NİTELİKLİ İŞGÜCÜ KAPSAMINDA, İİBF ÖĞRENCİLERİNİN ‘‘İŞLETMEDE MESLEKİ EĞİTİM’’ DERSİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME KRİTERLERİNİN İŞYERİ TEMSİLCİLERİ PERSPEKTİFİNDEN SWARA YÖNTEMİ İLE OLUŞTURULMASI

Öz

ÖZET Yükseköğretim mezunlarında artan işsizlik oranları, nitelik-nicelik uyuşmazlığına bağlı olarak eğitim ile istihdam arasındaki bağın da gittikçe zayıfladığını göstermektedir. Diğer yandan, Yükseköğretimdeki eğitim-öğretim planlamaları büyük ölçüde teorik bir alt yapıya dayandığından, iş yaşamına geçen mezunların karşılaştıkları zorluklarla baş etmede yetersiz kaldıkları görülmektedir. Bu bağlamda, Yükseköğretim kurumlarında uygulamalı eğitimin yaygınlaşması, etkinliğinin ve kalitesinin arttırılması büyük önem taşımaktadır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının, 17 Haziran 2021 tarih ve 31514 sayılı Resmi Gazete’de yayınladığı “Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği” ile üniversite öğrencilerinin, işverenlerin talep ettiği yeterlikte olmaları amaçlanmakta ve Staj, İşletmelerde Mesleki Eğitim ve Uygulamalı Ders gibi çalışmalar aracılığıyla deneyim edinip teknik, fonksiyonel, yönetsel ve mesleki yetkinliklerini geliştirerek nitelikli iş gücüne dönüşmeleri arzu edilmektedir. İşletmede mesleki eğitimin etkinliğinin arttırılmasında ise, ölçme ve değerlendirme araçlarının etkinliği oldukça kritiktir. Söz konusu araçlardan biri, öğrencilerin işyerlerindeki çalışmalarının değerlendirildiği formlardır. Bu çalışmanın amacı, “İşletmede Mesleki Eğitim” dersi alan öğrencilerin, ders sonunda, eğitimi aldıkları işletmelerdeki yöneticileri tarafından değerlendirilecekleri formlardaki kriterlerin oluşturulmasıdır. Bu kapsamda, 2025-2026 Eğitim Öğretim yılında bu dersin verildiği 7 farklı işletmeden birer Uzman Karar Verici tespit edilmiştir. Söz konusu Karar Vericiler, önceden belirlenmiş 16 kriteri sıralamış ve puanlamış, veriler bir Çok Kriterli Karar Verme yöntemi olan SWARA ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre en üst sırada yer alan ilk 10 kriter ve ağırlıkları değerlendirme ölçütü olarak ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Nitelikli İşgücü
• İşletmede Mesleki Eğitim
• SWARA

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Proje Numarası

2025- YÖNP-İİBF-0002

Etik Beyan

Bu çalışmada etik ilkelere bağlı kalınmıştır.

Teşekkür

JOBİG dergisi yayın kuruluna çok teşekkür ederiz.

DEVELOPMENT OF EVALUATION CRITERIA FOR THE “VOCATIONAL TRAINING IN BUSINESS” COURSE FOR BUSINESS ADMINISTRATION STUDENTS WITHIN THE SCOPE OF QUALIFIED WORKFORCE FROM THE PERSPECTIVE OF WORKPLACE REPRESENTATIVES USING THE SWARA METHOD

