Kadın Kahramanın Sesi: Halide Nusret’in Sisli Geceler ve Gül’ün Babası Kim? Romanlarına Feminist Bir Yaklaşım

Yıl 2026, Cilt: 17 Sayı: 1 , 125 - 138 , 29.04.2026

Seda Çetin

https://doi.org/10.54558/jiss.1848419

https://izlik.org/JA83PT75HJ

Öz

Amaç: Bu çalışma temelde Halide Nusret Zorlutuna’nın Sisli Geceler ve Gül’ün Babası Kim? romanlarındaki kadın kahramanların ele alınış şekillerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra bu çalışma, Halide Nusret’in kadın yazar olarak kadın kahramanlarını kurgularken takındığı tavır üzerine de tespitlerde bulunmayı hedeflemektedir.
Yöntem: Çalışmada öncelikli olarak nitel içerik analizi yöntemi benimsenmiş olup içerik analizine ölçüt olarak feminist eleştiri kuramı alınmıştır. Söz konusu kuramın ortaya koyduğu tespit ve bulgular ışığında romanlardaki kadın kahramanların ele alınış biçimleri yorumlanmıştır.
Bulgular: Yapılan araştırma neticesinde Halide Nusret’in bir kadın yazar olmasına rağmen söz konusu romanlarında bazı kadın kahramanlarına olumsuz bir tutumla yaklaştığı tespit edilmiştir. Metinlerin yüzey yapısında görülen bu olumsuz yaklaşımın derinde yazarın ataerkil söyleme uyma çabasının bir yansıması olduğu görülmüştür. Yazarın ayrıca toplum içinde kadın olma sorunsalını hem insan hem de yazar olarak iki düzeyde romanlarına aktardığı fark edilmiştir.
Sonuç: Halide Nusret’in incelenen iki romanında kadın yazar olmanın sorunlarını eserlerine çeşitli şekillerde taşıdığı tespit edilmiştir. Feminist eleştirinin bulgularından hareket eden bu çalışmanın kuramdaki temel hareket noktasını, Elaine Showalter’ın İngiliz kadın yazarları için yaptığı tespit oluşturur. Bu tespitin ilk dönem İngiliz kadın yazarları için söylediği, ataerkil söylemi içselleştirme, erkeklerin kendileri için biçtikleri rollere uyum sağlama şeklinde ortaya çıkan durumu Halide Nusret’in Sisli Geceler romanında da gözlenmiştir. Eril söylemin kadınları yola getirmek için oluşturdukları iki kurgusal tipin de her iki romanda kullanıldığı görülmüştür. ‘Canavar’ ve ‘evdeki melek’ tipleri olarak isimlendirilen bu kalıplar hem Sisli Geceler’in Mine ve Zehra’sında, hem de Gül’ün Babası Kim?’in Mecla, Havva ve örtük biçimde Leman’ında kullanılmıştır. Son olarak her iki romanda da değinilen bir diğer mesele kadınların çalışması sorunsalıdır. Halide Nusret kendisi de hayatı boyunca öğretmenlik yapmış biri olarak romanlarındaki kadın karakterlerin çalışmalarını destekler mahiyette tavır takınır. Ancak kadın karakterlerin eril düzende sorunsuzca çalışabilmelerini bu kadınların erkekleşmelerine bağlı gördüğünü kahramanların kıyafetleri ve görünüşlerine yaptığı müdahalelerle okura sezdirir.
Özgünlük: Bu çalışma Halide Nusret’in söz konusu eserlerini feminist kuramın öncü isimlerinin incelemelerine dayandırarak açıklamaya çalışması ve bir kadın yazarın kadın kahramanlarını ele alış biçimlerine odaklanmasıyla alana özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Halide Nusret , feminist eleştiri , kadın yazar , eril söylem

The Voice of The Female Heroine: A Feminist Approach to Halide Nusret's Novels "Sisli Geceler" and "Gül’ün Babası Kim?"

