The Cinematic Frame of Biopolitics: Representations of Fertility Policies in Documentary Cinema in Turkey and China

Yıl 2026, Cilt: 17 Sayı: 1 , 41 - 55 , 29.04.2026

Nurcan Pınar Eke

https://doi.org/10.54558/jiss.1846118

https://izlik.org/JA44HZ59FU

Öz

Aim: This study presents a comparative analysis of the pronatalist policies in Turkey -characterized by the ‘at least three children’ discourse- and China’s ‘one-child’ policy. Treating reproduction as a political issue situated at the intersection of historical and ideological contexts, the research positions documentary cinema as a strategic tool for exposing power relations.
Method: The documentaries One Child Nation (2019) and Bekleyiş (2021) were scrutinized using sociological film analysis. By decoding the relationship between visual narratives and social structures, the study reveals how political discourses reverberate in daily life and how fertility is institutionally regulated.
Results: The findings demonstrate that mothers deviating from established norms are marginalized, regardless of the geographical or political regime. Contrasting practices -such as restricting abortion access versus enforcing birth control- are identified as shared ideological mechanisms shaping women’s reproductive rights.
Conclusion: The decision to bear children is less an individual choice than a political stance shaped by power structures. Motherhood is posited as a culturally constructed and socially monitored performance. A feminist biopolitical perspective exposes the underlying power dynamics, questioning structures that suppress women's potential for liberation.
Originality: Unlike traditional approaches that interpret population policies solely through demographic data, this study examines the embodied effects of these policies via cinematic representation. By synthesizing Foucault’s biopower with Butler and Berlant’s theories of performativity and affect, it offers an original model demonstrating that control over the female body is constructed not only through laws but also through emotions and social expectations.

Anahtar Kelimeler

Population policies , pronatalist policies , antinatalist policies , sociological film analysis , One Child Nation , Bekleyiş.

Proje Numarası

---

Biyopolitikanın Kadrajı: Türkiye ve Çin’de Doğurganlık Politikalarının Belgesel Sinemadaki Yansımaları

https://izlik.org/JA44HZ59FU

Öz

Amaç: Makale, Türkiye’de ‘en az üç çocuk’ söylemiyle belirginleşen pronatalist politikaları, Çin’in ‘tek çocuk’ uygulamasıyla karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, üreme olgusunu tarihsel ve ideolojik bağlamların kesişiminde politik bir mesele olarak ele almakta; belgesel sinemayı ise iktidar ilişkilerini görünür kılan stratejik bir analiz aracı olarak konumlandırmaktadır.
Yöntem: One Child Nation (2019) ve Bekleyiş (2021) belgeselleri, sosyolojik film analizi yöntemiyle incelenmiştir. Görsel anlatıların toplumsal yapılarla kurduğu ilişki üzerinden, politik söylemlerin gündelik yaşamdaki izdüşümleri ve doğurganlığın kurumsal denetimi çözümlenmiştir.
Bulgular: Analizler, coğrafya ve rejim fark etmeksizin ‘norma uymayan’ annelerin marjinalleştirildiğini göstermektedir. Kürtajın bir tercih olmaktan çıkarılması veya doğum kontrolünün zorunlu tutulması gibi zıt uygulamaların, kadınların üreme haklarını biçimlendiren ortak ideolojik mekanizmalar olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Çocuk sahibi olma kararı, bireysel bir tercihten ziyade iktidar yapılarınca şekillendirilen politik bir pozisyondur. Annelik; kültürel olarak inşa edilen ve toplumsal olarak denetlenen bir performanstır. Feminist biyopolitika yaklaşımı, bu performansın ardındaki güç ilişkilerini ifşa ederek kadınların özgürleşme potansiyellerini bastıran yapıları sorgulamaya olanak tanımaktadır.
Özgünlük: Nüfus politikalarını salt demografik verilerle okuyan geleneksel yaklaşımların aksine bu araştırma, politikaların ‘ete kemiğe bürünmüş’ etkilerini sinemasal temsil üzerinden tartışmaktadır. Çalışma, Foucault’nun biyoiktidar kavramını; Butler ve Berlant’ın performatiflik ve duygulanım analizleriyle sentezleyerek, bedensel denetimin yasalar kadar hisler ve beklentilerle de inşa edildiğini ortaya koyan özgün bir model sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nüfus politikaları , doğum yanlısı politikalar , doğumu sınırlandırıcı politikalar , sosyolojik film analizi , One Child Nation ve Bekleyiş belgeselleri.

Proje Numarası

---

Kaynakça

• Altunok, G., & Acar, F. (2013). The politics of intimate at the intersection of neo-liberalism and neo-conservatism in contemporary Turkey. Women's Studies International Forum, 41(1), 14-23. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2012.10.001
• Arat, Y. (2008). Contestation and collaboration: Women’s struggles for empowerment in Turkey. In R. Kasaba (Ed.), Turkey Volume 4: Turkey in the Modern World (pp. 388–418). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CHOL9780521620963.016
• Attané, I. (2013). The demographic masculinization of China: Hoping for a son. Springer.
• Attané, I. (2022). China’s new three-child policy: What effects can we expect? Population & Societies, 596(1), 1-4. https://doi.org/10.3917/popsoc.596.0001
• Baş, R. (2023). Türkiye’nin nüfus politikası (1923-1980). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları. https://atam.gov.tr/e-yayin/turkiyenin-nufus-politikasi-1923-1980/
• Başkaya, Z., & Özkılıç, F. (2017). Türkiye’de doğurganlıkta meydana gelen değişimler (1980-2013). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(54), 404-423. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/changes-in-fertility-in-turkey-19802013.pdf
• Berlant, L. (2011). Cruel optimism. Duke University Press.
• Braudy, L., & Cohen, M. (Eds.). (2009). Film theory and criticism: Introductory readings (7th ed.). Oxford University Press. https://www.craftfilmschool.com/userfiles/files/Leo%20Braudy%2C%20Marshall%20Cohen-Film%20Theory%20and%20Criticism-Oxford%20University%20Press%2C%20USA%20(2009).pdf
• Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
• Butler, J. (1993). Bodies that matter: On the discursive limits of “sex”. Routledge.
• CNN Türk. (2012, 26 Mayıs). Erdoğan: Her kürtaj bir Uludere’dir. https://www.cnnturk.com/turkiye/erdogan-her-kurtaj-bir-uluderedir-74787
• Demir, E. M. (2024). Atatürk dönemi nüfus politikası çerçevesinde 1927 ve 1935 nüfus sayımlarının karşılaştırmalı analizi. Atatürk Dergisi, 13(2), 61–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.14265776
• Denzin, N. K. (2002). Reading race: Hollywood and the cinema of racial violence. Sage Publications. https://archive.org/details/readingraceholly0000denz/page/n259/mode/2up
• Diken, B., & Laustsen, C. (2013). Filmlerle sosyoloji (S. Ertekin, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 2007 yılında yayımlanmıştır).
• Douglas, M. (2007). Saflık ve tehlike (E. Ayhan, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1966 yılında yayımlanmıştır).
• Erol, H., & Özdemir, A. (2019). Türkiye’de 1980 sonrası sağlık politikalarında dönüşüm ve sağlık harcamalarına etkileri. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(15), 119-146. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2019CEEIK201854102
• Federici, S. (2004). Caliban and the witch: Women, the body and primitive accumulation. Autonomedia.
• Feng, W. (2011). The future of a demographic overachiever: Long-term implications of the demographic transition in China. Population and Development Review, 37, 173-190.
• Ferro, M. (2017). Sinema ve tarih (H. Demir, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1977 yılında yayımlanmıştır).
• Foucault, M. (2006). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1975 yılında yayımlanmıştır).
• Foucault, M. (2007). Cinselliğin tarihi (H. Tanrıöver, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1976 yılında yayımlanmıştır).
• Foucault, M. (2013). Güvenlik, toprak, nüfus (F. Taylan, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 2004 yılında yayımlanmıştır).
• Foucault, M. (2015). Biyopolitikanın doğuşu (A. Tayla, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 2004 yılında yayımlanmıştır).
• Fraser, N. (2016). Contradictions of capital and care. New Left Review, 100, 99-117. https://doi.org/10.64590/nt2