Öz

ABSTRACT Rising unemployment rates among higher education graduates indicate that the link between education and employment is weakening due to a mismatch between skills and demand. On the other hand, since higher education planning is largely based on a theoretical framework, graduates entering the workforce are seen to be inadequate in coping with the challenges they face. In this context, the widespread adoption of applied education in higher education institutions and the improvement of its effectiveness and quality are of great importance. The “Framework Regulation on Applied Education in Higher Education” published by the Council of Higher Education on June 17, 2021, in the Official Gazette No. 31514, aims to ensure that university students possess the competencies demanded by employers. Also, it is hoped that through activities such as internships, vocational training in businesses, and applied courses, students will gain experience and develop their technical, functional, managerial, and professional competencies, thereby transforming into a qualified workforce. In increasing the effectiveness of vocational training in the workplace, the effectiveness of measurement and evaluation tools is quite critical. One of these tools is the forms used to evaluate students' work at their workplaces. The purpose of this study is to establish the criteria for the forms that will be used by managers in the companies where students taking the “Vocational Training in Business” course will be evaluated at the end of the course. Within this scope, one Expert Decision Maker has been identified from each of the seven different companies offering this course during the 2025-2026 academic year. The Decision Makers in question ranked and scored the 16 predefined criteria, and the data was analyzed using SWARA, a Multi-Criteria Decision Making method. Based on the findings, the top 10 criteria and their weights are presented as evaluation criteria.

Anahtar Kelimeler

• Qualified Workforce
• Vocational Training in Business
• SWARA

Destekleyen Kurum

NONE

Proje Numarası

2025- YÖNP-İİBF-0002

Etik Beyan

This study has adhered to ethical principles.

Teşekkür

We would like to express our sincere gratitude to the editorial board of JOBİG magazine.

Kaynakça

1. Acar, O. (2021). Türkiye’de nitelikli işgücü arz-talep uyumsuzluğu: Sektörel bir analiz. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Dergisi, 42(2), 145–168.
2. Acemoglu, D., & Autor, D. (2011). Skills, tasks and technologies: Implications for employment and earnings. In O. Ashenfelter & D. Card (Eds.), Handbook of Labor Economics (Vol. 4B, pp. 1043–1171). Elsevier.
3. Aghdaie, M. H., Zolfani, S. H., & Zavadskas, E. K. (2013). Decision making in machine tool selection: An integrated approach with SWARA and COPRAS-G methods. Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 24(1), 5 - 17.
4. Ağcakaya, S. (2020). Türkiye’den yurtdışına beyin göçü: Nedenleri ve ekonomik etkileri. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 55–72.
5. Altınok, N. (2010). Beşeri sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(4), 45–68.
6. Autor, D. H. (2019). Work of the past, work of the future. AEA Papers and Proceedings, 109, 1–32. https://doi.org/10.1257/pandp.20191110
7. Ayçin, E. (2018). Veri Tabanı Yönetim Sistemi Seçiminde SWARA ve COPRAS Yöntemlerinin Bütünleşik Olarak Kullanılması. Journal of Business in the Digital Age. Vol. 1, Issue 2, 51-58.
8. Baysal Artık, M. ve Kula, V. (2025). Bireysel Emeklilik Fon Tercihini Etkileyen Faktörlerin Önem Düzeyinin SWARA Tabanlı WASPAS Yöntemiyle Belirlenmesi. Finans Ekonomi Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 436-455.

