Tuz stresi, özellikle kurak ve yarı kurak alanlarda, küresel olarak ürün verimliliğini kısıtlayan önemli bir abiyotik faktördür. Carthamus tinctorius L. (aspir) orta düzeyde tuz toleransı gösterir, ancak çeşitler arasında önemli farklılıklar vardır. Hasankendi çeşidi Türkiye'de kayıtlı bir çeşittir, ancak farklı tuzluluk seviyelerine verdiği fizyolojik ve biyokimyasal tepkiler henüz yeterince anlaşılmamıştır. Bu çalışmada, Hasankendi aspirinin kontrollü sera koşulları altında beş tuzluluk seviyesine (Kontrol, 5.0, 10, 15 ve 20 dS m⁻¹ EC) verdiği morfolojik ve biyokimyasal tepkiler değerlendirilmiştir. Morfolojik özellikler (bitki boyu, kök uzunluğu, dal çapı, yaş ve kuru ağırlık, yaprak sayısı) ve biyokimyasal parametreler (toplam antioksidan kapasitesi, DPPH radikal süpürücü aktivitesi, toplam fenolik içerik, toplam flavonoidler, tanik asit) ölçülmüştür. Artan tuzluluk seviyeleri bitki boyunu (%45'e kadar), kök uzunluğunu (%62'ye kadar), taze ağırlığı (%84'e kadar) ve kuru ağırlığı (%86'ya kadar) önemli ölçüde azalttı. Tersine, biyokimyasal parametreler belirgin şekilde arttı ve toplam fenolikler, DPPH aktivitesi, toplam antioksidan kapasite, flavonoidler ve tanenler 20 dS m⁻¹ EC'de maksimum seviyelere ulaştı ve kontrol ile karşılaştırıldığında sırasıyla %68, %72, %134, %303 ve %178 artış gösterdi. Hasankendi çeşidi orta düzeyde tuz toleransı sergiler, yüksek tuzluluk altında önemli morfolojik azalmalar ancak özellikle fenolikler ve flavonoidler olmak üzere enzimatik olmayan antioksidan savunmalarının güçlü bir aktivasyonu vardır. Bu bulgular, hem tuz toleransını hem de aspirde antioksidan kapasiteyi artırmaya odaklanan çalışmaların önemini vurgulamaktadır.
1919B012208270
Salt stress represents a major abiotic constraint affecting global crop productivity, particularly in arid and semi-arid environments. Safflower (Carthamus tinctorius L.) is known for its moderate salt tolerance; however, cultivar-specific physiological and biochemical mechanisms remain insufficiently characterized. This study aimed to evaluate the effects of increasing salinity levels (0, 5, 10, 15, and 20 dS /m EC) on morphological growth and antioxidant responses of the Turkish Hasankendi safflower cultivar under controlled greenhouse conditions. A completely randomized design was applied, and morphological traits (plant height, root length, stem diameter, leaf number, fresh and dry weights) together with biochemical parameters (total antioxidant capacity, DPPH radical scavenging activity, total phenolics, flavonoids, and tannins) were analyzed. Increasing salinity led to significant reductions in plant height (45%), root length (62%), and dry biomass (86%), while total phenolic and flavonoid contents rose by 134% and 303%, respectively, compared with the control. The results indicate that Hasankendi exhibits a moderate tolerance to salinity through the activation of non-enzymatic antioxidant mechanisms, particularly the synthesis of phenolic and flavonoid compounds that mitigate oxidative damage. These findings provide valuable insights into the biochemical adaptation strategies of safflower under salt stress and highlight Hasankendi as a promising genetic resource for improving both stress tolerance and antioxidant potential in breeding programs.
1919B012208270
This study was supported by TÜBİTAK 2209-A project with the number 1919B012208270.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Endüstri Bitkileri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | 1919B012208270 |
| Gönderilme Tarihi | 25 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 17 Ekim 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 1 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.21597/jist.1771105 |
| IZ | https://izlik.org/JA46BU73CA |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1 |