Öğretmenlerin Kapsayıcı Eğitim Metaforları: Nitel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Kapsayıcı eğitim farklılıkları olan öğrencilerin bir arada nitelikli eğitim almasını, ayrımcılık ve dışlama gibi olumsuz tutumların azaltılmasını hedefleyen bir eğitim yaklaşımıdır. Kapsayıcı eğitim Türk eğitim sisteminde yeni bir anlayış olduğundan öğretmenlerin buna yönelik algılarının belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin kapsayıcı eğitim hakkındaki algılarının belirlenmesidir. Yöntem: Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseninde tasarlanmıştır. Bu çalışmanın verileri öğretmenlerden yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Bunun için öğretmenlerden “Kapsayıcı eğitim ……….. gibidir/benzer. Çünkü ………..” cümlelerini tamamlamaları istenmiştir. Kilis’te bulunan okul öncesi, ilk, ortaokul ve lise düzeylerinden toplam 179 öğretmen çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır. Araştırma verilerinin analizi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, yedi farklı tema belirlenmiştir: Çeşitlilik ve farklılıklara saygı, ihtiyaca yönelik olma, bütünleştirici ve destekleyici olma, eşitlik, ayrımcılık/dışlama yapılmaması, sosyal fayda, eleştirel yaklaşım. Sonuç: Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin çoğunluğunun kapsayıcı eğitime yönelik olumlu algılara sahip olduğu ve az bir kısmının eleştirel algıya sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarının, uygulanan kapsayıcı eğitimin niteliğinin artmasına faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Özgünlük: Araştırma, geçici koruma altındaki Suriyeli öğrencilerin yoğun olduğu bir şehirde görev yapan öğretmenlerin kapsayıcı eğitime ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla inceleyen ilk araştırmadır.

Anahtar Kelimeler

• Kapsayıcılık
• kapsayıcı eğitim
• metafor
• öğretmen

Teachers' Metaphors of Inclusive Education: A Qualitative Study

Öz

Aim: Inclusive education is an educational approach that aims to ensure students with differences receive quality education together and reduce negative attitudes such as discrimination and exclusion. As inclusive education is a relatively new concept in the Turkish education system, it is important to ascertain teachers' perceptions about it. The purpose of this study was to determine teachers' perceptions of inclusive education. Method: This study was designed using phenomenology, a qualitative research method. Data were collected from teachers through face-to-face interviews. Teachers were asked, "Inclusive education is like/similar to ………..." They were then prompted to complete the sentences with "Because ……….." A total of 179 teachers from preschool, primary, secondary, and high school levels in Kilis voluntarily participated in the study. The research data were analyzed using the content analysis method. Results: According to the research findings, seven different themes identified Diversity and respect for differences, being need-oriented, being integrative and supportive, equality, non-discrimination/exclusion, social benefit, and a critical approach. Conclusion: According to the results of the research, it was determined that the majority of teachers held positive perceptions towards inclusive education, while a small number of them had critical perceptions. The research results are expected to be beneficial in improving the quality of implemented inclusive education. Originality: This study is the first to investigate the perceptions of teachers in a city with a high concentration of Syrian students under temporary protection regarding inclusive education, using metaphors.

Anahtar Kelimeler

• Inclusion
• inclusive education
• metaphor
• teachers

Kaynakça

1. Ainscow, M. (2016). Diversity and equity: A global education challenge. New Zealand Journal of Educational Studies, 51(2), 143-155. doi:10.1007/s40841-016-0056-x
2. Aktekin, S. (Ed.). (2017). Sınıfında yabancı uyruklu öğrenci bulunan öğretmenler için el kitabı. Ankara: MEB.
3. Alaklabi, L. S. & Low, H. M. (2022). Do teachers’ role beliefs contribute to their beliefs of inclusive education? Journal of Special Needs Education, 12, 14-30.
4. Alan, Y. (2021). Metaphors of academics in Turkey for distance education. International Journal of Progressive Education, 17(4), 171-187. doi:10.29329/ijpe.2021.366.11
5. Altındağ Kumaş, Ö. (2022). Kapsayıcılık ve kapsayıcılığın içeriği. Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Ed.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (s. 1-22) içinde. Ankara: Eğiten Kitap.
6. Alzahrani, N. (2020). The development of inclusive education practice: A review of literature. International Journal of Early Childhood Special Education, 12(1), 68-83. doi:10.20489/intjecse.722380
7. Amaç, Z. (2022a, 23 Haziran). Suriyeli öğrencilerin eğitim sorunları ve kapsayıcı eğitim bağlamında çözüm önerileri. I. Göç Çalışmaları Sempozyumu. Kilis 7 Aralık Üniversitesi. http://kilis.edu.tr/duyuru/admin/upload/1655799311program210622.pdf
8. Amaç, Z. (2022b). Kapsayıcı okul ve sınıf: Kapsayıcı okulların ve sınıfların ilkeleri, özellikleri, etkinlikleri. Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Ed.), Nitelikli Kapsayıcı Eğitim: Kuramdan Uygulamaya (s. 153-181) içinde. Ankara: Eğiten Kitap.