• Greenhalgh, S. (2003). Planned births, unplanned persons: “Population” in the making of Chinese modernity. American Ethnologist, 30(2), 196–215.
• Greenhalgh, S., & Winckler, E. A. (2005). Governing China’s population: From Leninist to neoliberal biopolitics. Stanford University Press.
• Hesketh, T., & Zhu, W. X. (1997). The one child family policy: The good, the bad, and the ugly. BMJ, 314(7095), 1685-1687. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2126838/
• Karpat, K. H. (2002). Studies on Ottoman social and political history: Selected articles and essays. Brill.
• Lin, Y., Zhang, B., Hu, M., Yao, Q., Jiang, M., & Zhu, C. (2024). The effect of gradually lifting the two-child policy on demographic changes in China. Health Policy and Planning, 39(4), 363-371. https://doi.org/10.1093/heapol/czae008
• Miller, R. (2017). The biopolitics of embryos and alphabets: A reproductive history of the nonhuman. Oxford University Press.
• NTV. (2012, 26 Mayıs). Her kürtaj bir Uludere’dir. https://www.ntv.com.tr/turkiye/her-kurtaj-bir-uluderedir,z1M5Y2zmwEu6drogItVkiA
• Nüfus Plânlaması Hakkında Kanun. (1965). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 11976, 10 Nisan 1965). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/11976.pdf
• Rich, A. (1976). Of woman born: Motherhood as experience and institution. Norton.
• Ryan, M., & Kellner, D. (2016). Politik kamera (E. Özsayar, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1988 yılında yayımlanmıştır).
• Salep, M. (2023). Nüfus artışı, planlı kalkınma ve doğum kontrolü üçgeninde Türkiye nüfusu (1923-2023). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 23(46), 371-423. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cttad/issue/79382/1341081
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2015, 9 Ocak). Başbakan Ahmet Davutoğlu “Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Programı”nı açıkladı. https://www.aile.gov.tr/athgm/haberler/basbakan-ahmet-davutoglu-ailenin-ve-dinamik-nufus-yapisinin-korunmasi-programini-acikladi/
• Tiryaki, N. (2024). Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de nüfusu artırmaya yönelik uygulamalar. https://atam.gov.tr/wp-content/uploads/2024/10/Nuray-OZDEMIR-TIRYAKI.pdf
• Toksöz, G. (2016). Kadın’dan aile’ye geçiş: AKP döneminin istihdam politikalarının toplumsal cinsiyet açısından analizi. İçinde Sosyal İnsan Hakları Ulusal Sempozyumu VIII Bildiri Kitabı (ss. 111-122). DİSK Yayınları.
• Türkiye Araştırmaları Vakfı. (2025, 10 Mayıs). Çin’in demografik dönüşümü. https://www.turkiyearastirmalari.org/2025/05/10/yayinlar/analiz/cinin-demografik-donusumu/
• Walby, S. (2004). The European Union and gender equality: Emergent varieties of gender regime. Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, 11(1), 4-29. https://doi.org/10.1093/sp/jxh024
• Walby, S. (2018). Patriyarka kuramı (H. Osmanağaoğlu, Çev.). Dipnot Yayınları. (Orijinal eser 1990 yılında yayımlanmıştır).
• White, T. (2015). China’s population policy in historical context. In R. Solinger & M. Nakachi (Eds.), Reproductive states (pp. 329-368). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199311071.003.0011
• Worldometers. (2025). Çin demografisi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2025, https://www.worldometers.info/tr/demografi/cin-demografisi/
• Yadigaroğlu, H. (2023). Cumhuriyetin 100. yılında uygulanan nüfus politikaları ve demografik değişim süreci. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı: Cumhuriyetin 100.Yılında Türkiye, 354-380. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1357403
• Zhang, J. (2017). The evolution of China's one-child policy and its effects on family outcomes. Journal of Economic Perspectives, 31(1), 141-160. https://doi.org/10.1257/jep.31.1.141