Araştırma Makalesi

Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma

Cilt: 15 Sayı: 3 1 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma

Öz

Bu çalışmada, kuple düzgünleştirilmiş Boussinesq denklemleri için yalnız (soliter) dalga çözümlerinin zaman evrimi ve küçük pertürbasyonlar altındaki kararlılık özellikleri sayısal olarak incelenmiştir. Yalnız dalgaların uzun zaman davranışlarını incelemek, doğrusal olmayan dalga dinamiklerini anlamak bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla, uzay ayrıklaştırması için Fourier sözde (psödo)-spektral yöntemi ve zaman ayrıklaştırması için dördüncü mertebeden Runge-Kutta yöntemini birleştiren bir sayısal şema kullanılarak yalnız dalga çözümlerinin dinamikleri araştırılmıştır. Önerilen yöntemin hem zaman hem de uzaydaki doğruluğunu ve etkinliğini göstermek için çeşitli sayısal deneyler gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta uygulanan küçük pertürbasyonlar ile dalgaların uzun zaman davranışları gözlemlenmiş ve kararlılıkları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, kuple düzgünleştirilmiş Boussinesq denklemlerinin yalnız dalga çözümlerinin küçük pertürbasyonlar altında kararlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bona, J., Durán, A., & Mitsotakis, D. (2023). Solitary-wave solutions of Benjamin–Ono and other systems for internal waves: II. Dynamics. Water Waves, 5, 161–190. doi:10.1007/s42286-023-00076-w
  2. Chen, G., Guo, H., & Zhang, H. (2009). Global existence of solutions of Cauchy problem for generalized system of nonlinear evolution equations arising from DNA. Journal of Mathematical Physics, 50(8), 083514. doi:10.1063/1.3191683
  3. Chen, G., & Zhang, H. (2004). Initial boundary value problem for a system of generalized IMBq equations. Mathematical Methods in the Applied Sciences, 27(5), 497–518. doi:10.1002/mma.444
  4. Christiansen, P. L., Lomdahl, P. S., & Muto, V. (1991). On a Toda lattice model with a transversal degree of freedom. Nonlinearity, 4(2), 477–501. doi:10.1088/0951-7715/4/2/012
  5. De Godefroy, A. (1998). Blow up of solutions of a generalized Boussinesq equation. IMA Journal of Applied Mathematics (Institute of Mathematics & Its Applications), 60(2), 123–138. doi:10.1093/imamat/60.2.123
  6. Dougalis, V. A., Durán, A., López-Marcos, M. A., & Mitsotakis, D. E. (2007). A numerical study of the stability of solitary waves of the Bona–smith family of Boussinesq systems. Journal of Nonlinear Science, 17(6), 569–607. doi:10.1007/s00332-007-9004-8
  7. Dougalis, Vassilios A., Duran, A., & Saridaki, L. (2023). On the numerical approximation of Boussinesq/Boussinesq systems for internal waves. Numerical Methods for Partial Differential Equations, 39(5), 3677–3704. doi:10.1002/num.23021
  8. Gozukizil, O. F., & Akcagil, S. (2014). Travelling wave solutions for the coupled IBq equations by using the tanh-coth method. Journal of Applied Mathematics, 2014, 1–14. doi:10.1155/2014/486269

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Diferansiyel ve İntegral Denklemlerin Sayısal Çözümü, Sayısal Analiz

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

31 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2025

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Pasinlioğlu, Ş. (2025). Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma. Journal of the Institute of Science and Technology, 15(3), 1089-1099. https://doi.org/10.21597/jist.1640298
AMA
1.Pasinlioğlu Ş. Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2025;15(3):1089-1099. doi:10.21597/jist.1640298
Chicago
Pasinlioğlu, Şenay. 2025. “Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma”. Journal of the Institute of Science and Technology 15 (3): 1089-99. https://doi.org/10.21597/jist.1640298.
EndNote
Pasinlioğlu Ş (01 Eylül 2025) Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma. Journal of the Institute of Science and Technology 15 3 1089–1099.
IEEE
[1]Ş. Pasinlioğlu, “Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 15, sy 3, ss. 1089–1099, Eyl. 2025, doi: 10.21597/jist.1640298.
ISNAD
Pasinlioğlu, Şenay. “Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma”. Journal of the Institute of Science and Technology 15/3 (01 Eylül 2025): 1089-1099. https://doi.org/10.21597/jist.1640298.
JAMA
1.Pasinlioğlu Ş. Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2025;15:1089–1099.
MLA
Pasinlioğlu, Şenay. “Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 15, sy 3, Eylül 2025, ss. 1089-9, doi:10.21597/jist.1640298.
Vancouver
1.Şenay Pasinlioğlu. Kuple Düzgünleştirilmiş Boussinesq Denklemlerinin Yalnız Dalga Çözümlerinin Kararlılığı Üzerine Sayısal Bir Çalışma. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Eylül 2025;15(3):1089-9. doi:10.21597/jist.1640298