Üniversite Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık Düzeylerinin Üstbiliş ile İlişkisi

Öz

Giriş: Dijital bağımlılık; uzun süre devam eden internet bağımlılığı, oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı ve diğer dijital medya bağımlılıklarıyla ilgili ortaya çıkan sorunları içeren kapsayıcı bir terimdir. Üstbiliş ise; bilişsel süreçlerin daha uyumlu ve işlevsel çalışmasında rol oynayan bir sistemdir. Dijital bağımlılık bilişsel süreçleri ilgilendiren bir kavram olduğu için üstbilişler ile arasında ilişki olduğu düşünülmektedir. Amaç: Bu araştırma üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının üstbilişleri yordama düzeyini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı desende yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Türkiye’nin doğusunda bir üniversitenin hemşirelik ve ebelik bölümünde okuyan 281 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak; “Kişisel Bilgi Formu”, “Dijital Bağımlılık Ölçeği” ve “Üst Biliş-30 Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız iki grup karşılaştırmasında t-testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ANOVA, değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Dijital Bağımlılık Ölçeği toplam puanı 57.45±12.90; Üstbiliş Ölçeği-30 toplam puanı 68.98±12.11 olarak belirlenmiştir. Üstbiliş ve dijital bağımlılık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=.28; p=.00). Dijital bağımlılığın üstbilişleri nasıl yordadığını belirlemek için yapılan regresyon analizinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (F=24.38; p=.00). Dijital bağımlılık üstbilişteki değişimin %0.07’sini açıklamaktadır (R²=.07). Sonuç: Çalışma sonucunda öğrencilerin dijital bağımlılık düzeyleri yüksek, patolojik üstbiliş düzeyleri ise orta seviyededir. Öğrencilerin dijital bağımlılık seviyeleri arttıkça sahip oldukları patolojik üstbilişsel inançlar da artmaktadır. Olumsuz üst bilişlerin, bağımlılık yaratan davranışların sürdürülmesinde önemli rolü olduğu bilindiğinden öğrencilere üstbilişsel inançlar hakkında farkındalık kazandırmaya yönelik müdahalelerin planlanması önerilir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Bağımlılık
• Üstbiliş
• Üniversite Öğrencileri

The Relationship Between Digital Addiction Levels of University Students and Metacognition

Öz

Backround: Digital addiction; It is an inclusive term that includes problems related to long-term internet addiction, gaming addiction, social media addiction and other digital media addictions. Metacognition is; It is a system that plays a role in the more harmonious and functional functioning of cognitive processes. Since digital addiction is a concept related to cognitive processes, it is thought to be related to metacognition. Objectives: This research aims to evaluate the metacognitive prediction level of university students’ digital addictions. Methods: The research was conducted in a descriptive-relation-seeking design. The sample of the study consisted of 281 students studying in the Department of Nursing and Midwifery at Gaziantep Islamic Science and Technology University, Faculty of Health Sciences. As a data collection tool; “Personal Information Form”, “Digital Addiction Scale” and “Metacognition-30 Scale” were used. In the analysis of the data, t-test was used for the comparison of two independent groups, ANOVA was used for the comparison of more than two groups, and Pearson correlation analysis was used to test the relationship between the variables. Results: Digital Addiction Scale total score was 57.45±12.90; Metacognition Scale-30 total score was determined as 68.98±12.11. A significant positive correlation was found between metacognition and digital addiction (r=.28; p=.00). A statistically significant relationship was found in the regression analysis performed to determine how digital addiction predicts metacognitions (F=24.38; p=.00). Digital addiction explains 0.07% of the change in metacognition (R²=.07). Conclusion: As a result of the study, students’ digital addiction levels are high and their pathological metacognition levels are moderate. As students’ pathological metacognitive beliefs increase, their digital addiction levels also increase. Since it is known that negative metacognition has an important role in maintaining addictive behaviors, it is recommended to plan interventions to increase students’ awareness about metacognitive beliefs.

Anahtar Kelimeler

• Digital Addiction
• Metacognition
• University Students

Kaynakça

1. Ağırtaş, A. ve Güler, Ç. (2020). Sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı ve sosyal kaygı durumlarının değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (1), 76-89. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1175844.
2. Arslan, A. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies, 4 (7), 27-41. https://doi.org/10.31458/iejes.600483.
3. Bidi, F., Namdari-Pejman, M., Kareshki, H. ve Ahmadnia, H. (2012). The mediating role of metacognition in the relationship between internet addiction and general health. Addiction & Health, 4 (1-2), 49. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3905550/pdf/AHJ-04-049.pdf.
4. Casale, S., Musico, A. ve Spada, M. M. (2021). A systematic review of metacognitions in internet gaming disorder and problematic internet, smartphone and social networking sites use. Clinical Psychology; Psychotherapy, 28 (6), 1494-1508. https://doi.org/10.1002/cpp.2588.
5. Caselli, G., Fernie, B., Canfora, F., Mascolo, C., Ferrari, A., Antonioni, M., … Marcantonio, M. S. (2018). The metacognitions about gambling questionnaire: development and psychometric properties. Psychiatry Research, 261, 367-374. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2018.01.018.
6. Caselli, G., Marino, C. ve Spada, M. M. (2021). Modelling online gaming metacognitions: the role of time spent gaming in predicting problematic internet use. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 39 (2), 172-182. https://doi.org/10.1007/s10942-020-00365-0.
7. Cemiloglu, D., Almourad, M. B., McAlaney, J. ve Ali, R. (2022). Combatting digital addiction: current approaches and future directions. Technology in Society, 68, 101832. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2021.101832.
8. Christakis, D. A. (2019). The challenges of defining and studying “digital addiction” in children. Jama, 321 (23), 2277-2278. 10.1001/jama.2019.4690.

