POST-APOKALİPTİK SİNEMADA SOSYAL PSİKOLOJİK DİNAMİKLER: SNOWPİERCER ÖRNEĞİ

Öz

Çalışma, post-apokaliptik kavramının kıyamet sonrasına işaret eden yapısını dikkate alarak Snowpiercer filmini; sosyal kimlik kuramı, liderlik, prososyal davranışlar ve bilişsel çelişki kuramı çerçevesinde ele almaktadır. Post-apokaliptik filmlerde insanların yaşadığı umutsuzluğa karşı insan dayanışmasının nasıl bir çıkış ve umut kaynağı sunduğu, Snowpiercer filmi üzerinden incelenmiştir. Çalışmada sınıf ayrımının oluşturduğu grup aidiyeti ve kolektif dayanışma, nitel araştırma yöntemlerinden tematik analizle değerlendirilmiştir. Filmde tekrar eden temalar belirlenerek grup kimliği bilinci, fedakârlık ve yardımlaşma davranışları, empati geliştirme, lider belirleme ve otoriteye itaat eğilimleri gözlemlenmiştir. Snowpiercer’ın post-apokaliptik atmosferindeki karamsar yapının, birey ve toplum davranışlarıyla aşılmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. Bulgular, kolektif iyileşme süreçlerinin görünür hâle geldiğini ve sosyal düzenin yeniden üretimine dair bir umudun anlatıya yerleştirildiğini göstermektedir. Böylece sinemanın yalnızca kıyamet sonrası karanlık bir atmosferi sunmakla kalmayıp, bireyin çevresiyle kurduğu ilişkiler üzerinden birlikte hareket etmenin güç durumların üstesinden gelmede belirleyici rol oynadığını vurguladığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sinema
• Sosyal Psikoloji
• Dayanışma
• Post Apokaliptik Film
• Snowpiercer

SOCIAL PSYCHOLOGICAL DYNAMICS IN POST-APOCALYPTIC CINEMA: THE CASE OF SNOWPIERCER

Öz

The study examines the film Snowpiercer by taking into account the post-apocalyptic concept’s reference to a post-doomsday context, and analyzes it within the frameworks of social identity theory, leadership, prosocial behaviors, and cognitive dissonance theory. The ways in which human solidarity offers an avenue of resistance and a source of hope against the despair experienced in postapocalyptic films are explored through the case of Snowpiercer. Within the study, group belonging and collective solidarity shaped by class divisions are evaluated using thematic analysis, one of the qualitative research methods. By identifying recurring themes in the film, phenomena such as group identity awareness, sacrifice and helping behaviors, the development of empathy, leadership formation, and tendencies toward obedience to authority are observed. It is determined that the pessimistic structure of Snowpiercer’s post-apocalyptic atmosphere is confronted and negotiated through individual and collective social behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Cinema
• Social Psychology
• Solidarity
• Post-Apocalyptic Film
• Snowpiercer

Kaynakça

1. Alptekin, D. (2012). Toplumsal Aidiyet ve Gençlik. Nobel Yayınevi
2. Althusser, L. (2002). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. İstanbul: Birikim Yayınları
3. Altınkaya, M. T. (2016). Frankfurt Okulu’nun (Aydınlanma Eleştirisi) Penceresinden 'The Road', 'Snowpiercer', 'Cloud Atlas' Filmleri Özelinde Distopyalar. Sinefilozofi. 1 (1) 89-116
4. Aronson, E., Wilson, T. D., Sommers, S. R, & Akert, R. M. (2016). Social psychology,. Boston: Pearson.
5. Asokan, S. H. K. (2020). Giving death: The hero as sovereign utility in Bong Joon-ho’s Snowpiercer (2013). Journal of Japanese and Korean Cinema, 12(2), 138–152. https://doi.org/10.1080/17564905.2020.1848878
6. Bakan, İ., Büyükbeşe, T., Erşahan, B., & Kefe, İ. (2013). Kadın Çalışanların Yöneticilere İlişkin Algıları: Bir Alan Çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 71-84.
7. Borah, T.,Dutta, A. &Gogoi, S. (2020). Cognitive dissonance: its role in decision making. Advance Research Journal Of Socıal Scıence 11(2) 69-72. https://doi.org/10.15740/HAS/ARJSS/11.2/69-72
8. Bordun, T. M. (2016). What becomes of endings on film? Elysium, Mad Max: Fury Road, Snowpiercer. Science Fiction Film and Television, 9(1), 76–79.

