytimes.com/2017/08/26/world/Europe/greece-china-piraeus-alexis-tsipras.html?_r=0
International Myeloma Foundation. (2022). World economic outlook Databese: October 2022. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=
Keohane, R. O., & Nye, J. S. (1987). Power and interdepence. International Organization, 41(4), 725–753.
Keukeleire, S. (2003). The European Union as a diplomatic actor: Internal, traditional, and structural diplomacy. Diplomacy and Statecraft, 14(3), 31–56.
Krstinovska, A. (2019). Exporting corruption? The case of a Chinese highway project in North Macedonia. https://chinaobservers.eu/exporting-corruption-the-case-of-a-chinese-highway-project-in-north-macedonia
Lagarde, C. (2018). Belt and Road Initiative: Strategies to Deliver in the Next Phase. https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/04/11/sp041218-belt-and-road-initiative-strategies-to-deliver-in-the-next-phase
Lukes, S. (1974). Power A radical view. Palgrave.
MacDowall, A. (2018). Are china’s Inroads into Central and Eastern Europe a Trojan horse? World Politic [Review]. https://www.worldpoliticsreview.com/are-china-s-inroads-into-central-and-eastern-Europe-a-trojan-horse/
McBride, J., & Chatzky, A. (2019). Is ‘made in China 2025’ a Threat to global trade? Council on Foreign Relations. https://www.cfr.org/backgrounder/made-china-2025-threat-global-trade
Ministry of Foreign Affairs of China. (2016). Basic Information about China-CELAC Forum. http://www.chinacelacforum.org/eng/ltjj_1/
Morgenthau, H. J. (1949). Politics Amonh nations: The struggle for power and peace. Alfred A. Knopf Publishing.
Munich Security Conference. (2019). Munich security report 2019: The great puzzle: Who will pick up the pieces? https://securityconference.org/publikationen/munich-security-report-2019/
National Development and Reform Commission. (2015). Vision and actions on Jointly Building Silk Road Economic Belt and 21st century Maritime SilkRoad. https://reconasia-production.s3.amazonaws.com/media/filer_public/e0/22/e0228017-7463-46fc-9094-0465a6f1ca23/vision_and_actions_on_jointly_building_silk_road_economic_belt_and_21st-century_maritime_silk_road.pdf
Nye, J. (2011). The future of Power. Public Affairs.
Öztürk, T. (2019). Serbia sees China ties as way to catch up with Europe. https://www.aa.com.tr/en/Europe/serbia-sees-china-ties-as-way-to-catch-up-with-Europe/1659699
Pavlićević, D. (2019). Structural power and the China-EU-western Balkans triangular relations. Asia Europe Journal, 17(4), 453–468.
Poulain, L. (2011). China’s new Balkan strategy. https://www.csis.org/analysis/chinas-new-balkan-strategy
Prtoric, J. (2020). Crotia, China’s building its bridge to Europe. https://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/12005-In-Croatia-China-s-building-its-bridge-to-Europe
Rupert, M. (2021). Marksizm. In T. Dunne, M. Kurki, & S. Smith (Eds.) & M. Ceylan (Çev.), Uluslararası İlişkiler teorileri (ss. 185–207). Felix Kitap.
Sarı, B. (2020). Uluslararası İlişkiler Disiplininde güç Kavram(lar)ı. Küresel Çalışmalar. https://kureselcalismalar.com/uluslararasi-iliskiler-disiplininde-guckavramlari/
Schimmelfennig, F., & Sedelmeier, U. (2005). “Introduction: Conceptualizing the Europenization of Central and Eastern Europe”, Frank Schimmelfennig ve. In U. Sedelmeier (Ed.), The Europeanization of Central and Eastern Europe (içinde 1–49). Cornell University Press.
SEE Energy News. (2019). Bosnia-Herzegovina: TPP Stanari Recorded 39 Million euros Profit in 2018. https://serbia-energy.eu/bosnia-and-herzegovinatpp-stanari-recorded-39-million-euros-profit-in-2018
Semanic, H. (2019). Controversial Chinese Motorway the Largest Montenegrin Project Since Independence. https://Europeanwesternbalkans.com/2019/04/16/controversial-chinese-motorway-largest-montenegrin-project-since-independence
Serikkaliyeva, A. (2019). Çin’in Tek Kuşak, Tek Yol Girişimi ile İlgili Son Gelişmeler. http://www.ayu.edu.tr/static/aae_haftalik/aae_bulten_tr_73.pdf
Stanev, Y. (2018). Chinese Construction Company Secures Motorway Concession with Bosnia’s Republika Srpska. https://emerging-Europe.com/news/chinese-construction-company-secures-motorway-concession-with-bosnias-republika-srpska
Stanzel, A. (2016). China investment in influence the future of 16+1 Coopeartion. China Analysis. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/chinas_investment_in_influence_the_future_of_161_cooperation7204/
Stojanovic-Visic, B., Trosic, S. J., & Simic, M. (2021). Development of Belt and road initiative in Serbia. Savez Ekonomista Srbije Preliminary Paper,230–242.
Belt and Road News. (2019). Serbia Is Proud To Be Part ofThe Initiative “One Belt, One Road. https://www.beltandroad.news/2019/04/27/serbia-is-proud-to-be-part-of-the-initiative-one-belt-one-road
The Shanghai Cooperation Organisation. (t.y.). General Information. http://eng.sectsco.org/cooperation/20170110/192193.html
The State Council The People’s Republic of China. (2019). Greece proves appeal of ‘16+1 cooperation’. http://english.www.gov.cn/premier/news/2019/04/14/content_281476608911974.htm
Tianping, K. (2015). 16+1 cooperation framework: Genesis, characteristic and prospect. Medjunarodni Problemi, 67(2–3), 167–183.
Tickner, J. A. (1988). Hans Morgenthau’s principles of political realism: A feminist reformulation. Millennium, 17(3), 429–440.
Tonchev, P. (2017). China’s road: Into the western Balkans. https://www.iss.europa.eu/sites/default/files/EUISSFiles/Brief%203%20China%27s%20Silk%20Road.pdf
Trading Economics. (2020). Montenegro Goverment Debt to GDP. Erişim Tarihi 30 Ekim 2023 https://tradingeconomics.com/montenegro/government-debt-to-gdp
Tüfekçi, Ö. (2018). China’s Belt and road initiative: Rise of Chinese Eurasianism as a Eurasian integration strategy against Atlanticism? Caucasus International, 8(2), 33–42.
Tüfekçi, Ö., & Dağ, R. (2022). Whither global governance? An approach to the world politics. In Ö. Tüfekçi & R. Dağ (Eds.), Trends and Transformations in World Politics (içinde 137–150). Lexington Books, New York.
Vangeli, A. (2018). 16+1 and The Re-Emergence of the China Threat Theory in Europe. https://china-cee.eu/wp-content/uploads/2018/07/Anastas-Vangeli.pdf
Xia, L. (2019). Serbia to Complete New Highway in Partnership with China. http://www.xinhuanet.com/english/Europe/2019-05/18/c_138067691_2
Yan, S. (2019). The ‘16+1’ framework and China-EU cooperation in the western Balkans. A region building perspective. Australian and New Zealand Journal of European Studies, 11(1), 76–88.
Yi, Y. (2018). Full Text of China’s Policy Paper on The European Union. http://www.xinhuanet.com/english/2018-12/18/c_137681829.htm
Ze Yu, S. (2022). What is FOCAC? Three historic stages in the China- Africa relationship. The Africa at LSE blog. https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2022/02/03/what-is-focac-three-stages-the-new-china-africa-relationship-trade-economics/
Zuokui, L. (2019). China’s investment in the Balkans under the Belt and road initiative: A Chinese perspective. Insight Turkey, 21(2), 91–105.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bölgesel Çalışmalar, Uluslararası İlişkilerde Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muharrem Bayrak
0000-0002-9190-9011
Türkiye

