SON KİLOMETRE TESLİMATLARI VE KENT İÇİ MOTO KURYE HAREKETLİLİĞİNİN ULAŞIM PLANLAMASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

With the widespread adoption of e-commerce, urban delivery activities have experienced a rapid increase, and motorcycle couriers have become a prominent component of everyday urban mobility. Particularly within the scope of last-mile deliveries, motorcycle couriers intensively participate in urban traffic using different types of vehicles; this situation brings about new challenges in terms of traffic safety, road use, and the sharing of public spaces. However, in existing transportation and urban planning studies, motorcycle courier activities are often addressed as a secondary issue. This study aims to investigate the relationship between developments in the e-commerce sector and motorcycle courier activities, and to evaluate the impacts of couriers on urban traffic from a transportation planning perspective. In this context, the literature review focuses on studies addressing urban logistics, last-mile delivery, and digital platform-based service models. The findings indicate that the time-sensitive working patterns and spatial mobility of motorcycle couriers are often not compatible with existing transportation infrastructures. Furthermore, the fact that motorcycle couriers are not clearly defined as a distinct user group in planning processes creates negative impacts on both traffic safety and urban quality of life. Within the framework of the problem areas identified in the literature, the article argues that motorcycle couriers should be considered as a separate user group in transportation planning. In this regard, recommendations are presented, such as the development of micro-logistics centers, the strengthening of bicycle and motorcycle infrastructure, and the use of data-driven planning approaches. The study aims to contribute to a better understanding of the transformation of urban mobility driven by e-commerce and to the development of sustainable transportation policies.

E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte kent içi teslimat faaliyetleri hızlı bir artış göstermiş, moto kuryeler gündelik kentsel hareketliliğin belirgin unsurlarından biri hâline gelmiştir. Özellikle son kilometre teslimatları kapsamında çalışan moto kuryeler, farklı araç türleriyle yoğun biçimde kent içi trafiğe katılmakta; bu durum trafik güvenliği, yol kullanımı ve kamusal alanların paylaşımı açısından yeni sorunları beraberinde getirmektedir. Mevcut ulaşım ve şehir planlama çalışmalarında ise moto kurye faaliyetlerinin çoğu zaman ikincil bir başlık olarak ele alındığı görülmektedir. Bu çalışma, e-ticaret sektöründeki gelişmeler ile moto kurye faaliyetleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı ve kuryelerin kent içi trafik üzerindeki etkilerini ulaşım planlaması perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda yapılan literatür taramasında; kentsel lojistik, son kilometre teslimatı ve dijital platform temelli hizmet modellerine odaklanan çalışmalar araştırılmıştır. Elde edilen bulgular, moto kuryelerin zamana duyarlı çalışma biçimlerinin ve mekânsal hareketliliklerinin mevcut ulaşım altyapılarıyla çoğu zaman uyumlu olmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca moto kuryelerin planlama süreçlerinde açık biçimde tanımlanmamış bir kullanıcı grubu olması hem trafik güvenliği hem de kentsel yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Makale, literatürde belirlenen sorun alanları çerçevesinde, moto kuryelerin ulaşım planlarında ayrı bir kullanıcı grubu olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Bu kapsamda mikro-lojistik merkezlerinin geliştirilmesi, bisiklet ve motosiklet altyapısının güçlendirilmesi ve veri temelli planlama yaklaşımlarının kullanılması gibi öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın, e-ticaret kaynaklı kentsel hareketlilik dönüşümünün daha iyi anlaşılmasına ve sürdürülebilir ulaşım politikalarının geliştirilmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir.