Disaster Risk Reduction Caused by Nature and Technology with an Inductive Approach

Öz

This study examines the local-to-national structure of the planning process for disaster risk reduction in Türkiye, utilizing the Provincial Disaster Risk Reduction Plans (İRAP) and the Turkish Disaster Risk Reduction Plan (TARAP). The İRAP process, launched in Türkiye in 2021, and the TARAP, which entered into force in 2022, are analyzed through document analysis and comparative analysis. İRAPs are participatory plans that identify disaster hazards, vulnerabilities, and institutional capacity at the provincial level. At the same time, TARAP is an inductive model that transforms these local outputs into national targets and action sets. The study examines the structural consistency between the distribution of tasks, action sets, monitoring indicators, and the İRAP and TARAP documents related to natural and technological disasters. The framework's alignment with the Sendai Framework for Disaster Risk Reduction and the Sustainable Development Goals is also discussed. The findings demonstrate that the İRAP-TARAP framework provides a comprehensive and applicable risk reduction framework nationwide, and that the risk and priority information generated in local plans can be reflected mainly in national documents. In conclusion, the study demonstrates that the inductively constructed İRAP-TARAP framework offers a robust planning strategy for reducing natural and technological disaster risks in Türkiye. However, to increase the impact of this strategy on the ground, technical capacity, data integrity, and action-based monitoring processes need to be strengthened.

Anahtar Kelimeler

• Disaster Risk Reduction
• TARAP
• İRAP
• natural disaster
• technological disaster

Tümevarım Yaklaşımı ile Doğa ve Teknoloji Kaynaklı Afet Risklerinin Azaltılması

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de afet risklerinin azaltılmasına yönelik planlama sürecinin yerelden ulusala uzanan yapısını, İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) ve Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) üzerinden değerlendirmektedir. Türkiye’de 2020’de başlatılan İRAP süreci ile 2022’de yürürlüğe giren TARAP, doküman analizi ve karşılaştırmalı inceleme yöntemiyle ele alınmıştır. İRAP’lar, il düzeyinde afet tehlikeleri, kırılganlıklar ve kurumsal kapasiteyi ortaya koyan katılımcı planlar; TARAP ise bu yerel çıktıları ulusal hedef ve eylem kümelerine dönüştüren tümevarım temelli bir modeldir. Çalışmada İRAP–TARAP belgeleri arasındaki yapısal uyum doğa ve teknoloji kaynaklı afetlere ilişkin görev dağılımları, eylem setleri ve izleme göstergeleri dikkate alınarak incelenmiştir. Mevcut risk azaltma modelinin, Sendai Afet Risklerinin Azaltılması Çerçevesi (SFDRR) ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile uyumu da tartışılmıştır. Bulgular, İRAP–TARAP sistematiğinin ülke genelinde uygulanabilir ve anlaşılır bir risk azaltma çerçevesi oluşturduğunu, yerel planlarda üretilen risk ve öncelik bilgilerinin büyük ölçüde ulusal belgelere yansıtılabildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, çalışma tümevarım yaklaşımıyla kurulan İRAP–TARAP bütünlüğünün Türkiye’de doğa ve teknoloji kaynaklı afet risklerinin azaltılması için güçlü bir planlama stratejisi sunduğunu, ancak bu stratejinin sahadaki etkisinin artması için teknik kapasite, veri bütünlüğü ve eylem bazlı izleme süreçlerinin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet risk azaltma
• TARAP
• İRAP
• doğa kaynaklı afet
• teknolojik afet

Kaynakça

1. AFAD, (2020). İl Afet Risk Azaltma Planı Hazırlama Kılavuzu, Ankara: T.C. İçişleri Bakanlığı AFAD Başkanlığı, Ankara.
2. AFAD, (2021). Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP). Ankara: T.C. İçişleri Bakanlığı AFAD Başkanlığı.
3. AFAD, (2022). Türkiye Afet Risk Azaltma Planı 2022-2030. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, 102s. Ankara.https://www.afad.gov.tr/ kurumlar/afad.gov.tr /e_Kutuphane/ Planlar /28032022-TARAP-kitap_V6 .pdf Erişim Tarihi:11.05.2025.
4. Alexander, D. (2000). Confronting Catastrophe: New Perspectives on Natural Disasters. Oxford University Press.
5. Benson, C., and Twigg, J. (2007). Tools for Mainstreaming Disaster Risk Reduction: Guidance Notes for Development Organisations. Geneva: ProVention Consortium.
6. BNPB, (2020). Rencana Nasional Penanggulangan Bencana (RENAS-PB) 2020–2024 (and updates/roadmap references for 2025–2029). Jakarta: BNPB. Accessed August 03, 2025. https://mpbi.info/wp-content/uploads/ 2017/10/Renas-PB-2020-2024.pdf?utm_source
7. Bozkurt, Ö., Çiçekdağı, H. İ. (2022). İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) Sonrası Yapılacak Risk Azaltma Yatırımlarında Best-Worst Metodu (BWM) ile Kriter Önceliklendirme. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 109-121.
8. Büyükkaraciğan, N. (2016). Türkiye’de Yerel Yönetimlerde Kriz ve Afet Yönetim Çalışmalarının Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (12), 195-219.

