Matematik ile Sanatın İlişkilendirilmesi: Mandala Desenlerinin Simetri Öğretiminde Kullanımı

Öz

Matematik ve sanatın ilişkilendirilmesi bağlamında, bu çalışmada mandala desenlerinin 7. sınıfta simetri konularının öğretiminde nasıl kullanılabileceği araştırılmıştır. Tamamı mandala desenlerinin incelenmesi üzerine kurulu, yansıma ve öteleme simetrisi konularına yönelik 6 saatlik bir ders planı hazırlanmıştır. Hazırlanan ders planı, Eskişehir merkezinde yer alan bir ortaokulda 7.sınıfa devam eden 20 öğrenciye uygulanmıştır. Uygulama haftalık iki ders saati şeklinde üç haftada tamamlanmıştır. Çalışmanın verileri uygulama boyunca araştırmacı tarafından tutulan gözlem notları, öğrenci etkinlik kağıtları, öğrencilerin ilgili konuları ne derece öğrendiklerine yönelik hazırlanan konu kavrama testi ve uygulama sonunda öğrencilerin genel izlenimlerini öğrenmek ve matematikle sanatı ilişkilendirip ilişkilendiremediklerini öğrenmek için hazırlanan bir mini anket aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları mandala desenlerinin kullanımının öğrencilerin yansıma ve dönme simetrilerini öğrenmelerinde ve matematikle sanatı ilişkilendirmelerinde etkili olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Matematik,Sanat,Mandala,Simetri,7. sınıf

Linking Mathematics with Art: Using Mandala Patterns for the Teaching of Symmetry

Öz

In order to link mathematics with art, this study focuses on the use of mandala patterns for teaching symmetry subjects at 7th grade. A lesson plan for six hours based on the use of mandala patterns was prepared for reflection and rotation symmetry subjects. The lesson plan was carried out with 20 seventh grade students who were in a middle school in Eskişehir centre. The courses were completed, two hours a week, by three weeks. The data of the study was collected through observation notes taken by a researcher during the courses, students’ worksheets, a symmetry test in order to know to what extent students learnt symmetry subjects and a mini-survey in order to determine whether or not students could link mathematics with art. The data was analysed with a descriptive method. Findings of the study indicated that using mandala patterns could be an effective way to teach reflection and rotation symmetry subjects and to link mathematics with art.

Anahtar Kelimeler

• Mathematics,Art,Mandala,Seventh Grade,Symmetry

Kaynakça

1. Aksoy, Y. ve Bayazıt, İ. (2014). Simetri kavramının öğrenim ve öğretiminde karşılaşılan zorlukların analitik bir yaklaşımla incelenmesi. E. Bingölbali ve M. F. Özmantar (Ed.). İlköğretimde Karşılaşılan Matematiksel Zorluklar ve Çözüm Önerileri. Ankara: Pegem Akademi.
2. Bağcı, O. (2015). Ortaokul matematik 7 ders kitabı. Ankara: Tutku Yayıncılık.
3. Bakım, S. (2014). Fibonacci Dizisi ve Altın Oran'ın Müzikte Kullanımının İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
4. Bergil, M. S. (2009). Doğada, bilimde ve sanatta altın oran. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
5. Bora, U. (2002). Bilim ve sanatın kesiştiği nokta: Matematik ve müzik ilişkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 53-68.
6. Bulut, S., Boz, B. ve Yavuz, F. D. (2016). 7. Sınıf matematik ders kitaplarında dönüşüm geometrisi işlenişinin öğretim programları açısından değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 15(4), 1164-1190. doi: http://dx.doi.org/10.17051/io.2016.86316
7. Çakmak, M. S. (2011). Evrenin geometrik şifresi: altın oran, kaos, fraktal, simetri. İstanbul: Grifin.
8. Dahlke, R. (1998). Sıradışı bir yolculuk dünya’nın mandalaları (Çev. E. Alnıaçık). İstanbul: Sistem Yayıncılık.

9. Erdoğan, A., Eşmen, E. ve Fındık, S. (2015). Ortaokul matematik ders kitaplarında matematik tarihinin yeri: Ekolojik bir analiz. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 42, 239-259. doi: 10.15285/ebd.67242
10. Hickman, R. & Huckstep, P. (2003). Art and mathematics in education. Journal of Aesthetic Education 37(1), 1-12. Doi: 10.1353/jae.2003.0001
11. Jung, C. G. (1972). Mandala Symbolism (trans. R.F.C. Hull). New Jersey: Princeton University Press
12. Jung, C. G. (2006). Jung’dan seçme yazılar (Derleyen: Anthony Storr, Çeviren: L. Özşar). Ankara: Dost Kitabevi.
13. Kaplan, A. ve Öztürk, M. (2014). 2-8. sınıf öğrencilerinin simetri kavramını anlamaya yönelik düşünme yaklaşımlarının incelenmesi. Elementary Education Online 13(4), 1502-1515. doi: 10.17051/io.2014.96600
14. Karadeniz, M. H., Baran, T., Bozkuş, F. ve Gündüz, N. (2015). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yansıma simetrisi ile ilgili yaşadıkları zorluklar. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education 6(1), 117-138. doi: 10.16949/turcomat.71538
15. King, J. P. (2010). Matematik sanatı (19.baskı). Ankara: TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
16. Koç, S. (1995). Marthart: Matematiksel sanat. Bilim ve Teknik, 330, 44-47.
17. Köse, N. Y. (2012). İlköğretim öğrencilerinin doğruya göre simetri bilgileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi 42, 274-286.
18. Köse, N. Y. ve Özdaş, A. (2009). İköğretim 5. sınıf öğrencileri geometrik şekillerdeki simetri doğrularını cabri geometri yazılımı yardımıyla nasıl belirliyorlar?. Elementary Education Online 8(1), 159-175.
19. Marino, R. (2008). Geometry in art and design (Doctoral dissertation). Available from ProQuest database. (UMI No. 3327062)
20. MEB. (2009). İlköğretim matematik dersi 6-8.sınıflar öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: MEB.
21. MEB. (2013). Ortaokul matematik dersi öğretim programı. Ankara: MEB.
22. MEB. (2015). İlkokul matematik dersi öğretim programı. Ankara: MEB.
23. Onat, E. (2010). Mimarlık, form ve geometri. Ankara. Efil Yayınevi
24. Polat, S. (2013). Origami ile matematik öğretimi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(21), 15-27.
25. Sezer, R. (Ed.). (2013). İlköğretim matematik 7 ders kitabı (2.baskı). Ankara: MEB.
26. Snowden, R. (2012). Jung kilit fikirler. (Çev. K. Atakay). İstanbul: Optimist Yayınları.
27. Stewart, I. (2007). Why beauty is truth a history of symmetry. New York: Basic Books.
28. Wichmann, B. (2008). Symmetry in Islamic geometric art. Symmetry: Culture and Science, 19(2-3), 95-112.