Kavramsal metafor kuramı ve İngilizce'nin yabancı dil olarak öğretimi: Vücut parçalarıyla ilgili kelimeler üzerine bir çalışma

Öz

Durumları, eylemleri, duyguları, ve düşünceleri ifade etmek için, vücut parçalarıyla ilgili kelimelerin kulanımı açısından, diller arasında benzerlikler ve farklılıklar gözlenebilir. Bu çalışmada, ilk olarak, çok satan beş İngilizce kitap ve onların Türkçe çevirileri incelenerek, (a) vücut parçalarıyla ilgili kelimelerin birincil ve mecazi kulanımları, (b) vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlerdeki benzerlikler ve farklılıklar, ve (c) vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlere temel oluşturan kavramsal metaforlardaki benzerlikler ve farklılıklar belirlenmiştir. Daha sonra, derlemin içerik incelemesine bağlı olarak, ana dili Türkçe olan katılımcıların bir ölü metafor konusundaki düşünceleri üzerinde durulmuştur. Bulgular, bir taraftan, her iki kitap setinde vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlerde ve vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlere temel oluşturan kavramsal metaforlarda örtüşmelerin olduğunu ortaya koyarken; diğer taraftan, kitapların Türkçe çevirilerinde, İngilizce asıllarından daha fazla sayıda vücut parçalarıyla ilgili kelimenin mecazi olarak kullanıldığını göstermiştir. Vücut parçalarıyla ilgili kelimelerin Türkçeye aktarımlarında değişimler de gözlenmiştir. Ana dili Türkçe olan katılımcılar, ölü metaforun ortaya çıkışına ilişkin farklı öyküler üretmişlerdir. Bu derlem incelemesinde belirlenen farklılıklar, vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlerin ve vücut parçalarıyla ilgili kelimeleri içeren metaforik sözlere temel oluşturan kavramsal metaforların, İngilizce'nin söz varlığını öğretmede kullanılan malzemenin seçiminde ve düzenlenmesinde izlenecek ölçütlerden olması gerektiğine, ve İngilizce'nin metaforik sözlerinin yabancı dil öğrencilerine öğretiminde diller arasında karşılaştırmalı bir bakışın yararlı olacağına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kavramsal metafor kuramı, metaforik sözler, vücut parçalarıyla ilgili kelimeler, İngilizce'nin yabancı dil olarak öğretimi, diller arası inceleme

Conceptual metaphor theory and teaching English as a foreign language: A study on body part terms

Abstract

Similarities and differences across languages can be observed in terms of the use of body part terms (BPTs) to express states, actions, emotions, and thoughts. This study primarily compared five best-selling English books with their Turkish translations and identified in both sets of books (a) the distribution of the literal and non-literal uses of BPTs, (b) the similarities and differences between the BPT-containing metaphorical linguistic expressions (MLEs), and (c) the similarities and differences between the conceptual metaphors (CMs) underlying the BPT-containing MLEs. Secondly, in relation to the content analysis of the corpus, Turkish speakers’ understandings of a dead metaphor were studied. The results reveal that although there are overlapping uses of BPTs in the MLEs in both sets of books and there are similar CMs underlying the BPT-containing MLEs, Turkish translations include more non-literal uses of BPTs than the original English versions. Shifts in BPTs when translated into Turkish are also observed. As for the dead metaphor various scenarios concerning the etymological origin of the dead metaphor were expressed by the Turkish participants. The differences identified in the translation corpus indicate that English BPT-containing MLEs and CMs underlying them should be among the criteria in the selection and design of the materials to teach English lexicon, and that a crosslinguistic perspective would be useful while teaching the English MLEs to the learners of English as a foreign language.

Keywords

• Conceptual metaphor theory, metaphorical linguistic expressions, body part terms, teaching English as a foreign language, crosslinguistic analysis