POST-APOKALİPTİK SİNEMADA SOSYAL PSİKOLOJİK DİNAMİKLER: SNOWPİERCER ÖRNEĞİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 418 - 436, 30.12.2025

Şeyda Özçelik Aydoğan , İbrahim Karataş

Öz

Çalışma, post-apokaliptik kavramının kıyamet sonrasına işaret eden yapısını dikkate alarak Snowpiercer filmini; sosyal kimlik kuramı, liderlik, prososyal davranışlar ve bilişsel çelişki kuramı çerçevesinde ele almaktadır. Post-apokaliptik filmlerde insanların yaşadığı umutsuzluğa karşı insan dayanışmasının nasıl bir çıkış ve umut kaynağı sunduğu, Snowpiercer filmi üzerinden incelenmiştir. Çalışmada sınıf ayrımının oluşturduğu grup aidiyeti ve kolektif dayanışma, nitel araştırma yöntemlerinden tematik analizle değerlendirilmiştir. Filmde tekrar eden temalar belirlenerek grup kimliği bilinci, fedakârlık ve yardımlaşma davranışları, empati geliştirme, lider belirleme ve otoriteye itaat eğilimleri gözlemlenmiştir. Snowpiercer’ın post-apokaliptik atmosferindeki karamsar yapının, birey ve toplum davranışlarıyla aşılmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. Bulgular, kolektif iyileşme süreçlerinin görünür hâle geldiğini ve sosyal düzenin yeniden üretimine dair bir umudun anlatıya yerleştirildiğini göstermektedir. Böylece sinemanın yalnızca kıyamet sonrası karanlık bir atmosferi sunmakla kalmayıp, bireyin çevresiyle kurduğu ilişkiler üzerinden birlikte hareket etmenin güç durumların üstesinden gelmede belirleyici rol oynadığını vurguladığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sinema , Sosyal Psikoloji , Dayanışma , Post Apokaliptik Film , Snowpiercer

Etik Beyan

Etik kurul izni gerekmemektedir

Destekleyen Kurum

Yoktur

Teşekkür

Yoktur

SOCIAL PSYCHOLOGICAL DYNAMICS IN POST-APOCALYPTIC CINEMA: THE CASE OF SNOWPIERCER

Öz

The study examines the film Snowpiercer by taking into account the post-apocalyptic concept’s reference to a post-doomsday context, and analyzes it within the frameworks of social identity theory, leadership, prosocial behaviors, and cognitive dissonance theory. The ways in which human solidarity offers an avenue of resistance and a source of hope against the despair experienced in postapocalyptic films are explored through the case of Snowpiercer. Within the study, group belonging and collective solidarity shaped by class divisions are evaluated using thematic analysis, one of the qualitative research methods. By identifying recurring themes in the film, phenomena such as group identity awareness, sacrifice and helping behaviors, the development of empathy, leadership formation, and tendencies toward obedience to authority are observed. It is determined that the pessimistic structure of Snowpiercer’s post-apocalyptic atmosphere is confronted and negotiated through individual and collective social behaviors.

Anahtar Kelimeler

Cinema , Social Psychology , Solidarity , Post-Apocalyptic Film , Snowpiercer

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required.

