Türkçe Öğretmeni Adaylarının Metin Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Metin oluşturma, bireyler için zor ve deneyim gerektiren bir süreçtir. Geleceğin öğretmenlerinin bu süreçteki bilgi ve becerilere sahip olmaları beklenmektedir. Bu çalışma; Türkçe öğretmeni adaylarının metin oluşturma deneyimlerine yönelik görüşlerini sıklık, amaç, yeterli olma, yazma süreci, yazma tarzı ve öğretmenlik mesleği açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan olgu bilimi (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. 18 katılımcıdan oluşan çalışma grubunda veriler, açık ve kapalı uçlu sorulardan elde edilen yanıtlar doğrultusunda çözümlenmiştir. Öğretmen adaylarının metin oluşturma sıklığında bazen ve nadiren seçeneklerine daha fazla yöneldikleri ve bu görevi gerçekleştirmede kişisel amaçları dikkate aldıkları tespit edilmiştir. Katılımcıların yarısından fazlasının metin oluşturmada kendilerini kısmen yeterli buldukları ve yazma süreci açısından en çok planlama aşamasında zorlandıkları gözlenmiştir. Metin oluştururken dijital ortamda yazmanın elle yazmaya göre daha fazla kullanıldığı görülse de her iki yazma tarzının birbirine yakın sayıda tercih edildiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca katılımcıların metin oluşturmayı kendi meslekleri açısından önemli buldukları belirlenmiştir. Tüm değerlendirmelerden hareketle Türkçe öğretmeni adaylarının metin oluşturmaya yönelik deneyimlerinin artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• metin oluşturma
• öğretmen adayları
• yazma eğitimi
• yazma süreci
• yazma tarzı

An Investigation into Pre-service Turkish Language Teachers’ Opinions about Their Text Composition Experiences

Öz

Text composition is a challenging and experience-dependent endeavor. Pre-service teachers are expected to possess the necessary knowledge and skills. This study examined pre-service Turkish language teachers' opinions about their text composition experiences in terms of frequency, purpose, proficiency, the writing process, writing modes, and relevance to their teaching profession. This qualitative study employed a phenomenological design. The study group comprised 18 participants, and data were analyzed based on responses to both open-ended and closed-ended questions. Findings regarding composition frequency indicated a tendency to select “sometimes” and “rarely” and a personal purpose for engaging in writing. Most participants considered themselves partially proficient in text composition, with many reporting the most difficulty during the planning stage of the writing process. Although digital writing was favored over handwriting, the preference rates for both writing modes were relatively close. Participants regarded text composition as significant for their professional practice. In light of the findings, it was concluded that pre-service Turkish language teachers’ composition competencies need to be further enhanced.

Anahtar Kelimeler

• text composition
• pre-service teachers
• writing education
• writing process
• writing modes

Kaynakça

1. Arıcı, B. (2021). Öğretmen adaylarının yazılı anlatım hataları. Temel Eğitim, 3(2), 42–50. https://doi.org/10.52105/temelegitim.3.2.4
2. Bağcı, H. ve Baz, D. (2018). Türkçe öğretmen adaylarının yazma alışkanlıkları üzerine bir çalışma. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(4), 1138–1160. https://doi.org/10.16916/aded.455362
3. Baki, Y. ve Karakuş, N. (2017). Öğretmen adaylarının yazmaya ilişkin algıları ve yazma sürecinde karşılaştıkları güçlükler: RTEÜ örneği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 573–593. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59268/851455
4. Batar, M. ve Aydın, İ. S. (2014). Türkçe öğretmeni adaylarının yazılı anlatım öz yeterlik inançlarının değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 2(4), 579–598. https://doi.org/10.18033/ijla.106
5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
6. Ceran, D. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının yazma eğitimi dersine yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Turkish Studies, 8(1), 1151–1169. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4187
7. Coşkun, H. (2017). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretim materyali olarak amaca uygun yazdıkları metinlerin değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 458–482. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2017.18
8. Çalışkan, G. ve Sur, E. (2022). Türkçe öğretmenlerinin sınıfta uyguladıkları konuşma ve yazma etkinliklerine yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(2), 401–417. https://doi.org/10.16916/aded.1061889

