HEMŞİRELİK SON SINIF ÖĞRENCİLERİNİN YAŞLI BİREYE YÖNELİK TUTUMLARININ BAKIM DAVRANIŞLARI ÜZERİNE ETKİSİ

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 2 , 227 - 239 , 14.04.2026

Rabia Eren , Merve Tarhan

https://doi.org/10.46483/jnef.1562988

https://izlik.org/JA65EP52YR

Öz

Amaç: Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı bireye yönelik tutumlarının bakım algısı üzerine etkisinin belirlenmesi, bakım kalitesi ve hasta memnuniyetinin değerlendirilmesinde önemli bir etmendir. Bu araştırma, hemşirelik son sınıf öğrencilerinin yaşlı bireye yönelik tutumlarının bakım davranışlarına etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi.
Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı- ilişki arayıcı tasarımdaki araştırmada İstanbul’da özel özel bir üniversitenin iki kampüsünde çalışmaya katılmayı kabul eden 172 son sınıf hemşirelik öğrencisi ile gerçekleştirildi. Veriler, Bireysel Özellikler Formu, Yaşlı Bireye Yönelik Tutum Ölçeği ve Bakım Davranışları Ölçeği -24 ile toplandı.
Bulgular: Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı bireylere yönelik tutumları ile bakım davranışları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulundu (r=0,22; p<0,001). Yaş, yaşlı birey ile yaşama deneyimi ve yaşlı bakım ünitelerinde çalışma isteği ile bakım davranışları arasında anlamlı derecede farklılık bulundu. Negatif tutumların bakım davranışları bilgi-beceri alt boyutu üzerinde negatif etkisinin olduğu bulundu (B=-0,139; p<0,05).
Sonuç: Araştırmanın sonuçları; hemşirelik öğrencilerinin yaşlı bireylere yönelik olumlu tutumlarının bakım davranışlarını etkilediği, yaş ve yaşlı bakım ünitelerinde çalışma istekliliğinin ise olumlu tutumları oluşturan değişkenler olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

YAŞLI BİREY , HEMŞİRELİK ÖĞRENCİSİ , TUTUM , BAKIM DAVRANIŞLARI

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce İstanbul Medipol Üniversitesi, Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik onay (Tarih: 27/10/2023 ve Sayı No: E-10840098-772.02-6861) alındı.

