30 Ekim 1918’den Ocak 1921’e Teşkilat, Tensîkât ve İcraatlarıyla Türk Jandarması
Öz
Türk devlet teşkilatına jandarma adı tarihte ilk defa, 15 Nisan 1880’de kabul
edilen nizamname ile girdi. 21 Temmuz 1914’de sabit ve seyyar jandarma
olarak iki kısma ayrılan jandarma birlikleri, Birinci Dünya Savaşı yıllarında
çeşitli görevler için farklı birlikler şeklinde teşkilatlandırıldı. Mondros
Mütarekesi, bütün Osmanlı askeri kuvvetinin terhisini emrettiğinden,
çaresizlik içinde bulunan Osmanlı Genelkurmayı, elinde jandarma adı
altında silahlı bir güç bulundurma çabası içine girdi. Buna karşı İtilaf
Devletleri mümessilleri mevcut jandarmayı ya tamamen tasfiye etmek ya da
kendi denetimleri altına almak istiyordu. Zaten Sevr Antlaşması hükümleri
de bunu açıkça ortaya koymaktadır. Bütün umudunu jandarmaya bağlamış
olan hükümet, 15 Mart 1919 tarihli kararname ile jandarmayı Dâhiliye
Nezareti’ne bağladı. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin
açılmasından sonra kurulan BMM Hükümeti, iç güvenliği sağlayabilmek
için Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde Umum Jandarma Kumandanlığı’nı
kurdu. Böylece aynı anda biri İstanbul Hükümeti, diğeri TBMM Hükümeti
emrinde iki Umum Jandarma Komutanlığı bulunuyordu. TBMM İcra
Vekilleri Heyeti, 26 Mayıs 1920’de Milli Müdafaa Vekâleti’ne bağlı olmak
üzere süvari ve piyadeden oluşan “Seyyar Jandarma Müfrezeleri”ni kurdu. İç
asayişi tek elden idare etmek isteyen TBMM Hükümeti, 12 Aralık 1920
tarihinde Umum Jandarma Kumandanlığı ile Emniyet-i Umumiye
Müdüriyeti’ni birleştirerek, Dâhiliye Vekâleti’ne bağlı bir İnzibat Umum
Müdürlüğü kurdu.
Anahtar Kelimeler
From 30 th October 1918 to January 1920, Turkish Gendarmery and its Corps, Reforms and Operations
Öz
Gendarmery was entered into Turkish state organization at the first time by a regulation accepted in 15th April 1880. In 21st July 1914, gendarmery which was divided into stationary and mobile units was organised as different units for the different duties during the World War First. General Staff of Ottoman Empire, who was in a difficult situation, tried to have an armed force with the name of gendarmery because Armistice of Montrose required that Ottoman armed force had to be discharged. However, representatives of Allied Powers wanted to arrange or take over the present germandery. The provisions of the Treaty of Sevres already indicated it. The government, which totally depended on the gendarmery, bound the gendarmery to Ministry of Interior via an enactment dated 15th March 1919. After Turkish Grand National Assembly was founded, the government ofTurkish Grand National Assembly founded the General Gendermary Commandery within the body of Ministry of National Defence to ensure interior security. There were two General Gendermary Commanderies under the command of İstanbul government and GNA Government of Turkey. Cabinet of GNA of Turkey founded Mobil Gendermary Detachment which consisted of cavalry and infantry under Ministry of National Defence in 26th 1920. GNA Government of Turkey that wanted to manage internal control on its own united General Gendermary Commandery and General Directorate of Military Police in 12th December 1920 and founded General Directorate of Military Police under Ministry of Interior.
Anahtar Kelimeler
