Tezsiz Yüksek Lisans Öğrencilerinin Karşılaştıkları Güçlükler ve Başa Çıkma Stratejileri: Nitel Bir Araştırma

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 54 - 71 , 25.03.2026

Engin İş

https://izlik.org/JA66FA47DK

Öz

Bu araştırma, tezsiz yüksek lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin eğitim süreçlerine katılım motivasyonlarını, karşılaştıkları akademik, kurumsal ve sosyal güçlükleri ve bu güçlüklerle başa çıkma stratejilerini nitel bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde tezsiz yüksek lisans öğrencilerinin deneyimlerini merkeze alan nitel çalışmaların sınırlı olması, bu araştırmanın alana özgün bir katkı sunmasını sağlamaktadır. Araştırma, fenomenolojik yaklaşım çerçevesinde yürütülmüş; amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 25 tezsiz yüksek lisans öğrencisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin tezsiz yüksek lisans programlarına katılım motivasyonlarının kariyer gelişimi, mesleki yeterlik kazanımı, akademik unvan elde etme ve kişisel gelişim gibi çok boyutlu hedefler etrafında şekillendiğini göstermektedir. Bununla birlikte öğrencilerin akademik danışmanlık yetersizliği, yoğun ders yükü, iş–aile–öğrenim dengesini kurmada yaşanan güçlükler, sınırlı sosyal destek ve kurumsal bürokratik süreçler gibi çeşitli engellerle karşılaştıkları belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin bu güçlüklerle başa çıkmak için sabır geliştirme, kariyer hedeflerine odaklanma, etkili zaman yönetimi, akademik ve sosyal destek arama gibi bireysel ve çevresel stratejiler kullandıklarını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, tezsiz yüksek lisans programlarının öğrenci profili ve ihtiyaçları doğrultusunda yeniden yapılandırılması, danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve program kalitesinin artırılmasına yönelik düzenlemelere ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Tezsiz yüksek lisans , lisansüstü öğrenci deneyimleri , akademik danışmanlık , öğrenim sürecinde karşılaşılan güçlükler , başa çıkma stratejileri

Challenges Faced by Non-Thesis Master’s Students and Their Coping Strategies: A Qualitative Study

https://izlik.org/JA66FA47DK

Öz

This study aims to examine, from a qualitative perspective, the motivations of students enrolled in non-thesis master’s programs to participate in their educational processes, the academic, institutional, and social challenges they encounter, and the strategies they develop to cope with these challenges. The limited number of qualitative studies in the literature that focus specifically on the experiences of non-thesis master’s students constitutes a significant research gap, which this study seeks to address. The research was conducted within the framework of a phenomenological approach. Semi-structured interviews were carried out with 25 non-thesis master’s students selected through purposive sampling. The data obtained were analyzed using content analysis. The findings indicate that students’ motivations for enrolling in non-thesis master’s programs are shaped around multidimensional goals such as career development, acquisition of professional competencies, attainment of academic credentials, and personal development. However, students also face various challenges, including inadequate academic advising, heavy course workloads, difficulties in balancing work, family, and education, limited social support, and institutional bureaucratic processes. The results further reveal that students employ both individual and environmental coping strategies, such as developing patience, focusing on career goals, effective time management, and seeking academic and social support. Overall, the findings suggest a need to restructure non-thesis master’s programs in line with student profiles and needs, strengthen academic advising services, and implement regulations aimed at improving program quality.

Anahtar Kelimeler

Non-thesis master’s programs , graduate student experiences , academic advising , challenges in the learning process , coping strategies

