Araştırma Makalesi

SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ

Cilt: 19 Sayı: 2 14 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Ankara’nın merkez bir ilçesinde kadınların sağlık okuryazarlık düzeylerinin serviks kanserinin erken tanısına yönelik tutumları üzerindeki etkisini saptamaktır. Yöntemler: Kesitsel nitelikteki çalışma, Ankara’nın merkez bir ilçesinde, benzer sosyo-demografik özellikli 18 yaş ve üstü, 465 kadın kursiyerin katılımıyla yürütülmüştür. Sosyo-demografik sorular, serviks kanserinin erken tanısına yönelik tutum ölçeği ve Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliği, birleşme ve ayrışma geçerliliği ile iç tutarlılık güvenirliği değerlendirilmiştir. Sağlık okuryazarlık düzeyinin serviks kanserinin erken tanısına yönelik tutum üzerindeki etkisi yapısal eşitlik modeli (YEM) ile incelenmiştir. Bulgular: Ölçeklerin yapı geçerliliği, birleşme ve ayrışma geçerliliğinin olduğu belirlenmiştir. Cronbach Alpha (CA) ve Composite Reliability (CR) katsayılarına göre ölçeklerin iç tutarlılık güvenirliğinin olduğu görülmüştür. YEM analizi sonucunda sağlık okuryazarlık düzeyinin serviks kanserinin erken tanısına yönelik tutum üzerinde anlamlı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmada, kadınlarda TSOY (Türkiye Sağlık Okuryazarlığı) düzeyi ile serviks kanseri erken tanı tutumları arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma için etik komite onayı Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulu’ndan (Tarih: 16 Ekim 2023, Toplantı No: 9) alınmıştır. Araştırmanın tüm basamakları Helsinki Deklarasyonuna uygun yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. Aksungur A, Bağcı HH., ve Özdemirkan T. (2024). Kanser eğitimleri kanser farkındalığını arttırıyor mu? Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 9(1):13-2. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1361295
  2. Avcı, S., & Ayık, M. (2022). Investigation of the relationship between health literacy and quality of life in cancer patients treated in the oncology clinic. Journal of International Health Sciences and Management, 8(16): 41-50. https://10.48121/jihsam.1149749
  3. Baharum, N. N., Ariffin, F., Isa, M. R., ve Tin, S. T. (2020). Health literacy, knowledge on cervical cancer and pap smear and its influence on pre-marital malay muslim women attitude towards pap smear. Asian Pac J Cancer Prev, 21(7): 2021-2028. https://doi.org/10.31557/apjcp.2020.21.7.2021
  4. Bazaz, M., Shahry, P., Latifi, S. M., ve Araban, M. (2019). Cervical cancer literacy in women of reproductive age and its related factors. Journal of Cancer Education, 34(1): 82-89. https://doi.org/10.1007/s13187-017-1270-z
  5. Bruni, L., Barrionuevo-Rosas, L., Albero, G., Serrano, B., Mena, M., Gómez, D., … De Sanjosé, S. (2019). Human papillomavirus and related diseases report. Information Centre on HPV and Cancer (HPV Information Centre).
  6. Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Academic Press. Çolban, E. K., ve Koçak, D. Y. (2023). The effects of health literacy on early diagnosis behaviors of breast and cervical cancer in women aged 18-65. Journal of Contemporary Medicine, 13(3): 1-8. https://doi.org/10.16899/jcm.1210914
  7. Çelikkalp, Ü., ve Irmak, A. Y. (2024). Cancer screening behaviors and health literacy levels of women aged 30 and over in the northwest Turkey. European Journal of Gynaecological Oncology, 45(1): 96–105. https://doi.org/10.22514/ejgo.2024.015
  8. Emiral, G., Aygar, H., Isiktekin, B., Göktas, S., Dagtekin, G., Arslantas, D., ve Unsal, A. (2018). Health literacy scale-European union-Q16: a validity and reliability study in Turkey. International Research Journal of Medical Sciences, 6(1): 1-7.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2024

Kabul Tarihi

2 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akyüz, S., Ugrak, U., & Aksungur, A. (2026). SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ. Etkili Hemşirelik Dergisi, 19(2), 204-215. https://doi.org/10.46483/jnef.1552154
AMA
1.Akyüz S, Ugrak U, Aksungur A. SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ. JNEF. 2026;19(2):204-215. doi:10.46483/jnef.1552154
Chicago
Akyüz, Selahattin, Ugur Ugrak, ve Abide Aksungur. 2026. “SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ”. Etkili Hemşirelik Dergisi 19 (2): 204-15. https://doi.org/10.46483/jnef.1552154.
EndNote
Akyüz S, Ugrak U, Aksungur A (01 Nisan 2026) SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ. Etkili Hemşirelik Dergisi 19 2 204–215.
IEEE
[1]S. Akyüz, U. Ugrak, ve A. Aksungur, “SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ”, JNEF, c. 19, sy 2, ss. 204–215, Nis. 2026, doi: 10.46483/jnef.1552154.
ISNAD
Akyüz, Selahattin - Ugrak, Ugur - Aksungur, Abide. “SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ”. Etkili Hemşirelik Dergisi 19/2 (01 Nisan 2026): 204-215. https://doi.org/10.46483/jnef.1552154.
JAMA
1.Akyüz S, Ugrak U, Aksungur A. SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ. JNEF. 2026;19:204–215.
MLA
Akyüz, Selahattin, vd. “SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ”. Etkili Hemşirelik Dergisi, c. 19, sy 2, Nisan 2026, ss. 204-15, doi:10.46483/jnef.1552154.
Vancouver
1.Selahattin Akyüz, Ugur Ugrak, Abide Aksungur. SERVİKS KANSERİNİN ERKEN TANISINA YÖNELİK TUTUM ÜZERİNDE SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN ETKİSİ. JNEF. 01 Nisan 2026;19(2):204-15. doi:10.46483/jnef.1552154

Etkili Hemşirelik Dergisi ULAKBİM Türk Tıp Dizini, Türk Medline, Türkiye Atıf Dizini, Şubat 2021 tarihinden beri EBSCO Host ve 26 Ekim 2021 tarihinden itibaren DOAJ  14 Kasım 2022 tarihinden beri SCOPUS tarafından indekslenmektedir.

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınevi Web Sitesi
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Dergi İletişim Bilgileri Sayfası
https://dergipark.org.tr/tr/pub/jnef/contacts

Etkili Hemşirelik DergisiDergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.