9. Boz, M. (2022). Sinemada bilimkurgu ve kıyamet. (1. Baskı). Fihrist Kitapevi.
10. Boz, M. Takımcı, D. (2019). Amerikan Post-Apokaliptik Bilimkurgu Sinemasında Kıyamet İdeolojisi (1924-2000). Akdeniz İletişim Dergisi.31. 377-403. https://doi.org/10.31123/akil.591331
11. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
12. Canavan, G. (2014). “If the engine ever stops, we’d all die”: Snowpiercer and necrofuturism. Paradoxa, 26, 41–66.
13. Collins, J. J. (1998). The apocalyptic imagination: An introduction to Jewish apocalyptic literature (2nd ed.). Eerdmans.
14. Conger, J. A., & Kanungo, R. N. (1988). The Empowerment Process: Integrating Theory and Practice. The Academy of Management Review. 13(3). 471-482. https://doi.org/10.2307/258093
15. Çakır, M. U.,Okat, Ç.,& Koç, P. (2022). Sinemada Sosyal Sınıf Olgusunun Yemek Üzerinden Aktarımı: Snowpıercer Filminin Göstergebilimsel Analizi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 2022, 5(2), 710-723. https://doi.org 10.33083/joghat.2022.163
16. Çarıkcı, K.,Meral, H.,Berkil, S.Çalışır, A.,Önala, L.,&Arslan, Ö.(2024). Nitel Araştırmalarda Tematik Analiz. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 2024, 10(37). 127-140. https://doi.org 10.5281/zenodo.10509707
17. Davlembayeva, D., & Papagiannidis, S. (2024). Social Influence Theory: A review. In S. Papagiannidis (Ed.), Theory Hub Book. https://open.ncl.ac.uk/theories/15/social-influence-theory/.
18. Demirtaş, H. (2024). Nietzsche ile Darwin Arasında: Snowpiercer (2013). Yedi Sanat Tasarım ve Bilim Dergisi .32. 71-84 https://doi.org/10.17484/yedi.1454051
19. Düzgüner, S. (2019). Pro-Sosyal Davranışlarda Diğerkamlığın (Özgecilik) Tanımı ve Konumu. Bilimname XL, 4, 351-373. https://doi.org/10.28949/bilimname.595847
20. Foucault, M. (1995). Discipline And Punish The Birth Of The Prison. (Alan Sheridan, Çev.). Vintage Books. Griffin, D. W., & Ross, L. (1991). Subjective construal, social inference, and human misunderstanding. In L.
21. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 24, pp. 319–359). San Diego, CA: Academic Press. https://doi.org/10.1016/s0065-2601(08)60333-0
22. Gül, H. (2003). Karizmatik liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
23. Hamonic, Wynn Gerald (2017) “Global Catastrophe in Motion Pictures as Meaning and Message: The Functions of Apocalyptic Cinema in American Film,” Journal of Religion & Film: Vol. 21: Iss. 1, Article 36. https://doi.org/10.32873/uno.dc.jrf.21.01.36
24. Hoffer, E. (2010). Kesin İnançlılar. (Erkıl Günur, Çev. ). İstanbul: Plato Film Yayınları
25. Hogg, M. A., Terry, D. J., & White, K. M. (1995). A tale of two theories: A critical comparison of identity theory with social identity theory. Social Psychology Quarterly, 58(4), 255. https://doi.org/10.2307/2787127 Hortaçsu, N. (2012). En Güzel Psikoloji Sosyal Psikoloji.İmge Kitabevi
26. Kim, M. (2022). Global contents but nationalistic themes: Bong Joon-ho’s “Snowpiercer”. International Journal of Korean Humanities and Social Sciences, 8, 7–23. https://doi.org/10.14746/kr.2022.08.01
27. Lasiana, D. S., & Wedawati, M. T. (2021). The portrayal of hegemony as seen in Snowpiercer. Journal of Language and Literature, 9(1), 26–41.
28. McCarthy, M. (2016). The emergence of the lost apocalypse from 28 Days Later to Snowpiercer. In L. A. Clark, A. Firestone, & M. F. Pharr (Eds.), The last midnight: Essays on apocalyptic narratives in millennial media (pp. 69–78). McFarland & Company.
29. McGinn, B. (1979). Visions of the end: Apocalyptic traditions in the middle ages. Columbia University Press.
30. Moorman, R. H., & Blakely, G. L. (1995). Individualism-collectivism as an individual difference predictor of organizational citizenship behavior. Journal of Organizational Behavior, 16(2), 127–142. https://doi.org/10.1002/job.4030160204
31. Morrison, E. W. (1994). Role definitions and organizational citizenship behaviors: The importance of the employees’ perspective. Academy of Management Journal, 37(6), 1543–1567. https://doi.org/10.2307/256798