9. Çiftçi, H. (2018). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7 (4), 417-434. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/639146.
10. Çömlekçi, M. F. ve Başol, O. (2019). Gençlerin sosyal medya kullanım amaçları ile sosyal medya bağımlılığı ilişkisinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (4), 173-188. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.525652.
11. Durmuş, H., Günay, O., Yıldız, S., Timur, A., Balcı, E. ve Karaca, S. (2018). Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı ve üniversite yaşamı boyunca değişimi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19 (4), 383-389. https://alpha-psychiatry.com/Content/files/sayilar/98/383-389.pdf.
12. Eroğlu, Ç. ve Kutlu, A. (2020). Hemşirelerde internet bağımlılığı ve zaman yönetimi ilişkisinin belirlenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7 (2), 110-116. https://doi.org/10.34087/cbusbed.589336.
13. Gerwin, R. L., Kaliebe, K. ve Daigle, M. (2018). The ınterplay between digital media use and development. Child and Adolescent Psychiatric Clinics, 27 (2), 345-355. https://doi.org/10.1016/j.chc.2017.11.002.
14. Hamonniere, T., & Varescon, I. (2018). Metacognitive beliefs in addictive behaviours: A systematic review. Addictive Behaviors, 85, 51-63. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2018.05.018
15. https://www.bingol.edu.tr/media/210799/sayt-bolum12-Arastirma-Evreni-Orneklem-Secimi-ve-Olcum.pdf (Erişim tarihi: 15.08.2023)
16. Karadaş, M. M., Koç, G., Sayar, G., Şahin, S. ve Sevgi, T. (2021). Öğrenci hemşirelerin sosyal medya kullanımı, kullanım amaçları ve etik boyutu. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6 (1), 11-21. Öğrenci hemşirelerin sosyal medya kullanımı, kullanım amaçları ve etik boyutu. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6 (1), 11-21. https://dergipark.org.tr/en/pub/gsbdergi/issue/60701/800215.
17. Kesici, A. ve Tunç, N. F. (2018). The development of the digital addiction scale for the university students: reliability and validity study. Universal Journal of Educational Research, 6 (1), 91-98. https://eric.ed.gov/?id=EJ1165430.
18. Koçer, M. (2012). Erciyes Üniversitesi öğrencilerinin internet ve sosyal medya kullanım alışkanlıkları. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (18), 70-85. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/788652.
19. Marino, C. ve Spada, M. M. (2017). Dysfunctional cognitions in online gaming and internet gaming disorder: a narrative review and new classification. Current Addiction Reports, 4 (3), 308-316. https://doi.org/10.1007/s40429-017-0160-0.
20. Meng, S. Q., Cheng, J. L., Li, Y. Y., Yang, X. Q., Zheng, J. W., Chang, X. W., … Shi, J. (2022). Global prevalence of digital addiction in general population: a systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 92, 102128. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2022.102128.
21. Rosendo-Rios, V., Trott, S. ve Shukla, P. (2022). Systematic literature review online gaming addiction among children and young adults: a framework and research agenda. Addictive Behaviors, 129, 107238. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2022.107238.
22. Spada, M. M., Caselli, G., Nikcevic, A. V. ve Wells, A. (2015). Metacognition in addictive behaviors. Addictive Behaviors, 44, 9-15. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2014.08.002.
23. Statista BDP. (2021). Global Digital Population as of January 2021. Erişim Adresi: https://www.statista.com/statistics/617136/digital-population-worldwide/ (Erişim Tarihi: 08.08.2022).
24. Statista. (2023). Smartphones-Statistics & Facts. Erişim Adresi: https://www.statista.com/topics/840/smartphones/#topicOverview. (Erişim Tarihi: 25.04.2023).
25. Toneatto, T. (1999). Metacognition and substance use. Addictive behaviors, 24(2), 167-174. https://doi.org/10.1016/S0306-4603(98)00126-9.
26. Tosun, A. ve Irak, M. (2008). Adaptation, validity, and reliability of the Metacognition Questionnaire-30 for the Turkish population, and its relationship to an https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18330745/xiety and obsessive-compulsive symptoms. Turkish Journal of Psychiatry, 19 (1).
27. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanim Araştırması, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2022-45587. (Erişim tarih: 08.08.2023)
28. Wells, A. ve Matthews, G. (1996). Modelling cognition in emotional disorder: The S-REF model. Behaviour Research and Therapy, 34 (11-12), 881-888. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(96)00050-2.
29. Wells, A., ve Cartwright-Hatton, S. (2004). A short form of the metacognitions questionnaire: properties of the MCQ-30. Behaviour research and therapy, 42 (4), 385-396. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(03)00147-5.
30. World Health Organization. (2014). Public health implications of excessive use of the internet, computers, smartphones and similar electronic devices: meeting report, main meeting hall. foundation for promotion of cancer research, Natio-nal Cancer Research Centre. Erişim Adresi: https://apps.who.int/iris/handle/10665/184264 (Erişim Tarihi: 07.09.2022).