9. Amaç, Z. (2023). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır.
10. Aydın, S. & Ünsal, S. (2021). Metaphoric perceptions of preferred classroom teachers towards the profession. Journal of Interdisciplinary Educational Research, 5(10), 165-177.
11. Bakkaloglu, H. & Ergin, E. (2020). Preschool teachers' views on in-classroom transitions in inclusive preschool classrooms. International Journal of Early Childhood Special Education, 12(1), 41-57. doi:10.20489/intjecse.724950
12. Belo, N. A.H., van Driel, J. H., van Veen, K. & Verloop, N. (2014). Beyond the dichotomy of teacher- versus student-focused education: A survey study on physics teachers' beliefs about the goals and pedagogy of physics education. Teaching and Teacher Education, 39, 89-101. doi: 10.1016/j.tate.2013.12.008
13. Bills, K. L. & Mills, B. (2020). Teachers’ perceptions towards inclusive education programs for children with Down syndrome. Journal of Research in Special Educational Needs, 20(4), 343–347. doi:10.1111/1471-3802.12494
14. Boyle, C., Anderson, J. & Allen, K. (2020). The importance of teacher attitudes to inclusive education. In C. Boyle, J. Anderson, A. Page ve S. Mavropoulou (Eds.). Inclusive education: Global issues & controversies (pp. 127-146). New York, NY: Brill. doi:10.1163/9789004431171_008
15. Bulut, A. (2021). Metaphoric perceptions of preschool teachers towards inclusive education. Acta Educationis Generalis, 11(2), 112-128. doi:10.2478/atd-2021-0016
16. Burak, D. (2022). Örnekleme yöntemleri. H. Tabak, B. Aksu Dünya ve F. Şahin (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (s. 125‐153) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
17. Burak, D. & Amaç, Z. (2021). “Mülteci öğrenciler kanadı kırık kuşlar gibidir”: Öğretmen adaylarının mülteci öğrenci algıları. Milli Eğitim, 50(Özel sayı), 221-247. doi:10.37669/milliegitim.955233
18. Cologon, K. (2019). Towards inclusive education: A necessary process of transformation. A report for Children and Young People with Disability Australia. https://www.cyda.org.au/resources/details/62/towards-inclusive-education-a-necessary-process-oftransformation
19. Coutsocostas, G. & Alborz, A. (2010). Greek mainstream secondary school teachers’ perceptions of inclusive education and of having pupils with complex learning disabilities in the classroom/school. European Journal of Special Needs Education, 25(2), 149-164. doi:10.1080/08856251003658686
20. Demir Başaran, S. (2021). Öğrenmede evrensel tasarım: Kapsayıcı eğitimi sağlamada kuramsal ve uygulamalı bir çerçeve. Ankara: Pegem Akademi.
21. Demirkol, M. (2022). Kapsayıcı eğitimde öğretmen yeterlikleri. Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Ed.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (s. 51-85) içinde. Ankara: Eğiten Kitap.
22. Elmira, A. & Negmatzhan, A. (2022). The role of school and family cooperation in inclusive education. World Journal on Educational Technology: Current Issues. 14(2), 498-506. doi:10.18844/wjet.v14i2.6976
23. Erol Sahillioğlu, D. (2020). Preschool teachers’ views of the “inclusive education” concept: A metaphor analysis. Journal of Inclusive Education in Research and Practice, 1(1), 24-41.
24. Fırat, E. (2021). Sosyal bilgiler dersinde kapsayıcı eğitim: Fenomenolojik bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
25. Gezer, M., S. & Aksoy, V. (2019). Perceptions of Turkish preschool teachers’ about their roles within the context of inclusive education. International Journal of Early Childhood Special Education, 11(1), 31-42. doi:10.20489/intjecse.583541
26. Hazır, O. (2024). Özel gereksinimli bireyler ve kapsayıcı eğitim. H. Sakız (Ed.), Eğitim psikolojisi içinde (ss. 335–387). İstanbul: Akademisyen Kitabevi.
27. Hazır, O. & Harris, R. (2023). To what extent does distance learning support the development of positive attitudes towards inclusive education: A comparison of primary education trainee teachers in England and Türkiye? European Journal of Special Needs Education, 39(4), 501–518. doi:10.1080/08856257.2023.2242028
28. Javakhishvili, M. (2012). How are teachers promoting social inclusion? A study of teachers’ contribution to social inclusion in Georgian school (Unpublished master’s thesis). University of Oslo, Norway.