9. Çetin, S. A. (2022). Eğitim fakültesi öğrencilerinin dijital ortamlarda yazma alışkanlıklarının incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 10(2), 253–274. https://doi.org/10.35233/oyea.1167518
10. Demir, S. ve Çiftçi, Ö. (2019). Türkçe öğretmen adaylarının yazma kaygısı düzeyleri ve nedenleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(4), 2215–2239. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/50771/667093
11. DeVoss, D. N., Eidman-Aadahl, E., & Hicks, T. (2010). Because digital writing matters: Improving student writing in online and multimedia environments. John Wiley & Sons, Inc.
12. Eroğlu, Z. D. (2013). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlıkları ile doğru yazma becerileri arasındaki ilişki. Turkish Studies, 8(9), 1441–1453. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5134
13. Flower, L., & Hayes, J. R. (1981). A cognitive process theory of writing. College Composition & Communication, 32(4), 365–387. https://doi.org/10.58680/ccc198115885
14. Göçer, A. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarına göre yazma becerisinin edinimi ve gelişiminde etkili olan unsurlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(24), 1–14. https://dergipark.org.tr/en/pub/mkusbed/issue/19560/208228
15. Graham, S. & Perin, D. (2007). What we know, what we still need to know: Teaching adolescents to write. Scientific Studies of Reading, 11(4), 313–335. https://doi.org/10.1080/10888430701530664
16. Güneş, F. (2016). Eğitimde kalem ve tuşlarla yazma tartışmaları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 19–33. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i1.5000155472
17. Güney, N. (2016). Öğretmenlerin yazma eğitimine yönelik düşünceleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(2), 970–985. https://doi.org/10.7884/teke.637
18. Hall, A. H., Gao, Q., & Hirsch, S. (2021). Encouraging shifts in preservice teachers’ beliefs about writing and plans for future instruction. Early Childhood Education Journal, 49, 61–70. https://doi.org/10.1007/s10643-020-01048-2
19. Hayes, J. R., & Flower, L. S. (1987). On the structure of the writing process. Topics in Language Disorders, 7(4), 19–30.
20. Hodges, T. S., Wright, K. L., & McTigue, E. (2019). What do middle grades preservice teachers believe about writing and writing instruction? RMLE Online, 42(2), 1–15. https://doi.org/10.1080/19404476.2019.1565508
21. Işık, R. ve Erdem, İ. (2016). Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunların öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi (Muş ili örneği). Turkish Studies, 11(3), 1309–1332. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9312
22. İşeri, K. ve Ünal, E. (2012). Türkçe öğretmen adaylarının yazma kaygı durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 67–76. https://doi.org/10.17860/efd.70585
23. Kalaycı, D. ve Erdoğan, T. (2017). Sınıf ve Türkçe öğretmeni adaylarının yazma kaygılarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(64-Ek Sayı), 1480–1495. https://doi.org/10.17755/esosder.302303
24. Kan, M. ve Tiryaki, E. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının metin oluşturmadaki sorunları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 550–562. https://doi.org/10.17860/efd.19368
25. Kana, F. ve Yıldırım, G. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının yazma eğitimine yönelik algıları. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(28), 269–280. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.4453
26. Karadağ, R. ve Kayabaşı, B. (2013). “Neden yazı yazmıyoruz?”: Sınıf öğretmeni adaylarının yazmayı engelleyen etmenlere ilişkin görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1–32. https://dergipark.org.tr/en/pub/erziefd/issue/6010/80181
27. Kayabaşı, B. ve Karadağ Yılmaz, R. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının yazma alışkanlıkları, tercihleri, tutum ve inançları. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2529–2546. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3417
28. Keçik, İ. ve Uzun Subaşı, L. (2004). Türkçe sözlü ve yazılı anlatım. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
29. Maden, S., Banaz, E. ve Maden, A. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital ortamlardaki yazma alışkanlıkları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 103–112.
30. Mete, F. (2015). Türkçe öğretmenliği bölümünde yazma eğitimi dersi: Bilme ve uygulama karşılaştırması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(2), 81–91. https://doi.org/10.16916/aded.16029
31. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
32. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı.
33. Nas, F. ve Göçen, G. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının “dijital yazma”ya yönelik metaforik algıları. Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), 4(2), 150–168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/seader/issue/77075/1285467
34. Norman, K. A., & Spencer, B. H. (2005). Our lives as writers: Examining preservice teachers’ experiences and beliefs about the nature of writing and writing instruction. Teacher Education Quarterly, 32(1), 25–40. https://www.jstor.org/stable/23478687
35. Özdemir, N. H. ve Erdem, İ. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının yazma alışkanlıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 101–125. https://dergipark.org.tr/en/pub/usaksosbil/issue/21648/232731
36. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev. ed.). Pegem Akademi Yayıncılık.
37. Söylemez, İ. N. ve İpek Eğilmez, N. (2024). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital ortamda yazmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 73–86. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439583
38. Tiryaki, E. N. ve Kan, M. O. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının metin oluşturabilme becerileri. Zeitschrift für die Welt der Türken, 7(2), 183–192.
39. Tok, M., Rachim, S. ve Kuş, A. (2014). Yazma alışkanlığı kazanmış öğrencilerin yazma nedenlerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 267–292. https://doi.org/10.17152/gefd.36525
40. Tüzel, S. ve Tok, M. (2013). Öğretmen adaylarının dijital yazma deneyimlerinin incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 6(15), 577–596. http://dx.doi.org/10.14225/Joh292
41. Ustabulut, M. Y. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital yazmayla ilgili görüşlerinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 300–311. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.889022
42. Ülper, H. (2011). Öğrencilerin ürettikleri taslak metinlerine yönelik geri bildirim almaya ilişkin yeğleyişleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(22), 280–300. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/19395/206026
43. Ülper, H. ve Çeliktürk Sezgin, Z. (2019). Eğitim fakültesi öğrencilerinin yazma alışkanlığı profillerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (49), 166–170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maeuefd/issue/42791/428605
44. van Manen, M. (2007). Phenomenology of practice. Phenomenology & Practice, 1(1), 11–30. https://doi.org/10.29173/pandpr19803
45. Yamaç, A., Çeliktürk Sezgin, Z. ve Kocaarslan, M. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının yazma ve yazma öğretimine ilişkin deneyim ve inançları. Turkish Studies, 11(3), 2355–2370. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9318
46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
47. Zorbaz, M. ve Çetinkaya, G. (2020). Öğretmen adaylarının yazma kültürü üzerine bir inceleme. International Journal of Language Academy, 8(3), 202–220. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.42963