32. Nishime, L. (2025). The sublime and the cute in Bong Joon Ho’s ecocinema. International Journal of Communication, 17, 3472–3489. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/22685
33. Orwell, G. (2016). Bin Dokuz Yüz Seksen Dört. (Celal Üster, Çev.). Can Yayınları.56. Basım
34. Penner, L. A., Dovidio, J. F., Piliavin, J. A., & Schroeder, D. A. (2005). Prosocial behavior: Multilevel perspectives. Annual Review of Psychology, 56, 365–392. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070141
35. Pitetti, C. (2017). Uses of the end of the world: Apocalypse and postapocalypse as narrative modes. Science Fiction Studies, 44(3), 437. https://doi.org/10.5621/sciefictstud.44.3.0437
36. Platon (2007). Toplu Diyalogları. (Selahattin Hilav, Çev.). Ankara: Eos Yayınevi
37. Platon (2016). Devlet. 2. Baskı. (Furkan Akderin, Çev.). İstanbul: Say Yayınları
38. Ramos-Niaves, V. (2021). Eat the rich: The parasitic relationship between socioeconomic groups as explored through Bong Joon-Ho’s Parasite and Snowpiercer. Digital Literature Review, 8(1), 61–69. https://openjournals.bsu.edu/dlr/article/view/3502
39. Ross, E. A. (1908). Social psychology: An outline and source book. MacMillan Co.
40. Ross, L., & Nisbett, R. E. (1991). The person and the situation: Perspectives of social psychology. New York: McGraw-Hill.
41. Rottschaefer, W. (2008). The Biology and Psyscology of Moral Agency. Cambridge University Press
42. Seed, D. (2011). Science fiction, a very short introduction. Oxford University Press.
43. Shermer, M. (2007). İyilik ve Kötülüğün Bilimi. (Sinem Gül Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları
44. Smith, C. A., Organ, D. W., & Near, J. P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its nature and antecedents. Journal of Applied Psychology, 68(4), 653–663. https://doi.org/10.1037/0021-9010.68.4.653
45. Softaoğlu, H. (2022). Gelecekteki Gelecek: Snowpiercer Filmi Üzerinden Posthüman Mimarlığın ve Öznelerin Somutlaştırılması. Ege Mimarlık. 1(113).2 62-69. https://www.researchgate.net/publication/362075511
46. Steyrer, J. (1998). Charisma and the archetypes of leadership. Organization Studies, 19(5), 807–828. https://doi.org/10.1177/017084069801900505
47. Tajfel, H. (1978). The achievement of intergroup differentiation. In H. Tajfel (Ed.), Differentiation between social groups (pp. 77–100). London: Academic Press.
48. Tajfel, H. ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin ve S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Monterey, CA: Brooks/Cole. https://doi.org/10.1093/oso/9780199269464.003.0005
49. Tedeschi, R. G. ve Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic Growth: Conceptual Foundations and Empirical Evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1–18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
50. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455–472. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_02
51. Van Dyne, L., Graham, J. W., & Dienesch, R. M. (1994). Organizational citizenship behavior: Construct redefinition, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 37(4), 765–802. https://doi.org/10.2307/256600
52. Warburton, N. (2018). Felsefenin Kısa Tarihi. (Güçlü Ateşoğlu, Çev.). İstanbul:Alfa Basım Yayım
53. Yıldırım, M. (2021). Sosyal psikolojinin tarihsel gelişimi ve temel kavramlar. E. Geçer & M. Serdar (Ed.), Sosyal psikoloji el kitabı (ss. 9-26). Ankara: Grafiker Yayınları.
54. Yılmaz, S., &Özen, F. (2023). Reconstruction of Social Structure: Wagons Between Death and Life: An Evaluation of the Film “Snowpiercer” Toplumsal Yapının Yeniden İnşası: Ölümle Yaşam Arasındaki Vagonlar: “Snowpıercer” Filmi Üzerine Bir Değerlendirme. Erciyes İletişim Dergisi. 10(2).573-592. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1268538
55. Yi, Y. D. (2017). Locating a transnational film between Korean cinema and American cinema: A case study of Snowpiercer (2014). Plaridel: Journal of Philippine Communication, Media, and Society, 14(1), 17–32.