Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi

Ahmet Göktaş; Büşra Tutumlu

doi:10.46483/jnef.1445009

Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi

Öz

Giriş: Ruhsal hastalıkların önlenmesinde, tanınmasında ve yönetilmesinde ruh sağlığı okuryazarlığı çok önemlidir. Amaç: Bu çalışmanın amacı, bir devlet hastanesinde çalışan hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini belirlemektir. Yöntem: Tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışmanın evrenini hastanede çalışan bütün hemşireler oluşturmaktadır. Örneklem, evreni bilinen örnekleme yöntemi kullanılarak 260 hemşire olarak belirlenmiştir. Çalışma 258 hemşire ile tamamlanmıştır. Veriler kişisel bilgi formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 33.12±7.70’tir. Hemşirelerin %63.60’ı kadın ve %86’sı lisans mezunudur. Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 16.29±3.00 olarak bulunmuştur. Bilgi odaklı ruh sağlığı okuryazarlığı puan ortalaması 8.66±1.63, inanç odaklı ruh sağlığı okuryazarlığı puan ortalaması 4.57±1.88, kaynak odaklı ruh sağlığı okuryazarlığı puan ortalaması 3.07±1.18’dir. Hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlık düzeyi ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<.050). Psikiyatri kliniğinde çalışma deneyimi olan hemşirelerin bilgi ve kaynak odaklı ruh sağlığı okuryazarlığı puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur (p<.050). Sonuç: Çalışmaya katılan hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyleri orta düzeyin biraz üstündedir. İnanç odaklı ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi olumsuzdur. Hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini yükseltmek amacıyla eğitim programlarının düzenlenmesi ve hemşirelere psikiyatri kliniklerinde çalışma fırsatı verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırmanın yapılabilmesi için Bitlis Eren Üniversitesi Etik İlkeleri ve Etik Kurulu’ndan onay (12.04.2022-E.47720), araştırmanın yapıldığı ilin İl Sağlık Müdürlüğünden kurum izni (10.05.2022-50663) ve ölçek kullanım izni alınmıştır. Katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Araştırmanın bütün süreçlerinde araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Teşekkür

Araştırmaya destek veren hemşirelere ve çalıştıkları kurum yöneticilerine teşekkür ederiz.

Kaynakça

Akgün, Ş., Tokur Kesgin, M, ve Hançer Tok, H. (2022). The correlation between health literacy and mental health literacy in Turkish Society. Perspect Psychiatr Care, 58(4), 2950-2961. doi:10.1111/ppc.13146
Arkan, B., Bademli, K. ve Duman, Z. Ç. (2011). Sağlık çalışanlarının ruhsal hastalıklara yönelik tutumları: Son 10 yılda Türkiye’de yapılan çalışmalar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3(2), 214-231.
Asan, Ö. (2019). Ruhsal Hastalıklar ve Damgalama; Toplumda, Medyada, Sağlık Çalışanlarda ve Her Yerde. Sakarya Tıp Dergisi, 9(2), 199-205.
Bjørnsen, H. N., Eilertsen, M. E. B., Ringdal, R., Espnes, G. A. ve Moksnes, U. K. (2017). Positive mental health literacy: development and validation of a measure among Norwegian adolescents. BMC Public Health, 17, 1-10. doi:10.1186/s12889-017-4733-6
Crissey, I. (2023). Knowledge, perceptions, and behaviors of patients with serious mental illness on mental health literacy (Doctoral dissertation, Pace University).
Christov-Moore, L., Simpson, E. A., Coudé, G., Grigaityte, K., Iacoboni, M. ve Ferrari, P. F. (2014). Empathy: Gender effects in brain and behavior. Neuroscience & biobehavioral reviews, 46, 604-627.
Elyamani, R., Naja, S., Al-Dahshan, A., Hamoud, H., Bougmiza, M. I. ve Alkubaisi, N. (2021). Mental health literacy in Arab states of the Gulf Cooperation Council: A systematic review. PloS One, 16(1), e0245156. doi:10.1371/journal.pone.0245156
Esin, M. N. (2014). Örnekleme. S. Erdoğan, N. Nahcivan ve M. N. Esin (Der.), Hemşirelikte araş-tırma, süreç, uygulama ve kritik içinde (167-92). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri

Furnham, A., Annis, J. ve Cleridou, K. (2014). Gender differences in the mental health literacy of young people. International Journal of Adolescent Medicine and Health, 26(2), 283-292. doi:10.1515/ijamh-2013-0301
Furnham, A. ve Sjokvist, P. (2017). Empathy and mental health literacy. HLRP: Health Literacy Research and Practice, 1(2), e31-e40. doi:10.3928/24748307-20170328-01
Göktaş, S., Işıklı, B. ve Metintaş, S. (2018). Ruh sağlığı okuryazarlığı. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 3(2):68-75.
Göktaş, S., Işıklı, B., Önsüz, M. F., Yenilmez, Ç. ve Metintaş, S. (2019). Ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeği’nin (rsoy ölçeği) türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi. Konuralp Medical Jour-nal, 11(3), 424-431. doi:10.18521/ktd.453411
Göktaş, A., Utaş, M., Fazla, Ö., Başkan, E., Çoruh, S. ve Özbay, S. (2024). Üniversite Öğrencileri-nin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 12(2), 657-668. doi:10.33715/inonusaglik.1446440
Hadjimina, E., & Furnham, A. (2017). Influence of age and gender on mental health literacy of anxiety disorders. Psychiatry research, 251, 8-13.
Hao, Y., Wu, Q., Luo, X., Chen, S., Qi, C., Long, J., ... Liu, T. (2020). Mental health literacy of non-mental health nurses: a mental health survey in four general hospitals in Hunan Province, Chi-na. Frontiers in Psychiatry, 11, 507969. doi:10.3389/fpsyt.2020.507969
Jorm, A. F. (2012). Mental health literacy. American Psychologist, 67(3), 231-243. doi:10.1037/a0025957
Jorm, A. F. (2019). The concept of mental health literacy. In International Handbook of Health Li-teracy (pp. 53-66). Policy Press.
Jorm, A. F., Korten, A. E., Jacomb, P. A., Christensen, H., Rodgers, B. ve Pollitt, P. (1997). “Men-tal health literacy”: a survey of the public’s ability to recognise mental disorders and their beliefs about the effectiveness of treatment. Medical Journal of Australia, 166(4), 182-186. doi:10.5694/j.1326-5377.1997.tb140071.x
Jung, H., von Sternberg, K. ve Davis, K. (2016). Expanding a measure of mental health literacy: Development and validation of a multicomponent mental health literacy measure. Psychiatry Rese-arch, 243, 278-286. doi:10.1016/j.psychres.2016.06.034
Kim, E. J., Yu, J. H. ve Kim, E. Y. (2020). Pathways linking mental health literacy to professional help‐seeking intentions in Korean college students. Journal of Psychiatric and Mental Health Nur-sing, 27(4), 393-405. doi:10.1111/jpm.12593
Lee, H. Y., Hwang, J., Ball, J. G., Lee, J., Yu, Y. ve Albright, D. L. (2020). Mental health literacy affects mental health attitude: is there a gender difference?. American Journal of Health Beha-vior, 44(3), 282-291. DOI: doi:10.5993/AJHB.44.3.1
Lessard‐Deschênes, C. ve Goulet, M. H. (2022). The therapeutic relationship in the context of in-voluntary treatment orders: The perspective of nurses and patients. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 29(2), 287-296. doi:10.1111/jpm.12800
Liu, W., Gerdtz, M. F. ve Liu, T. Q. (2011). A survey of psychiatrists’ and registered nurses’ le-vels of mental health literacy in a Chinese general hospital. International Nursing Review, 58(3), 361-369. doi:10.1136/fmch-2020-000351
Nobre, J., Oliveira, A. P., Monteiro, F., Sequeira, C. ve Ferré-Grau, C. (2021). Promotion of men-tal health literacy in adolescents: a scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(18), 9500. doi:10.3390/ijerph18189500
Oztas, B. ve Aydoğan, A. (2021). Assessment of mental health literacy of health professio-nals. Journal of Psychiatric Nursing, 12(3), 198-204. doi:10.14744/phd.2021.43265
Öz, H. S. (2021). Bir il merkezinde yaşayan bireylerin ruh sağlığı okuryazarlığının incelenme-si. Humanistic Perspective, 3(3), 660-675.
Şahin, S., Özgen, D., Özdemir, K. ve Ünsal, A. (2018). Bir hastanede çalışan hemşirelerin empati ve tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Konuralp Medical Journal, 10(3), 318-325. doi:10.18521/ktd.307194
Wang, A., Jia, S., Shi, Z., Sun, X., Zhu, Y., Shen, M., ... Chen, X. (2023). Mental health literacy of Chinese nurses from public general and psychiatric hospitals: a cross-sectional study. Frontiers in Psychiatry, 14. doi:10.3389/fpsyt.2023.1148380
World Health Organization. (2022). Mental Disorders. Erişim adresi (20.12.2023): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders
Wong, D. F. K., Lam, A. Y. K., Poon, A. ve Chow, A. Y. M. (2012). Gender differences in mental health literacy among Chinese-speaking Australians in Melbourne, Australia. International Journal of Social Psychiatry, 58(2), 178-185. doi:10.1177/0020764010390431

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ruh Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Göktaş ^*
0000-0002-6337-0389
Türkiye

Büşra Tutumlu
0009-0007-1827-2337
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2024

Kabul Tarihi

19 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46483/jnef.1445009

IZ

https://izlik.org/JA34DY67TE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Göktaş, A., & Tutumlu, B. (2025). Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 18(2), 166-177. https://doi.org/10.46483/jnef.1445009

AMA

1.Göktaş A, Tutumlu B. Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. JNEF. 2025;18(2):166-177. doi:10.46483/jnef.1445009

Chicago

Göktaş, Ahmet, ve Büşra Tutumlu. 2025. “Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 (2): 166-77. https://doi.org/10.46483/jnef.1445009.

EndNote

Göktaş A, Tutumlu B (01 Nisan 2025) Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 2 166–177.

IEEE

[1]A. Göktaş ve B. Tutumlu, “Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi”, JNEF, c. 18, sy 2, ss. 166–177, Nis. 2025, doi: 10.46483/jnef.1445009.

ISNAD

Göktaş, Ahmet - Tutumlu, Büşra. “Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18/2 (01 Nisan 2025): 166-177. https://doi.org/10.46483/jnef.1445009.

JAMA

1.Göktaş A, Tutumlu B. Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. JNEF. 2025;18:166–177.

MLA

Göktaş, Ahmet, ve Büşra Tutumlu. “Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi”. Etkili Hemşirelik Dergisi, c. 18, sy 2, Nisan 2025, ss. 166-77, doi:10.46483/jnef.1445009.

Vancouver

1.Ahmet Göktaş, Büşra Tutumlu. Bir Devlet Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeyinin Belirlenmesi. JNEF. 01 Nisan 2025;18(2):166-77. doi:10.46483/jnef.1445009