9. Cabinet Office Japan, (2021). Disaster Management in Japan (White Paper, English). Tokyo: Cabinet Office. Accessed August 01, 2025. https://www.bousai.go.jp/en/documentation/white_paper/pdf/2021/R3_hakusho_english.pdf?utm_source
10. Cabinet Office UK, (2023a). The UK Government Resilience Framework. London: Cabinet Office. (Landing page and policy documents.) Accessed September 01, 2025.
11. Cabinet Office UK, (2023b). The UK Government Resilience Framework: 2023 Implementation Update. London: Cabinet Office. Published December 4, 2023. Accessed August 21, 2025. https://www.gov.uk/government/publications/the-resilience-framework-2023-implementation-update?utm_source
12. Gall, M., Cutter, S. L., and Nguyen, K. H., (2014). Governance in disaster risk management: Theory and practice. International Journal of Disaster Risk Reduction, 9, 93–104.
13. GAR, (2015). “Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction. United Nations, Making Development Sustainable: The Future of Disaster Risk Management”. United Nations, 2015.316p.
14. Gerdan, S. (2019). Yerel Yönetimlerde Afet Zararlarının Azaltılması Çalışmalarına Genel Bir Bakış. The Journal of Social Science, 3(5), 267-276.
15. Government of Indonesia, (2020). Peraturan Presiden Republik Indonesia Nomor 87 Tahun 2020 tentang Rencana Induk Penanggulangan Bencana Tahun 2020–2044 (RIPB 2020–2044). Jakarta: Sekretariat Negara. Accessed September 17, 2025.https://peraturan.bpk.go.id/
16. MCDEM/NEMA, (2019). Ministry of Civil Defence & Emergency Management / National Emergency Management Agency. National Disaster Resilience Strategy (2019–2029). Wellington: Department of the Prime Minister and Cabinet. Accessed July 19, 2025. https://www.civildefence.govt.nz/cdem-sector/plans-and-strategies/national-disaster-resilience-strategy?utm_source
17. New Zealand Legislation, (2002). Civil Defence Emergency Management Act 2002 (consolidated text). Wellington: Parliamentary Counsel Office. Accessed July 15, 2025.https://www.legislation.govt.nz/act/public/2002/0033/latest/whole.html?utm_source
18. Pichler, A. (2024). Resilience through Inclusion: Linking DRR to the SDGs. Disaster Prevention and Management, 33(1), 22–39.
19. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlığı, (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023)”. Ankara, 219S.
20. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlığı, (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024–2028). Ankara.
21. T.C. Sayıştay Başkanlığı, (2020). Afet Yönetimi Performans Denetimi Raporu, 19s., Ankara.
22. Tetik Biçer, Ç. (2024). Afetlerde Risk Azaltma Stratejileri. Afet Yönetimi El Kitabı. Cilt 1, 211-247s., Gazi Kitapevi, Ankara.
23. Tümer. Ö. (2024). Doğal Afetlerde Afet Yönetimi ve Risk Azaltmada Yerel Yönetimlerin Rolü”, Fiscaoeconomia, Cilt: 8 Sayı: 3, 1495 - 1515, https://doi.org/10.25295/fsecon.1491393
24. Twigg, J. (2015). Disaster Risk Reduction. Humanitarian Practice Network (HPN), Overseas Development Institute, London.
25. UN, (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. United Nations.
26. UNDRR, (2015). Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030. Geneva: United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
27. UNDRR, (2019). Words into Action: Developing national DRR strategies. Geneva, Switzerland: United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR). Accessed September 12, 2025. https://www.undrr.org/
28. UNDRR, (2023). Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction. Geneva: United Nations Office for Disaster Risk Reduction. https://www.undrr.org/gar/gar2023-special-report
29. UNISDR, (2005). Hyogo Framework for Action 2005–2015: Building the Resilience of Nations and Communities to Disasters. Geneva: United Nations International Strategy for Disaster Reduction.
30. Wisner, B., Blaikie, P., Cannon, T., and Davis, I. (2004). At risk: Natural hazards, people's vulnerability and disasters (2nd ed.). London: Routledge. https://doi.org/10.4324