Teşekkür

Araştırmaya katılmayı kabul eden hemşirelik öğrencilerine teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Alqahtani, R., Almuhaidib, S., Jradi, H. (2022) A cross-sectional study: exploring knowledge and attitude of medical and nursing students to Care for Elders in the future. BMC Geriatr, 22, 856. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03551-0
• Baysal, E., Dilek S., Taşkıran, N., Acar, E., Akyıl, R.Ç. (2019). Nursing students’ attitudes towards elderly individuals and their empathic approach skills. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 80-87. https://doi.org/10.22312/sdusbed.490498
• Bleijenberg, N., Jansen, M.J.M., Schuurmans, M.J. (2012). Dutch nursing students' knowledge and attitudes towards older people — a longitudinal cohort study. J. Nurs. Educ. Pract, 2 (2), 1–5. http://dx.doi.org/10.5430/jnep.v2n2p1
• Che, C.C., Chong, M.C., Hairi, N. N. (2018). What influences student nurses’ intention to work with older people? A cross-sectional study. International Journal of Nursing Studies, 85, 61–67. https://doi. org/10.1016/j.ijnurstu.2018.05.007
• Chen, A.M.H., Kiersma, M.E., Yehle, K.S., Plake, K.S. (2014). Impact of the geriatric medication game®on nursing students' empathy and attitudes toward older adults. Nurse Educ Today, 35(1), 38-43. doi: 10.1016/j.nedt.2014.05.005.
• Cheng, W.L. (2021). Roles of knowledge and attitude in the willingness of nursing students to care for older adults in Hong Kong. Int J Environ Res Public Health, 22,18(15),7757. doi: 10.3390/ijerph18157757.
• Cheng, W.L.S., Ma, P.K., Lam, Y.Y., Ng K.C., Ling T.K., Yau W.H., Chui Y.W., Tsui H.M., Li P.P. (2020). Effects of senior simulation suit programme on nursing students' attitudes towards older adults: a randomized controlled trial. Nurse Educ Today, 88:104330. doi: 10.1016/j.nedt.2020.104330.
• Chi, M. J., Shyu, M. L., Wang, S. Y. et al. (2016). Nursing students’ willingness to care for older adults in Taiwan. Journal of Nursing Scholarship, 48(2), 172–178. https://doi.org/10.1111/jnu.12197
• Chu, A.Z., Chu, R.J. (2013). Service willingness and senior tourists: knowledge about aging, attitudes toward the elderly, and work values. Serv. Ind. J, 33 (12), 1148–1164. doi: 10.1080/02642069.2011.628659
• Dai, F., Liu, Y., Ju, M., Yang, Y. (2021). Nursing students' willingness to work in geriatric care: An integrative review. Nurs Open, 8(5):2061-2077. doi: 10.1002/nop2.726.
• Daş Geçim, G. Y., Akyol Güner, T. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları ile yaşlıya bakım verme istekliliği arasındaki ilişki. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(2), 180-187. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1241052
• Demirtas, A., Basak, T. (2020). Daily life activities simulation: Improving nursing students' attitudes toward older patients. Jpn J Nurs Sci, 18(1):e12375.
• Duyan, V., Gelbal, S. (2013). Yaşlılara yönelik tutum ölçeğinin bir grup üniversite öğrencisi üzerinde Türkçe’ye uyarlama çalışması. Turkish Journal of Geriatrics, 16(2), 202-209.
• Erenoğlu, R., CAN, R., Tambağ, H. (2019). Hemşirelik bakım davranışları ve bakım davranışları ile ilgili faktörler; Doğumevi örneği. Sağlık ve Toplum, 29(1), 79-88.
• Fernandes, C.S.N.N., Couto, G., Afonso, A. (2019). An aging simulation game’s impact on the attitudes of nursing students. Nurs Pract Today, 6(3):142-151. doi: 10.18502/npt.v6i3.1257
• Fu, Y., Zhang, J., Cao, L., Ma, J., Zhu, H., Dong, Y., Yin, M., Shi, L. (2022). Nursing students' attitudes and associated factors towards older people in Heilongjiang Province, Northern China: A cross-sectional study. Nurs Open, 9(5):2454-2460. doi: 10.1002/nop2.1262.
• Galzignato, S., Veronese, N., Sartori, R. (2021). Study of the attitudes and future intentions of nursing students towards working with older people: an observational study. Aging Clinical and Experimental Research, 33(11), 3117–3122. doi: 10.1007/s40520- 021-01840-z
• Jang, I., Oh, D., Kim, Y. S. (2019). Factors associated with nursing students’ willingness to care for older adults in Korea and the United States. International Journal of Nursing Sciences, 6(4), 426–431. doi: 10.1016/j.ijnss.2019.09.004
• King, B.J., Roberts, T.J., Bowers, B.J. (2013). Nursing student attitudes toward and preferences for working with older adults. Gerontol. Geriatr. Educ, 34 (3), 272–291. doi: 10.1080/02701960.2012.718012
