Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme

Sinan Çakır

doi:10.31464/jlere.576488

Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme

Öz

ÖZ: Geç Eklenti Varsayımına (Stepanov, 2001; 2007; Fox, 2002; Boskovic, 2004; Henderson, 2007) göre eklentiler türetime diğer tümce öğelerine kıyasla daha geç katılmaktadırlar. Bu nedenle de bu tür yapılardan dışarı doğru taşıma yapmak mümkün olmamaktadır. Türkçede ilgi tümceciği eklenti adası dışına yapılan taşımaları inceleyen çalışmaların bulguları (Gürel ve Çele, 2011, İnce, 2012, Çakır, 2018) Geç Eklenti Varsayımının iddialıyla örtüşmektedir. Ancak Hoffman (1995, s.56-57), Türkçede kişi adılı kullanılan bazı durumlarda ilgi tümcecikleri gibi oldukça güçlü eklenti adalarından bile öğelerin dışarı taşınabildiğini iddia etmektedir. Mevcut çalışma, bu tür yapılara odaklanmaktadır. 18 maddeden oluşan Bir Dilbilgisellik Değerlendirme Testi ve 9 maddeden oluşan Bireysel Hızda Belirlenen Hızda Okuma Testi (Self-paced Reading Test) ile toplam 93 katılımcıdan veri toplanmıştır. Çalışmanın bulguları Geç Eklenti Varsayımının iddialarını desteklemektedir. İlgi tümceciği içeren tümcenin öznesi konumunda ister bir kişi adılı bulunsun ister diğer bir ad öbeği, bu tümcecikten dışarı doğru yapılan taşımalar dilbilgisel sonuçlar vermemektedir. Kişi adılı içeren tümcelerde, ilgi tümceciğinden dışarı doğru yapılan taşımaların göreceli olarak daha fazla kabul edilebilir oluşu ise bu tümcelerde bulunan açık adılların zihinsel işlemleme esnasında düşürüldüğü şeklinde açıklanmıştır. Çalışma bulgularının da gösterdiği gibi, açık adılların başka ad öbekleri ile değiştirilmesiyle bu tür taşımalardaki dilbilgisellik sorunu daha belirgin bir hale gelmektedir.

Anahtar sözcükler: Geç Eklenti Varsayımı, İlgi Tümceciği Adası, açık adıllar, Türkçe.

Anahtar Kelimeler

Geç Eklenti Varsayımı,İlgi Tümceciği Adası,Açık Adıllar,Türkçe

Kaynakça

Adger, D. (2003). Core syntax: A minimalist approach. Oxford: Oxford University Press.
Aoun, J. & Li, Y. A. (1993). Wh-elements in-situ: syntax or LF? Linguistic Inquiry, 24 (2), 199-238.
Boeckx, C. (2003). Islands and chains. Stranding as resumption. Amsterdam: John Benjamins.
Boskovic, Z. (2004). Be careful where you float your quantifiers. Natural Language and Linguistic Theory,22 (4), 681-742.
Çakır, S. (2018). Long distance scrambling and operator movement in Turkish. Uluslararası İnsan ve Toplum Bilimleri Sempozyumunda sözlü bildiri olarak sunuldu. 7-9, Nisan, Antalya.
Çele, F., Gürel, A. (2011). L2 acquisition of wh-extractions via a [-wh-movement] L1. J. Herschensohn & D. Tanner (Ed.) içinde, The proceedings of the 11th Generative Approaches to Second Language Acquisition Conference (30-44). Somerville, MA: Cascadilla Press.
Fox, D. & Nissenbaum, J. (1999). Extraposition and scope: A case for overt QR. S. Bird, A. Carnie, J. D. Haugen, & P. Norquest (Ed.) içinde, The Proceedings of the 18th West Coast Conference on Formal Linguistics (132-44). Somerville, MA: Cascadilla Press.
Fox, D. (2002). Antecedent-contained deletion and the copy theory of movement. Linguistic Inquiry, 33 (1), 63-96.

Henderson, B. (2007). Matching and raising unified. Lingua ,117, 202-220.
Hoffman, B. (1995). The Computational Analysis of the Syntax and Interpretation of "Free" Word Order in Turkish. Yayınlanmamış doktora tezi, University of Pennsylvania, Philadelphia.
Huang, C. J. (1982). Logical relations in Chinese and the theory of grammar. Yayınlanmamış doktora tezi, MIT, Cambridge, Massachusetts. İnce, A. (2012). Fragment answers and islands. Syntax, 15 (2), 181-214.
Nissenbaum, J. (1998). Derived predicates and the interpretation of parasitic gaps. K. Shahin, S. Blake & E. S. Kim (Ed.) içinde, The Proceedings of the 17th West Coast Conference on Formal Linguistics. (507-521). Stanford, CA: CSLI Publications.
Rizzi, L. (2006). On the form of chains: Criterial positions and ECP effects. L. L. Cheng & N. Corver (Ed.) içinde, Wh Movement: Moving On (97-133). Cambridge, MA: The MIT Press.
Rizzi, L. (2010). On some properties of criterial freezing. E. P. Panagiotidis (Ed.) içinde, The complementizer phase: Subjects and operators, vol. 1. (17–32). Oxford: Oxford University Press.
Sauerland, U. (1998). The meaning of chains. Yayınlanmamış doktora tezi, MIT, Massachusetts.
Stepanov, A. (2001). Late adjunction and minimalist phrase structure. Syntax, 4, (2), 94-125.
Stepanov, A. (2007). The end of CED? Minimalism and extraction domains. Syntax, 10 (1), 80-126.
Takahashi, D. (1994). Minimality of movement. Yayınlanmamış doktora tezi. Storrs, University of Connecticut.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinan Çakır
0000-0002-7741-3706
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Nisan 2020

Gönderilme Tarihi

12 Haziran 2019

Kabul Tarihi

16 Mart 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.31464/jlere.576488

IZ

https://izlik.org/JA27AB89RJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çakır, S. (2020). Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(1), 271-280. https://doi.org/10.31464/jlere.576488

AMA

1.Çakır S. Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme. JLERE. 2020;6(1):271-280. doi:10.31464/jlere.576488

Chicago

Çakır, Sinan. 2020. “Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6 (1): 271-80. https://doi.org/10.31464/jlere.576488.

EndNote

Çakır S (01 Nisan 2020) Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6 1 271–280.

IEEE

[1]S. Çakır, “Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme”, JLERE, c. 6, sy 1, ss. 271–280, Nis. 2020, doi: 10.31464/jlere.576488.

ISNAD

Çakır, Sinan. “Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Nisan 2020): 271-280. https://doi.org/10.31464/jlere.576488.

JAMA

1.Çakır S. Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme. JLERE. 2020;6:271–280.

MLA

Çakır, Sinan. “Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Nisan 2020, ss. 271-80, doi:10.31464/jlere.576488.

Vancouver

1.Sinan Çakır. Türkçede İlgi Tümceciği Adası Dışına Yapılan Taşımalar Üzerine Bir İnceleme. JLERE. 01 Nisan 2020;6(1):271-80. doi:10.31464/jlere.576488

Cited By

EKLENTİ TÜMCECİKLERİNDEN EYLEM ARDI KONUMA YAPILAN ÇALKALAMALAR: YORUMLAMA VE İŞLEMLEME TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME

Dil Dergisi

https://doi.org/10.33690/dilder.1668663