Fevzi Kırbaşoğlu
0000-0002-8797-4750
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2023

Kabul Tarihi

13 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.5152/JIRS.2023.23021

IZ

https://izlik.org/JA56SJ52GN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bayrak, M., & Kırbaşoğlu, F. (2023). Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi, 3(2), 91-100. https://doi.org/10.5152/JIRS.2023.23021

AMA

1.Bayrak M, Kırbaşoğlu F. Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi. 2023;3(2):91-100. doi:10.5152/JIRS.2023.23021

Chicago

Bayrak, Muharrem, ve Fevzi Kırbaşoğlu. 2023. “Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları”. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi 3 (2): 91-100. https://doi.org/10.5152/JIRS.2023.23021.

EndNote

Bayrak M, Kırbaşoğlu F (01 Aralık 2023) Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi 3 2 91–100.

IEEE

[1]M. Bayrak ve F. Kırbaşoğlu, “Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları”, Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi, c. 3, sy 2, ss. 91–100, Ara. 2023, doi: 10.5152/JIRS.2023.23021.

ISNAD

Bayrak, Muharrem - Kırbaşoğlu, Fevzi. “Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları”. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi 3/2 (01 Aralık 2023): 91-100. https://doi.org/10.5152/JIRS.2023.23021.

JAMA

1.Bayrak M, Kırbaşoğlu F. Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi. 2023;3:91–100.

MLA

Bayrak, Muharrem, ve Fevzi Kırbaşoğlu. “Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları”. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2023, ss. 91-100, doi:10.5152/JIRS.2023.23021.

Vancouver

1.Muharrem Bayrak, Fevzi Kırbaşoğlu. Çin’in Balkanlardaki Yükselen Yapısal Gücü: Politikalar, Etkiler ve Bölgesel Denge Arayışları. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi. 01 Aralık 2023;3(2):91-100. doi:10.5152/JIRS.2023.23021