Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması
Öz
Türkçe dil bilgisi kitaplarında ve telaffuz sözlüklerinde Türkçede sözcük vurgusunun genellikle son hecede olduğu belirtilmekte, istisnalar için verilen örneklerde kimi zaman tutarsızlıkların olduğu görülmektedir. Bu durum sözlük kullanıcılarının özellikle de Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin çelişki yaşamalarına sebep olmaktadır. Bu araştırmada, Türkçe sözlüklerin vurgu bakımından tutarlılık durumlarının sözcük türlerine göre tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Betimsel yöntemin kullanıldığı araştırmada “var olan bir durumu var olduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini birden fazla heceli 300 basit, 100 türemiş ve 100 birleşik olmak üzere toplam 500 sözcük oluşturmaktadır. Bu sözcüklerin TDK Türkçe Sözlük (TS), Sesli Türkçe Sözlük (STS) ve Konuşma Dili ve Türkçenin Söyleyiş Sözlüğü’nde (KDTSS) bulunması ve Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü”nde en sık geçen sözcüklerden olması göz önünde bulundurulmuştur. “KDTSS”de ve TS’de vurgu yerleri belirlenen sözcüklerin sesletimleri, STS’den indirilip kaydedilmiştir. Kaydedilen sesletimler Praat 6.0.12 programıyla temel frekans (F0) bakımından çözümlenerek sözcüklerin vurguları seslem düzeyinde tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, üç sözlüğün genel vurgu tutarlılık oranının düşük (%45,8) olduğunu göstermiştir. Ayrıca STS’de vurgu bakımından sesletim hatalarının olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksan, Doğan, (1996). Türkçenin Sözvarlığı, Engin Yayınları, Ankara. Boersma, P. and Weenink, D., “Praat: Doing phonetics by computer. [Computer Software] Amsterdam: Department of Language and Literature, University of Amsterdam.,” http://www.praat.org/, 2011. Börekçi, M. (2005). Türkçede vurgu-tonlama-ölçü-anlam ilişkisi. Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 187-207.
- Demir, İmdat (2009). Türkçe sözlüklerde vurgu. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/4 Summer 2009.
- Demircan, Ö. (2013). Türkçenin Ses Dizimi. İstanbul: Der Yayınları.
- Ergenç, İ. (2002). Spoken language and dictionary of Turkish articulation. Multilingual.
- Jones, D. (2011). Cambridge English pronouncing dictionary. Cambridge University Press.
- Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi, Ankara: Nobel.
- Ölker, G. (2011). Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü (1945- 1950 Arası). Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Türk Dil Kurumu (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
5 Ocak 2020
Kabul Tarihi
10 Mart 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 1
APA
Çelebi, S., & Börekçi, M. (2020). Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(1), 187-200. https://doi.org/10.31464/jlere.670551
AMA
1.Çelebi S, Börekçi M. Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması. JLERE. 2020;6(1):187-200. doi:10.31464/jlere.670551
Chicago
Çelebi, Safa, ve Muhsine Börekçi. 2020. “Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6 (1): 187-200. https://doi.org/10.31464/jlere.670551.
EndNote
Çelebi S, Börekçi M (01 Nisan 2020) Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6 1 187–200.
IEEE
[1]S. Çelebi ve M. Börekçi, “Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması”, JLERE, c. 6, sy 1, ss. 187–200, Nis. 2020, doi: 10.31464/jlere.670551.
ISNAD
Çelebi, Safa - Börekçi, Muhsine. “Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Nisan 2020): 187-200. https://doi.org/10.31464/jlere.670551.
JAMA
1.Çelebi S, Börekçi M. Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması. JLERE. 2020;6:187–200.
MLA
Çelebi, Safa, ve Muhsine Börekçi. “Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması”. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Nisan 2020, ss. 187-00, doi:10.31464/jlere.670551.
Vancouver
1.Safa Çelebi, Muhsine Börekçi. Türkçe Sözlüklerin Sözcük Vurgusu Bakımından Karşılaştırılması. JLERE. 01 Nisan 2020;6(1):187-200. doi:10.31464/jlere.670551
Cited By
TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN BAZI BÜRÜNSEL ÖZELLİKLERİ
International Journal Of Turkish Literature Culture Education
https://doi.org/10.7884/teke.1280706Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretim Setlerinin Prozodi Öğretimi Yönünden İncelenmesi
Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.31464/jlere.1482527