Araştırma Makalesi

Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi

Cilt: 8 Sayı: 2 25 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi

Öz

Uluslararası karayolu yük taşımacılığının önümüzdeki dönemde dikkate alması gereken ana zorluklardan biri ulusal ve uluslararası çevreci düzenlemelerdir. Bu düzenlemelere uyum sağlamanın yollarından biri de araç filosunu elektrikli ağır yük taşıma araçlarıyla dönüştürmektir. Ancak yüksek sermaye yatırımı isteyen bu dönüşümde doğru araç seçimi uzun dönemli etkileri olan bir karardır. Bu çalışmanın amacı, uluslararası karayolu yük taşımacılığı bağlamında elektrikli ağır yük taşıma aracı (EAYTA) seçiminde çok boyutlu karar verme sürecini sistematik bir biçimde ele alacak bütünleşmiş bir model geliştirmektir. Çalışmada bulanık AHP ve TOPSIS yöntemi bütünleşmiş bir şekilde kullanılmıştır. Kriterlerin ağırlıklarının belirlenme aşamasında Bulanık AHP yönteminden faydalanılırken alternatiflerin seçim aşamasında ise TOPSIS yönteminden faydalanılmıştır. Çalışma bulgularına göre, bulanık AHP analizi sonucunda EAYTA seçiminde etkili olan kriterler sırasıyla; yük kapasitesi, menzil, satın alma maliyeti, şarj gücü, işletme maliyeti ve motor gücüdür. TOPSIS analizi sonucu ise EAYTA sıralaması; alternatif 1, alternatif 2, alternatif 4, alternatif 5 ve alternatif 3 olarak sırlanmaktadır. Elektrikli araç seçimine yönelik yapılan çalışmalar genellikle binek araçlar veya hafif yük taşıma araçları üzerine yoğunlaşırken bu çalışma, özellikle uluslararası karayolu yük taşımacılığı bağlamında EAYTA seçim problemine yönelik bir uygulamayla hem akademik hem de endüstriyel karar süreçlerine doğrudan uygulanabilir bir model önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012307319

Etik Beyan

Bu çalışma etik ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Projesi kapsamında desteklenmiştir. Sağladığı katkılar dolayısıyla TÜBİTAK'a teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Aiello, G., Quaranta, S., Inguanta, R., Certa, A., and Venticinque, M. (2024). A multi-criteria decision-making framework for zero emission vehicle fleet renewal considering lifecycle and scenario uncertainty. Energies, 17(6), 1371.
  2. Alamoodi, A. H., Albahri, O. S., Deveci, M., Albahri, A. S., Yussof, S., Dinçer, H., ... and Sharaf, I. M. (2024). Selection of electric bus models using 2-tuple linguistic T-spherical fuzzy-based decision-making model. Expert Systems with Applications, 249, 123498. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.123498
  3. Alonso-Villar, A., Davíðsdóttir, B., Stefánsson, H., Ásgeirsson, E. I., and Kristjánsson, R. (2023). Electrification potential for heavy-duty vehicles in harsh climate conditions: A case study based technical feasibility assessment. Journal of Cleaner Production, 417, 137997. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.137997
  4. Behzadian, M., Otaghsara, S. K., Yazdani, M., and Ignatius, J. (2012). A state-of the-art survey of TOPSIS applications. Expert Systems with applications, 39(17), 13051-13069. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2012.05.056
  5. Bergqvist, R., Monios, J., and Jönsson, J. (2023). Potential for rapid adoption of battery-electric heavy-duty trucks for pre-and post-haulage at intermodal terminals. Research in Transportation Business & Management, 50, 101035. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2023.101035
  6. Bhardwaj, S., and Mostofi, H. (2022). Technical and business aspects of battery electric trucks-a systematic review. Future Transportation, 2(2), 382-401. https://doi.org/10.3390/futuretransp2020021
  7. Biswas, T. K., and Das, M. C. (2019). Selection of commercially available electric vehicle using fuzzy AHP-MABAC. Journal of The Institution of Engineers (India): Series C, 100, 531-537. https://doi.org/10.1007/s40032-018-0481-3
  8. Biswas, T., Chatterjee, P., and Choudhuri, B. (2020). Selection of commercially available alternative passenger vehicle in automotive environment. Operational research in engineering sciences: theory and applications, 3(1), 16-27. https://doi.org/10.31181/oresta200113b

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karayolu Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

25 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

15 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

23 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ergin, T. E., & Karlı, H. (2025). Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 8(2), 112-132. https://doi.org/10.51513/jitsa.1700101
AMA
1.Ergin TE, Karlı H. Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi. Jitsa. 2025;8(2):112-132. doi:10.51513/jitsa.1700101
Chicago
Ergin, Tuğçe Ece, ve Halil Karlı. 2025. “Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 (2): 112-32. https://doi.org/10.51513/jitsa.1700101.
EndNote
Ergin TE, Karlı H (01 Ekim 2025) Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 2 112–132.
IEEE
[1]T. E. Ergin ve H. Karlı, “Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi”, Jitsa, c. 8, sy 2, ss. 112–132, Eki. 2025, doi: 10.51513/jitsa.1700101.
ISNAD
Ergin, Tuğçe Ece - Karlı, Halil. “Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8/2 (01 Ekim 2025): 112-132. https://doi.org/10.51513/jitsa.1700101.
JAMA
1.Ergin TE, Karlı H. Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi. Jitsa. 2025;8:112–132.
MLA
Ergin, Tuğçe Ece, ve Halil Karlı. “Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ekim 2025, ss. 112-3, doi:10.51513/jitsa.1700101.
Vancouver
1.Tuğçe Ece Ergin, Halil Karlı. Elektrikli Ağır Yük Taşıma Aracı Seçiminin Çok Kriterli Analizi: Bulanık AHP-TOPSIS Çerçevesi. Jitsa. 01 Ekim 2025;8(2):112-3. doi:10.51513/jitsa.1700101