9. Basirat, S., Raoufi, S., Bazmandeh, D., Khamoushi,S. Entezami, M. (2025). Ranking of AI-Based Criteria in Health Tourism Using Fuzzy SWARA Method. Computer and Decision Making – An International Journal, Vol. 2, 530 - 545.
10. Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press.
11. Cedefop. (2018). Insights into skill shortages and skill mismatch. Publications Office of the European Union.
12. Çiçek, H., & Karakaş, A. (2020). KOBİ’lerde nitelikli işgücü ve işletme performansı ilişkisi: Türkiye imalat sektörü örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 15(3), 451–469.
13. DPT. (2019). On Birinci Kalkınma Planı: Nitelikli insan, güçlü toplum. Devlet Planlama Teşkilatı. Erdoğdu, M. (2018). Türkiye’de bölgesel kalkınma ve nitelikli işgücü: Ampirik bir analiz. İktisat İşletme ve Finans, 33(4), 27–50.
14. Florida, R. (2002). The rise of the creative class. Basic Books.
15. Gheibdoust, H., Gilaninia, S., & Taleghani, M. (2024). Identification and Prioritization of the Factors Influencing Service Quality in the Hotel Industry by SWARA and ARAS Methods During the COVID-19 Pandemic. Journal Of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, Vol. 25(6), 1918-1940.
16. Goldin, C., & Katz, L. (2009). The race between education and technology. Harvard University Press.
17. International Labor Organization – ILO (2014). Skilled labour. 27 Nisan 2025 tarihinde https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@asia/@ro-bangkok/@ilo-hanoi/documents/publication/wcms_428969.pdf adresinden edinilmiştir.
18. Hanushek, E. A., Schwerdt, G., Woessmann, L., & Zhang, L. (2017). General education, vocational education, and labor-market outcomes over the lifecycle. Journal of Human Resources, 52(1), 48–87. https://doi.org/10.3368/jhr.52.1.0415-7074R
19. ILO. (2020). Global employment trends. International Labour Organization.
20. ILO. (2021). Skills development in the time of COVID-19: Impact and policy responses. International Labour Office.
21. Kalkınma Bakanlığı. (2018). Ar-Ge ve yenilik politikaları raporu. T.C. Kalkınma Bakanlığı.
22. Keršuliene, V., Zavadskas, E. K. ve Turskis, Z. (2010). Selection of Rational Dispute Resolution Method By Applying New Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA)”, Journal of Business Economics and Management, 11(2), s.243 - 258.
23. Lowden, J.S.(2007). :Managerial Skills for Enterpreneur, Enterpreneur: A Blueprint for Action, Scotland.
24. OECD. (2016). Skills matter: Further results from the Survey of Adult Skills. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264258051-en
25. OECD. (2019). Education at a glance 2019. OECD Publishing.
26. O’Higgins, N. (2001). Youth unemployment and employment policy: A global perspective. Geneva, International Labour Office.
27. Özdemir, S., & Göker, A. (2020). Türkiye’de STEM alanlarında nitelikli işgücü ihtiyacı ve üniversite-sanayi işbirliği. Yükseköğretim Dergisi, 10(1), 12–28.
28. Prajapati, H. Kant, R. & Shanka, R. (2019). Prioritizing the Solutions of Reverse Logistics Implementation To Mitigate Its Barriers: A Hybrid Modified SWARA and WASPAS Approach. Journal of Cleaner Production 240, 118219.
29. Polat, Y. (2025). Kalabalık Yalnızlık Nedenlerinin SWARA Yöntemiyle Sıralanması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(4), 617-640.
30. Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations. Free Press.
31. Sarı, S., & Soytaş, U. (2006). Human capital and economic growth in Turkey. Applied Economics Letters, 13(2), 131–134.
32. Stanujkic, D., Karabasevic, D., Zavadskas, E.K. (2015). A Framework for The Selection of a Packaging Design Based on the SWARA Method. Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 26(2), 181 - 187.
33. Syverson, C. (2011). What determines productivity? Journal of Economic Literature, 49(2), 326–365. Tashkeyeva, G., Sadirbekova, D., Zulbukharova, E., Abykanova, B. ve Sariyeva, A. (2019, 30 Haziran - 6 Temmuz). Practice-oriented education in universities: opportunities and challenges [Bildiri sunumu]. 19th International Multidisciplinary Scientific GeoConference, Sofya-Bulgaristan.
34. Taymaz, E. (2015). Türkiye’de verimlilik artışının belirleyicileri: İnsan sermayesi ve teknoloji. METU Studies in Development, 42(1), 1–28.
35. TÜSİAD. (2021). Türkiye’de işgücü piyasası ve nitelikli işgücü ihtiyacı. TÜSİAD Yayınları.
36. Utlu, N. (2024). SWARA Yöntemi ile Dijital Pazarlama Strateji Seçimi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25(1), 341-355.
37. Uysal, G., & Aydın, D. (2021). Türkiye genç nüfusunda beyin göçü eğilimleri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 101–122.
38. Yılmaz, Y., & Özer, M. (2017). Türkiye İşgücü Piyasasında Nitelik Uyumsuzluğu ve Beceri Açığı Sorunu. Çalışma ve Toplum, 52(2), 889–912.
39. Zolfani, S.H & Saparauskas, J. (2013). New Application of SWARA Method in Prioritizing Sustainability Assessment Indicators of Energy System. Inzinerine Ekonomika – Engineering Economics, 24(5), 408 - 414.