Derleme

KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ

Cilt: 9 22 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ

Öz

Nöroçeşitlilik, bilişsel farklılıkların insan çeşitliliğinin doğal bir parçası olduğunu kabul eden bir yaklaşım olarak son yıllarda çalışma yaşamında giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Otizm, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, disleksi ve çeşitli nörogelişimsel özellikleri kapsayan bu kavram, bireylerin algılama, öğrenme ve iletişim biçimlerindeki farklılıkların uygun koşullar sağlandığında örgütlere değer katabileceğini vurgulamaktadır. Ancak yetersiz rehberlik, erişilebilir olmayan eğitim uygulamaları ve damgalanmanın üniversiteden iş yaşamına geçişte nöroçeşitli bireyleri dezavantajlı konuma getirdiğini göstermektedir. İşe alımda göz teması ve sosyal iletişime aşırı vurgu eşitsiz sonuçlar doğurmakta; kariyer ilerlemesi ve liderlikte nörotipik özelliklerin daha fazla ödüllendirilmesi ise bu bireylerin potansiyellerini sınırlamaktadır. Bu çalışma, literatür ve örnek kurumsal uygulamalardan yararlanarak nöroçeşitli bireylerin üniversite deneyiminden başlayarak işe giriş, kariyer devamlılığı ve yönetsel pozisyonlara erişime kadar uzanan süreçlerde karşılaştıkları zorlukları ve olası olanakları derlemiştir. Ayrıca nöroçeşitli bireylerin hem kendi iyi oluşları için hem de örgüte katkıları için atılabilecek adımların neler olabileceği tartışılmıştır. Daha önceki çalışmaların derlenmesinden elde edilen bulgular, detayları görebilme, yaratıcılık ve problem çözme gibi güçlü yönlerin bireysel çabalardan ziyade kapsayıcı politikalar, esnek iş tasarımları ve destekleyici çalışma koşulları ile ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Sonuç olarak nöroçeşitlilik, kariyerin tüm evrelerinde uygulanacak bütüncül ve destekleyici yaklaşımlar sayesinde hem bireysel iyi oluş hem de örgütsel performans açısından stratejik bir avantaj yaratma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, A. H., Carter, M., & Stephenson, J. (2018). Perspectives of university students with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 48(3), 651–665. https://doi.org/10.1007/s10803-017-3257-3
  2. Anderson, A. H., Stephenson, J., & Carter, M. (2017). A systematic literature review of the experiences and supports of students with autism spectrum disorder in post-secondary education. Research in Autism Spectrum Disorders, 39, 33–53. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2017.04.002
  3. Austin, R. D., & Pisano, G. P. (2017). Neurodiversity as a competitive advantage. Harvard Business Review, 95(3), 96–103. https://hbr.org/2017/05/neurodiversity-as-a-competitiveadvantage
  4. Baldwin, S., Costley, D., & Warren, A. (2014). Employment activities and experiences of adults with high-functioning autism and Asperger’s disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(10), 2440–2449. https://doi.org/10.1007/s10803-014-2112-z
  5. Bewley, H., & George, A. (2016). Neurodiversity at work. National Institute of Social and Economic Research.
  6. Boucher, J. (2009). The autistic spectrum: Characteristics, causes, and practical issues. SAGE Publications.
  7. Bölte, S., Carpini, J. A., Black, M. H., Toomingas, A., Jansson, F., Marschik, P. B., & Jonsson, M. (2025). Career guidance and employment issues for neurodivergent individuals: A scoping review and stakeholder consultation. Human Resource Management, 64(1), 201–227. https://doi.org/10.1002/hrm.22259
  8. Bruyère, S. M., & Colella, A. (2024). Workplace accommodations and neurodiversity. In Neurodiversity and work: Employment, identity, and support networks for neurominorities (pp. 181–205). Springer Nature Switzerland.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

22 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

23 Kasım 2025

Kabul Tarihi

1 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9

Kaynak Göster

APA
Çelik, T. (2026). KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ. Journal of Business Innovation and Governance, 9. https://doi.org/10.54472/jobig.1828857
AMA
1.Çelik T. KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ. JoBIG. 2026;9. doi:10.54472/jobig.1828857
Chicago
Çelik, Tuğba. 2026. “KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ”. Journal of Business Innovation and Governance 9 (Haziran). https://doi.org/10.54472/jobig.1828857.
EndNote
Çelik T (01 Haziran 2026) KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ. Journal of Business Innovation and Governance 9
IEEE
[1]T. Çelik, “KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ”, JoBIG, c. 9, Haz. 2026, doi: 10.54472/jobig.1828857.
ISNAD
Çelik, Tuğba. “KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ”. Journal of Business Innovation and Governance 9 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.54472/jobig.1828857.
JAMA
1.Çelik T. KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ. JoBIG. 2026;9. doi:10.54472/jobig.1828857.
MLA
Çelik, Tuğba. “KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ”. Journal of Business Innovation and Governance, c. 9, Haziran 2026, doi:10.54472/jobig.1828857.
Vancouver
1.Tuğba Çelik. KARİYER YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN NÖROÇEŞİTLİLİK: KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE VE UYGULAMA ÖNERİLERİ. JoBIG. 01 Haziran 2026;9. doi:10.54472/jobig.1828857

Creative Commons Lisansı
Journal of Business, Innovation and Governance Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.