Destekleyen Kurum

There is none

Teşekkür

there is none

Kaynakça

• Alptekin, D. (2012). Toplumsal Aidiyet ve Gençlik. Nobel Yayınevi
• Althusser, L. (2002). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. İstanbul: Birikim Yayınları
• Altınkaya, M. T. (2016). Frankfurt Okulu’nun (Aydınlanma Eleştirisi) Penceresinden 'The Road', 'Snowpiercer', 'Cloud Atlas' Filmleri Özelinde Distopyalar. Sinefilozofi. 1 (1) 89-116
• Aronson, E., Wilson, T. D., Sommers, S. R, & Akert, R. M. (2016). Social psychology,. Boston: Pearson.
• Asokan, S. H. K. (2020). Giving death: The hero as sovereign utility in Bong Joon-ho’s Snowpiercer (2013). Journal of Japanese and Korean Cinema, 12(2), 138–152. https://doi.org/10.1080/17564905.2020.1848878
• Bakan, İ., Büyükbeşe, T., Erşahan, B., & Kefe, İ. (2013). Kadın Çalışanların Yöneticilere İlişkin Algıları: Bir Alan Çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 71-84.
• Borah, T.,Dutta, A. &Gogoi, S. (2020). Cognitive dissonance: its role in decision making. Advance Research Journal Of Socıal Scıence 11(2) 69-72. https://doi.org/10.15740/HAS/ARJSS/11.2/69-72
• Bordun, T. M. (2016). What becomes of endings on film? Elysium, Mad Max: Fury Road, Snowpiercer. Science Fiction Film and Television, 9(1), 76–79.
• Boz, M. (2022). Sinemada bilimkurgu ve kıyamet. (1. Baskı). Fihrist Kitapevi.
• Boz, M. Takımcı, D. (2019). Amerikan Post-Apokaliptik Bilimkurgu Sinemasında Kıyamet İdeolojisi (1924-2000). Akdeniz İletişim Dergisi.31. 377-403. https://doi.org/10.31123/akil.591331
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Canavan, G. (2014). “If the engine ever stops, we’d all die”: Snowpiercer and necrofuturism. Paradoxa, 26, 41–66.
• Collins, J. J. (1998). The apocalyptic imagination: An introduction to Jewish apocalyptic literature (2nd ed.). Eerdmans.
• Conger, J. A., & Kanungo, R. N. (1988). The Empowerment Process: Integrating Theory and Practice. The Academy of Management Review. 13(3). 471-482. https://doi.org/10.2307/258093
• Çakır, M. U.,Okat, Ç.,& Koç, P. (2022). Sinemada Sosyal Sınıf Olgusunun Yemek Üzerinden Aktarımı: Snowpıercer Filminin Göstergebilimsel Analizi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 2022, 5(2), 710-723. https://doi.org 10.33083/joghat.2022.163
• Çarıkcı, K.,Meral, H.,Berkil, S.Çalışır, A.,Önala, L.,&Arslan, Ö.(2024). Nitel Araştırmalarda Tematik Analiz. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 2024, 10(37). 127-140. https://doi.org 10.5281/zenodo.10509707
• Davlembayeva, D., & Papagiannidis, S. (2024). Social Influence Theory: A review. In S. Papagiannidis (Ed.), Theory Hub Book. https://open.ncl.ac.uk/theories/15/social-influence-theory/.
• Demirtaş, H. (2024). Nietzsche ile Darwin Arasında: Snowpiercer (2013). Yedi Sanat Tasarım ve Bilim Dergisi .32. 71-84 https://doi.org/10.17484/yedi.1454051
• Düzgüner, S. (2019). Pro-Sosyal Davranışlarda Diğerkamlığın (Özgecilik) Tanımı ve Konumu. Bilimname XL, 4, 351-373. https://doi.org/10.28949/bilimname.595847
• Foucault, M. (1995). Discipline And Punish The Birth Of The Prison. (Alan Sheridan, Çev.). Vintage Books. Griffin, D. W., & Ross, L. (1991). Subjective construal, social inference, and human misunderstanding. In L.
• Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 24, pp. 319–359). San Diego, CA: Academic Press. https://doi.org/10.1016/s0065-2601(08)60333-0
• Gül, H. (2003). Karizmatik liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Hamonic, Wynn Gerald (2017) “Global Catastrophe in Motion Pictures as Meaning and Message: The Functions of Apocalyptic Cinema in American Film,” Journal of Religion & Film: Vol. 21: Iss. 1, Article 36. https://doi.org/10.32873/uno.dc.jrf.21.01.36
• Hoffer, E. (2010). Kesin İnançlılar. (Erkıl Günur, Çev. ). İstanbul: Plato Film Yayınları
• Hogg, M. A., Terry, D. J., & White, K. M. (1995). A tale of two theories: A critical comparison of identity theory with social identity theory. Social Psychology Quarterly, 58(4), 255. https://doi.org/10.2307/2787127 Hortaçsu, N. (2012). En Güzel Psikoloji Sosyal Psikoloji.İmge Kitabevi
• Kim, M. (2022). Global contents but nationalistic themes: Bong Joon-ho’s “Snowpiercer”. International Journal of Korean Humanities and Social Sciences, 8, 7–23. https://doi.org/10.14746/kr.2022.08.01
• Lasiana, D. S., & Wedawati, M. T. (2021). The portrayal of hegemony as seen in Snowpiercer. Journal of Language and Literature, 9(1), 26–41.
• McCarthy, M. (2016). The emergence of the lost apocalypse from 28 Days Later to Snowpiercer. In L. A. Clark, A. Firestone, & M. F. Pharr (Eds.), The last midnight: Essays on apocalyptic narratives in millennial media (pp. 69–78). McFarland & Company.
