Araştırma Makalesi

Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı

Cilt: 16 Sayı: 1 1 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı

Öz

Bitki hastalıklarının tespiti, küresel gıda güvenliği için kritik öneme sahipken, bu alandaki derin öğrenme modelleri genellikle büyük etiketli veri kümelerine ihtiyaç duyar. Tarımsal uygulamalarda bu tür verilerin toplanmasındaki zorluklar, veri kısıtlı senaryolarda çalışabilen etkin yöntemlere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışma, az sayıda örnekle öğrenme problemine çözüm olarak MAML++ meta-öğrenme algoritmasını ResNet-18, ResNet-34 ve ResNet-50 gibi farklı derinlikteki mimarilerle entegre etmektedir. PlantVillage veri kümesinin elma hastalıkları alt kümesinde yapılan deneylerde, model performansları 2-way/4-way görevler ve 1/3/5-shot konfigürasyonları altında değerlendirilmiştir. Sonuçlar, destek örneği (shot) sayısının artmasının doğruluğu artırdığını, ancak daha derin ağların her zaman daha iyi sonuç vermediğini göstermiştir. Özellikle daha hafif bir mimari olan ResNet-18, 2-way 5-shot senaryosunda %92,53 doğruluk oranıyla en yüksek performansı sergilemiş; daha derin olan ResNet-50 modeline yakın bir başarıyı daha düşük kayıp değeriyle elde etmiştir. Bu bulgular, veri kısıtlı tarımsal uygulamalarda, MAML++ gibi meta-öğrenme yaklaşımlarının hafif modellerle birleştirilmesinin hem verimli hem de yüksek performanslı bir çözüm sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alom, M. Z., Taha, T. M., Yakopcic, C., Westberg, S., Sidike, P., Nasrin, M. S., … Asari, V. K. (2019). A State-of-the-Art Survey on Deep Learning Theory and Architectures. Electronics 2019, Vol. 8, Page 292, 8(3), 292. doi:10.3390/ELECTRONICS8030292
  2. Alpsalaz, F., Özüpak, Y., Aslan, E. ve Uzel, H. (2025). Classification of maize leaf diseases with deep learning: Performance evaluation of the proposed model and use of explicable artificial intelligence. Chemometrics and Intelligent Laboratory Systems, 262, 105412. doi:10.1016/J.CHEMOLAB.2025.105412
  3. Antoniou, A., Storkey, A. ve Edwards, H. (2018). How to train your MAML. 7th International Conference on Learning Representations, ICLR 2019. https://arxiv.org/abs/1810.09502v3 adresinden erişildi.
  4. Arnal Barbedo, J. G. (2019). Plant disease identification from individual lesions and spots using deep learning. Biosystems Engineering, 180, 96-107. doi:10.1016/J.BIOSYSTEMSENG.2019.02.002
  5. Aslan, E. ve ÖZÜPAK, Y. (2024). Diagnosis And Accurate Classification of Apple Leaf Diseases Using Vision Transformers. Computer and Decision Making: An International Journal, 1, 1-12. doi:10.59543/COMDEM.V1I.10039
  6. Chen, L., Cui, X., Li, W., Zandonadi, R. P., Braz, R. ve Botelho, A. (2021). Meta-Learning for Few-Shot Plant Disease Detection. Foods 2021, Vol. 10, Page 2441, 10(10), 2441. doi:10.3390/FOODS10102441
  7. Dosovitskiy, A., Beyer, L., Kolesnikov, A., Weissenborn, D., Zhai, X., Unterthiner, T., … Houlsby, N. (2020). An Image is Worth 16x16 Words: Transformers for Image Recognition at Scale. ICLR 2021 - 9th International Conference on Learning Representations. https://arxiv.org/abs/2010.11929v2 adresinden erişildi.
  8. Ferentinos, K. P. (2018). Deep learning models for plant disease detection and diagnosis. Computers and Electronics in Agriculture, 145, 311-318. doi:10.1016/J.COMPAG.2018.01.009

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgisayar Yazılımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

6 Eylül 2025

Kabul Tarihi

15 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Gunde, M., & Işık, G. (2026). Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı. Journal of the Institute of Science and Technology, 16(1), 1-13. https://doi.org/10.21597/jist.1779163
AMA
1.Gunde M, Işık G. Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2026;16(1):1-13. doi:10.21597/jist.1779163
Chicago
Gunde, Metehan, ve Gültekin Işık. 2026. “Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı”. Journal of the Institute of Science and Technology 16 (1): 1-13. https://doi.org/10.21597/jist.1779163.
EndNote
Gunde M, Işık G (01 Mart 2026) Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı. Journal of the Institute of Science and Technology 16 1 1–13.
IEEE
[1]M. Gunde ve G. Işık, “Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 16, sy 1, ss. 1–13, Mar. 2026, doi: 10.21597/jist.1779163.
ISNAD
Gunde, Metehan - Işık, Gültekin. “Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı”. Journal of the Institute of Science and Technology 16/1 (01 Mart 2026): 1-13. https://doi.org/10.21597/jist.1779163.
JAMA
1.Gunde M, Işık G. Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2026;16:1–13.
MLA
Gunde, Metehan, ve Gültekin Işık. “Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 16, sy 1, Mart 2026, ss. 1-13, doi:10.21597/jist.1779163.
Vancouver
1.Metehan Gunde, Gültekin Işık. Sınırlı Veriyle Bitki Hastalığı Tespiti: MAML++ ve ResNet Mimarileri ile Etkin Bir Meta-Öğrenme Yaklaşımı. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Mart 2026;16(1):1-13. doi:10.21597/jist.1779163