29. Katıtaş, S. & Coşkun, B. (2020). What is meant by inclusive education? Perceptions of Turkish teachers towards inclusive education. World Journal of Education, 10(5), 18-28. doi:10.5430/wje.v10n5p18
30. Katıtaş, S. & Coşkun, B. (2021). Examining teachers' views on inclusion students through metaphors. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 17(October), 221-237.
31. Kılcan, B. (2021). Eğitim bilimlerinde metaforların veri toplama aracı olarak kullanılması, örnek bir uygulama B. Kılcan (Ed.), Metafor ve eğitimde metaforik çalışmalar için bir uygulama rehberi (s.88-108) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
32. Koçoğlu, E., Aydın, M., Dumlupınar Arslan, A., Çetinkaya, N., Kubat, R. & Karabulut, N. (2021). Teachers' mental associations about the covid-19: An example of metaphor study, E-International Journal of Educational Research, 12(5), 141-159. doi:10.19160/e-ijer.948005
33. Küçükahmetoğlu, R. & İlhan, E. L. (2023). Examining the perceptions of physical education teachers towards inclusive students through metaphors. Journal of Human Sciences, 20(3), 424-438. doi:10.14687/jhs.v20i3.6399
34. Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Conceptual metaphor in everyday language. The Journal of Philosophy, 77(8), 453-486.
35. Lakoff, G. & Johnson, M. (2003). Metaphors we live by. Chicago, IL: University of Chicago Press.
36. Lala, Ö., Yazar, T. & Çolak, A. (2017). Öğretmenlerin yetişkin eğitimi kavramına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla analizi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 80-99.
37. Leblebici, H. & Türkan, A. (2022). Opinions of teacher candidates on inclusive education: A parallel mixed method study. International Journal of Education & Literacy Studies, 9(4), 32-44.
38. Legodi-Rakgalakane, K. & Mokhampanyane, M. (2022). Evaluation of educators’ experiences and practices of ınclusive education in primary schools: A South African perspective. International e-Journal of Educational Studies, 6(12), 255-263. doi:10.31458/iejes.1194397
39. Magumise, J. & Sefotho, M. M. (2020). Parent and teacher perceptions of inclusive education in Zimbabwe. International Journal of Inclusive Education, 24(5), 544-560. doi:10.1080/13603116.2018.1468497
40. Medina-García, M., Doña-Toledo, L. & Higueras-Rodríguez, L. (2020). Equal opportunities in an inclusive and sustainable education system: An explanatory model. Sustainability, 12(11), 4626. MDPI AG. doi:10.3390/su12114626
41. Melekoglu, M. A., Cakiroglu, O. & Malmgren, K. W. (2009). Special education in Turkey. International Journal of Inclusive Education, 13(3), 287-298. doi:10.1080/13603110701747769
42. Merriam, S. B. & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation. (4th Ed.). New York, NY: Jossey Bass.
43. Mfuthwana, T. & Dreyer, L. M. (2018). Establishing inclusive schools: Teachers’ perceptions of inclusive education teams. South African Journal of Education, 38(4), 1703. doi:10.15700/saje.v38n4a1703
44. Mngo, Z. Y. & Mngo, A. Y. (2018). Teachers’ perceptions of inclusion in a pilot inclusive education program: Implications for instructional leadership. Hindawi Education Research International, 2018, Article ID 3524879. doi:10.1155/2018/3524879
45. Oğlakçı, M. & Amaç, Z. (2024). Öğretmenlerin gözünden kapsayıcı eğitim: Öğretmen, sınıf ve materyaller. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 625-647. doi:10.29000/rumelide.1439710
46. Olsen, M. H. (2011). Metaphors and their relevance to special education. Scandinavian Journal of Disability Research, 13(3), 173-187.
47. Öztürk, D. & Başkonuş, T. (2022). Metaphorical perceptions of preservice teachers towards inclusive students. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 7(17), 804-834.
48. Padhi, S. R. (2016). Overcoming exclusion and marginalization in education through inclusive approaches: Challenges and vision of Arunachal Pradesh in India. International Journal of Social Science and Humanity, 6(4), 256-261. doi:10.7763/IJSSH.2016.V6.654
49. Qu, X. (2022). Chinese teachers’ views of educational exclusion of children with disabilities in relation to equality. International Journal of Inclusive Education, 26(1), 27-40. doi:10.1080/13603116.2019.1626496