https://izlik.org/JA83PT75HJ

Öz

Aim: This study primarily aims to reveal how Halide Nusret Zorlutuna portrays female characters in her novels Sisli Geceler and Gül’ün Babası Kim? Additionally, this study aims to identify the approach Halide Nusret, as a female author, adopted when constructing her female characters.
Method: This study primarily employs a qualitative content analysis method, using feminist criticism theory as its criterion. Based on the findings and observations of this theory, the ways in which female protagonists are portrayed in novels are interpreted.
Results: The research revealed that despite being a female author, Halide Nusret adopted a negative attitude towards some of her female characters in her novels. This apparent negativity, visible on the surface, appears to be a reflection of the author's underlying attempt to conform to patriarchal discourse. Furthermore, it was observed that the author addressed the problem of being a woman in society on two levels – as a person and as a writer.
Conclusion: In the two novels examined by Halide Nusret, it has been determined that she addresses the problems of being a female writer in various ways. This study, which is based on the findings of feminist criticism, takes Elaine Showalter's observation about British women writers as its fundamental starting point. This observation, which she made for early British women writers, highlights the internalization of patriarchal discourse and the conformity to the roles assigned to them by men, a situation also observed in Halide Nusret's novel Sisli Geceler It is also seen that two fictional types created by the male discourse to control women are used in both novels. These types, named 'the monster' and 'the angel in the house,' are used in both Mine and Zehra in Sisli Geceler, and in Mecla, Havva, and implicitly Leman in Gül'ün Babası Kim? Finally, another issue addressed in both novels is the problem of women working. Halide Nusret, who herself worked as a teacher throughout her life, adopts a supportive stance towards the work of the female characters in her novels. However, the author subtly conveys to the reader, through his interventions in the characters' clothing and appearance, that he believes the ability of female characters to function seamlessly within a patriarchal system depends on their becoming more masculine.
Originality: This study offers a unique contribution to the field by attempting to explain Halide Nusret's works based on the analyses of leading figures in feminist theory and by focusing on how a female author portrays her female protagonists

Anahtar Kelimeler

Halide Nusret , feminist criticism , female writer , masculine discourse

Kaynakça

• Coşkun, B. (2010). Halide Nusret Zorlutuna Hayatı-Fikirleri-Eserleri. Yayımlanmış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
• Esen, N. (2012). Seviye Talip’te kadın yazarın sesi. Modern Türk edebiyatı üzerine okumalar içinde (ss.163-169). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Freud, S. (1999). Sanat ve edebiyat (çev. E. Kapkın - A. T. Kapkın). İstanbul: Payel Yayınları.
• Gilbert, S. & Gubar, S. (2016). Tavan arasındaki deli kadın (çev. Nil Sakman). İstanbul: Aylak Adam Yayınları.
• Gürel, Z. (1988). Halide Nusret Zorlutuna hayatı ve eserleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Huyugüzel, Ö. F. (2019). Feminist eleştiri. Eleştiri terimleri sözlüğü içinde (ss.169-185). İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Kolcu, A. İ. (2019). Edebiyat kuramları: tanım-tenkit-tahlil. Rize: Salkımsöğüt Yayınevi.
• Moran, B. (2010). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Plate (2016) “Gynocriticism”, Naples, Nancy; Wickramasinghe, Maithree; Wong Wai Ching, Angela (ed.), The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Gender and Sexuality Studies içinde https://doi.org/10.1002/9781118663219.wbegss107
• Rank, O. (2016). Eş benlik bir psikanaliz çalışması (çev. G. Metin). İstanbul: Pinhan Yayınları. Selden vd., (2005). A reader’s guide to contemporary literary theory. Great Britain: Longmann, ss.115-143.
• Showalter, E. (2000). “Feminist criticism in the wilderness”. haz. David Lodge, Modern Crisiticim and Theory. Londra: Longmann, ss.307-330.
• Zambak, F. (2012). Halide Nusret Zorlutuna’nın romanlarında cumhuriyet kadını: tespitler, öneriler, eleştiriler. Yeni Türk Edebiyatı Hakemli Altı Aylık İnceleme Dergisi, S.5, Nisan 2012, ss. 125-137.
• Zorlutuna, H. N. (2019). Gül’ün babası kim?. İstanbul: Panama Yayıncılık.
• Zorlutuna, H. N. (2019). Sisli geceler. İstanbul: Panama Yayıncılık.