• McGinn, B. (1979). Visions of the end: Apocalyptic traditions in the middle ages. Columbia University Press.
• Moorman, R. H., & Blakely, G. L. (1995). Individualism-collectivism as an individual difference predictor of organizational citizenship behavior. Journal of Organizational Behavior, 16(2), 127–142. https://doi.org/10.1002/job.4030160204
• Morrison, E. W. (1994). Role definitions and organizational citizenship behaviors: The importance of the employees’ perspective. Academy of Management Journal, 37(6), 1543–1567. https://doi.org/10.2307/256798
• Nishime, L. (2025). The sublime and the cute in Bong Joon Ho’s ecocinema. International Journal of Communication, 17, 3472–3489. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/22685
• Orwell, G. (2016). Bin Dokuz Yüz Seksen Dört. (Celal Üster, Çev.). Can Yayınları.56. Basım
• Penner, L. A., Dovidio, J. F., Piliavin, J. A., & Schroeder, D. A. (2005). Prosocial behavior: Multilevel perspectives. Annual Review of Psychology, 56, 365–392. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070141
• Pitetti, C. (2017). Uses of the end of the world: Apocalypse and postapocalypse as narrative modes. Science Fiction Studies, 44(3), 437. https://doi.org/10.5621/sciefictstud.44.3.0437
• Platon (2007). Toplu Diyalogları. (Selahattin Hilav, Çev.). Ankara: Eos Yayınevi
• Platon (2016). Devlet. 2. Baskı. (Furkan Akderin, Çev.). İstanbul: Say Yayınları
• Ramos-Niaves, V. (2021). Eat the rich: The parasitic relationship between socioeconomic groups as explored through Bong Joon-Ho’s Parasite and Snowpiercer. Digital Literature Review, 8(1), 61–69. https://openjournals.bsu.edu/dlr/article/view/3502
• Ross, E. A. (1908). Social psychology: An outline and source book. MacMillan Co.
• Ross, L., & Nisbett, R. E. (1991). The person and the situation: Perspectives of social psychology. New York: McGraw-Hill.
• Rottschaefer, W. (2008). The Biology and Psyscology of Moral Agency. Cambridge University Press
• Seed, D. (2011). Science fiction, a very short introduction. Oxford University Press.
• Shermer, M. (2007). İyilik ve Kötülüğün Bilimi. (Sinem Gül Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları
• Smith, C. A., Organ, D. W., & Near, J. P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its nature and antecedents. Journal of Applied Psychology, 68(4), 653–663. https://doi.org/10.1037/0021-9010.68.4.653
• Softaoğlu, H. (2022). Gelecekteki Gelecek: Snowpiercer Filmi Üzerinden Posthüman Mimarlığın ve Öznelerin Somutlaştırılması. Ege Mimarlık. 1(113).2 62-69. https://www.researchgate.net/publication/362075511
• Steyrer, J. (1998). Charisma and the archetypes of leadership. Organization Studies, 19(5), 807–828. https://doi.org/10.1177/017084069801900505
• Tajfel, H. (1978). The achievement of intergroup differentiation. In H. Tajfel (Ed.), Differentiation between social groups (pp. 77–100). London: Academic Press.
• Tajfel, H. ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin ve S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Monterey, CA: Brooks/Cole. https://doi.org/10.1093/oso/9780199269464.003.0005
• Tedeschi, R. G. ve Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic Growth: Conceptual Foundations and Empirical Evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1–18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
• Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455–472. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_02
• Van Dyne, L., Graham, J. W., & Dienesch, R. M. (1994). Organizational citizenship behavior: Construct redefinition, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 37(4), 765–802. https://doi.org/10.2307/256600
• Warburton, N. (2018). Felsefenin Kısa Tarihi. (Güçlü Ateşoğlu, Çev.). İstanbul:Alfa Basım Yayım
• Yıldırım, M. (2021). Sosyal psikolojinin tarihsel gelişimi ve temel kavramlar. E. Geçer & M. Serdar (Ed.), Sosyal psikoloji el kitabı (ss. 9-26). Ankara: Grafiker Yayınları.
• Yılmaz, S., &Özen, F. (2023). Reconstruction of Social Structure: Wagons Between Death and Life: An Evaluation of the Film “Snowpiercer” Toplumsal Yapının Yeniden İnşası: Ölümle Yaşam Arasındaki Vagonlar: “Snowpıercer” Filmi Üzerine Bir Değerlendirme. Erciyes İletişim Dergisi. 10(2).573-592. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1268538
• Yi, Y. D. (2017). Locating a transnational film between Korean cinema and American cinema: A case study of Snowpiercer (2014). Plaridel: Journal of Philippine Communication, Media, and Society, 14(1), 17–32.