50. Rakap, S. & Kalkan, S. (2019). Türkiye’de kapsayıcı eğitime yönelik araştırmalar. H. Gürgür ve S. Rakap (Ed.), Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (s. 271-290) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
51. Regero Migue, M. A. (2022). Metaphorical views of physics teachers in teaching physics: A qualitative phenomenological study. Aloha International Journal of Multidisciplinary Advancement, 4(2), 33-39.
52. Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki öğretmen adaylarının “öğretmen” kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 131-155.
53. Sakız, H. (2021). Eğitimde bir kalite modeli olarak kapsayıcı eğitim. Ankara: Nobel.
54. Sakız, H. & Göksu, İ. (2022). Kapsayıcı eğitim: Tüm çocuklar için katılım, öğrenme ve gelişim modeli. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.
55. Şimşek, H., Dağıstan, A., Şahin, C., Koçyiğit, E., Dağıstan Yalçınkaya G., Kart, M. & Dağdelen, S. (2019). Kapsayıcı eğitim bağlamında Türkiye’de temel eğitim programlarında çokkültürlülüğün izleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 177-197.
56. Sözer, Y. & Aydın, M. (2020). Nitel veri toplama teknikleri ve nitel veri analizi süreci. B. Oral ve A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 249-283) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
57. Steen, G. J. (2007). Finding metaphor in grammar and usage. New York, NY: John Benjamins. doi:10.1075/celcr.10
58. Subanova, B. Q. (2023). Parental cooperation in inclusion of hearing impaired children in inclusive education. Spectrum Journal of Innovation, Reforms and Development, 11, 13-16.
59. Sümer Dodur, H. M. (2022). Öğretimi farklılaştırma ve planlama. Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Ed.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (s. 205-227) içinde. Ankara: Eğiten Kitap.
60. Taner Derman, M. (2016). Social exclusion perceptions of preschool teachers. The Anthropologist, 24(1), 262-267. doi:10.1080/09720073.2016.11892014
61. Taneri, O. P. (2019). Kapsayıcı eğitime giriş. P. O. Taneri (Ed.), Kuramdan uygulamaya kapsayıcı eğitim (s. 1-23) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
62. Thorpe, A. & Azam, A. Q. M. S. (2010). Teachers’ perceptions of inclusive education in mainstream primary schools in the United Kingdom. The International Journal of Interdisciplinary Social Sciences, 5(3), 163-172. UNESCO. (1994). The Salamanca Statement and framework for action on special needs education. UNESCO.
63. Ungerer, F. & Schmid, H. J. (1996). An introduction to cognitive linguistics. Londra: Longman.
64. Wahyuni, T., Sowiyah & Hariri, H. (2021). Implementation of inclusive education in Indonesian regular school (A literature review). Social Sciences Studies, 1(2), 65-77. doi:10.47153/sss12.1932021
65. Walton, E. & Lloyd, G. (2011). An analysis of metaphors used for inclusive education in South Africa. Acta Academica, 43(3), 1-31.
66. Yaşar, M. R. & Amaç, Z. (2018). Teaching Syrian students in Turkish schools: Experiences of teachers. Sustainable Multilingualism, 13, 232-244. doi:10.2478/sm-2018-0019
67. Yazar, T. & Keskin, İ. (2020). Nitel araştırmada örneklem. B. Oral ve A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 229-247) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
68. Yazar, T., Özekinci, B. & Lala, Ö. (2017). Öğretmen ve okul yöneticilerinin değerler eğitimi kavramına ilişkin metaforik algıları. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 5(3), 245-269. doi:10.14689/issn.2148- 2624.1.5c3s11m
69. Yazıcıoğlu, T. (2019). Investigation of Anatolian high school teachers' views on inclusive education through metaphor analysis. International Journal of Society Researches, 14(20), 394-420.
70. Yuan, R., Liu, W. & Yung, K. (2022). Understanding novice teachers’ identities through metaphors: A multi-perspective study. Research Papers in Education, 37(6), 821-839. doi:10.1080/02671522.2020.1864771
71. Yücesoy Özkan, Ş., Kırkgöz, S. & Beşdere, B. (2019). Normalleştirmeden kapsayıcı eğitime: Tarihsel gelişim. H. Gürgür ve S. Rakap (Ed.), Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (s. 17-53) içinde. Ankara: Pegem Akademi.