Kaynakça

• Aktan, O. (2020). Öğretmenlerin kariyer gelişimi açısından lisansüstü eğitimin değerlendirilmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 10(3), 596–607.
• Alabaş, R., Kamer, S. T., & Polat, Ü. (2012). Öğretmenlerin kariyer gelişimlerinde lisansüstü eğitim: Tercih sebepleri ve süreçte karşılaştıkları sorunlar. International Journal of Educational Research, 3(4), 89–107.
• Altbach, P. G., Reisberg, L., & Rumbley, L. E. (2009). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution. UNESCO.
• Avcı, F., & Akdeniz, E. C. (2021). Lisansüstü eğitimlerine devam eden okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin lisansüstü eğitime ilişkin görüşleri, yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(1), 122–141. https://doi.org/10.51725/etad.840267
• Bağlıbel, M., & Arslan, M. C. (2014). Eğitim yönetimi, teftişi, planlaması ve ekonomisi: Tezsiz yüksek lisans programına ilişkin mezun görüşleri: Gaziantep Üniversitesi örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 13(4), 1079–1095.
• Baker, A., & Thompson, L. (2022). Graduate programs and student challenges. Journal of Higher Education, 45(3), 234–250.
• Baş, G. (2013). Öğretmenlerin lisansüstü eğitimden beklentileri: Nitel bir araştırma (Niğde ili örneği). Yükseköğretim Dergisi, 3(2), 61–69.
• Berg, B. L., & Lune, H. (2019). Qualitative research methods for the social sciences (9th ed.). Pearson.
• Bouchrika, I. (2024). Thesis vs. non-thesis master’s programs: Which path should you pursue? Research.com.
• Bye, D., Pushkar, D., & Conway, M. (2007). Motivation, interest, and positive affect in traditional and nontraditional undergraduate students. Adult Education Quarterly, 57(2), 141–158. https://doi.org/10.1177/0741713606294235
• Creswell, J. W. (2021). A concise introduction to mixed methods research. SAGE Publications.
• Dilci, T., & Gürol, M. (2012). Öğretim üyeleri bakış açısıyla lisansüstü eğitimin yaşam alanına yansımaları: Eğitim bilimleri örneklemi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(3), 1073–1090.
• Donaldson, J. F., & Townsend, B. K. (2007). Higher education journals’ discourse about adult undergraduate students. The Journal of Higher Education, 78(1), 27–50.
• European Commission/EACEA/Eurydice. (2025). Guidance and counselling in higher education: Country policy descriptions and examples. Publications Office of the European Union. https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/eurypedia/guidance-and-counselling-higher-education
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
• Gardner, S. K. (2009). Student and faculty attributions of attrition in high and low-completing doctoral programs in the United States. Higher Education, 58, 97–112. https://doi.org/10.1007/s10734-008-9184-7
• Grover, V. (2007). Successfully navigating the stages of doctoral study. International Journal of Doctoral Studies, 2, 9–21. https://doi.org/10.28945/30
• Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 105–117). Sage.
• İş, E., & Atış, M. (2024). Öğretmenlerin karşılaştığı güncel sorunlar ve bu sorunların mesleki performansları üzerindeki etkileri: Bir nitel araştırma. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, (72), 489-521.
• Kahu, E. R., & Nelson, K. (2018). Student engagement in the educational interface: Understanding the mechanisms of student success. Higher Education Research & Development, 37(1), 58–71. https://doi.org/10.1080/07294360.2017.1344197
• Kasworm, C. E. (2003). Adult meaning making in the undergraduate classroom. Adult Education Quarterly, 53(2), 81–98. https://doi.org/10.1177/0741713602250490
• Kasworm, C. E. (2010). Adult learners in a research university: Negotiating undergraduate student identity. Adult Education Quarterly, 60(2), 143–160. https://doi.org/10.1177/0741713609336112
• Kılınç, A. Ç., Karahalilöz, O., & Bektaş, F. (2020). Lisansüstü öğrenim görmek: Öğretmen deneyimleri üzerinden fenomenolojik bir çözümleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(4), 1755–1774.
• Knowles, M. S. (1980). The modern practice of adult education: From pedagogy to andragogy. Cambridge Books.
• Koşar, D., Er, E., & Kılınç, A. Ç. (2020). Yüksek lisans yapmak: Eğitim yönetimi öğrencilerinin lisansüstü eğitim yapma nedenlerine ilişkin nitel bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (53), 370–392. https://doi.org/10.21764/maeuefd.581698
• Maher, M. A., Gilmore, J., Feldon, D., & Davis, T. E. (2014). Connected or conflicted? Doctoral students’ evolving perceptions of the teaching–research relationship. Journal of School Public Relations, 35(3), 402–425.
• Master-Academia. (2023). Pursuing a non-thesis master’s degree: Is it worth it?
• Maynard, R. C., Pennisi, S. V., & Lombardini, L. (2023). Identifying faculty opinions about implementing an online, non-thesis master’s degree. Frontiers in Education, 8, 1252353. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1252353
• Merriam, S. B., & Grenier, R. S. (Eds.). (2019). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. John Wiley & Sons.
• OECD. (2019). Education at a glance 2019: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/f8d7880d Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.
• Schlossberg, N. K. (1981). A model for analyzing human adaptation to transition. The Counseling Psychologist, 9(2), 2–18. https://doi.org/10.1177/001100008100900202
• Seidman, I. (2006). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences. Teachers College Press.
• Teichler, U. (2014). Opportunities and problems of comparative higher education research: The daily life of research. Higher Education, 67(4), 393–408. https://doi.org/10.1007/s10734-013-9668-2
• Tinto, V. (1993). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition (2nd ed.). University of Chicago Press.
• Tynjälä, P., Heikkinen, H. L. T., & Kallio, E. K. (2022). Integrating work and learning in higher education and VET: A theoretical point of view. In M. Malloch, L. Cairns, K. Evans, & B. O’Connor (Eds.), The SAGE handbook of learning and work (pp. 62–79). Sage Publications Ltd.
• Umur, Z., & Demirtaş, H. (2016). Eğitim yönetimi ve denetimi tezsiz yüksek lisans programına ilişkin öğrenci ve öğretim üyelerinin görüşleri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(3), 31–48.
• Usta, İ. (2019). İhtiyaç ve eğilimler bağlamında öğretmenlerin lisansüstü eğitimi için çevrimiçi eğitim yüksek lisans modelinin tartışılması. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 17(26), 85–110.
• Wendler, C., Bridgeman, B., Cline, F., Millett, C., Rock, J., Bell, N., & McAllister, P. (2010). The path forward: The future of graduate education in the United States. Educational Testing Service.
• Xu, D., & Jaggars, S. S. (2013). The impact of online learning on students’ course outcomes: Evidence from a large community and technical college system. Economics of Education Review, 37, 46–57. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2013.08.001
• Yıldırım-Taşti, O., Yılmaz, E., Demir, C. E., & Aksu, M. (2021). A qualitative evaluation of a non-thesis graduate program of human resources development in education. Kastamonu Education Journal, 29(1), 13–24.
• Yorke, M. (2016). The development and initial use of a survey of student ‘belongingness’, engagement and self-confidence in UK higher education. Assessment & Evaluation in Higher Education, 41(1), 154–166. https://doi.org/10.1080/02602938.2014.990415
• Zhou, E., & Regio, A. (2023). International graduate applications & enrollment: Fall 2022. Council of Graduate Schools.