• Kurşun, Ş., Kanan, N. (2012). Bakım Davranışları Ölçeği-24’ün Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 15 (4): 229-235.
• Kogan, N. (1961). Attitudes toward old people: The development of a scale and an examination of correlations. Journal of Abnormal and Social Psychology, 62(1), 44-54.
• López-Hernández, L., Martínez-Arnau, F.M., Castellano-Rioja, E., Botella-Navas, M., Pérez-Ros, P. (2021). Factors affecting attitudes towards older people in undergraduate nursing students. Healthcare, 9, 1231. doi: 10.3390/healthcare9091231
• Maharaj T. (2017). Live-model simulation: improving nursing students’ attitudes and knowledge of alzheimer’s disease. Clinical Simulation in Nursing, 13(9), 446-451. doi: 10.1016/j.ecns.2017.05.002
• Mahato, A. K., Shrestha, K. D., Khadgi, D., Basnet, S., Mehata, Y. P., Silwal, S. (2023). Knowledge, attitude and willingness to work with older adults among nursing students in Nepal. Journal of Biratnagar Nursing Campus, 1(1),8–18. doi: 10.3126/jbnc.v1i1.63243
• Okuyan, M., Alkaya, S. A., Sairanen, R. (2018). Finnish and Turkish nursing students’ attitudes toward the elderly people. Journal of Gerontology & Geriatric Research, 7(3), 476. doi: 10.4172/2167-7182.1000476
• Olak, A., Tümer, A. (2018). Hemşirelik 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 53-67. doi:10.26466/opus.337355.
• Orhan, R., Erkoç, A. (2024). The relationship between ageism, willingness to care for older adults and care behaviors of nursing students: A cross-sectional study. Turkish Journal of Science and Health, 5(1), 1-11. doi:10.51972/tfsd.1244647
• Ozkaptan, B. B., Altay, B., Cabar, H. D. (2012). Attitudes of nursing students towards older people in Turkey. Health Medicine, 6, 3351–3358.
• Önver Bayrak, B. A., Ünlüsoy Dinçer, N. (2022). Klinik uygulama deneyimi yaşayan öğrenci hemşirelerin depresyon düzeyleri ve bakım davranışları arasındaki ilişki. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 363-380.
• Saharuddin, N. S. ., Makhtar, A. (2022). Knowledge of ageing, attitude towards and willingness to work with older people among Malaysian undergraduate nursing students. The Malaysian Journal of Nursing, 14(1), 36-44. doi: 10.31674/mjn.2022.v14i01.006
• Salman, M., Gülçek, E., Aylaz, R., Polat, F. (2018). Evaluation of nursing students’ attitudes towards the elderly. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 11(2), 1-7.
• Shen, J., Xiao, L. D. (2012). Factors affecting nursing students' intention to work with older people in China. Nurse Education Today, 32(3), 219–223. doi: 10.1016/j.nedt.2011.03.016
• Şahin, H., Erdem, Y. (2017). Determination of nursing students’ attitudes towards the elderly. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(1), 219-232.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
• TÜİK. (2021). İstatistiklerle Yaşlılar. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu (İnternette), Erişim: 23.12.2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021-45636
• Torkshavanda, G., Khatiban, M., Soltanian, A.R. (2020). Simulation-based learning to enhance students’ knowledge and skills in educating older patients. Nurse Educ Pract, 42, 102678. doi: 10.1016/j.nepr.2019.102678
• WHO. (2019). Ageing and health. WHO Situation Reports (internette), Erişim: 20.12.2023.https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health.
• Xiao, L. D., Shen, J., Paterson, J. (2013). Cross-cultural comparison of attitudes and preferences for care of the elderly among Australian and Chinese nursing students. Journal of Transcultural Nursing, 24(4), 408–416. doi:10.1177/1043659613493329
• Zaybak, A., Özdemir, H., Güneş, Ü., Baran, L. (2017). Hemşirelik ögrencilerinin yaşlı ayrımcılıgına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(1), 21-32.
• Zhang, S., Liu, Y.H., Zhang, H.F., Meng, L.N., Liu, P.X. (2016). Determinants of undergraduate nursing students' care willingness towards the elderly in China: Attitudes, gratitude and knowledge. Nurse Educ Today, 43:28-33. doi: 10.1016/j.nedt.2016.04.021.
• Zisberg, A., Topaz, M., & Band-Wintershtein, T. (2015). Cultural-and educational-level differences in students knowledge, attitudes and preferences for working with older adults: An Israeli perspective. Journal of Transcultural Nursing, 26(2), 193–201. doi:10.1177/1043659614526252.
• Yan, T., Silverstein, M., Wilber, K. H. (2011). Does race/ethnicity affect aging anxiety in American baby boomers?. Research on Aging, 33(4), 361–378. doi: 10.1177/0164027511403009