Disiplinlerarası Bir Alan Olarak Gastronominin Yenilikçilik Açısından Anarşizm İle İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışmada, literatür taraması yolu ile gastronomi ve anarşizmin yenilikçilik yaklaşımlarında bir benzerlik olup olmadığının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Böylece gastronominin yenilikçilik açısından kendi içinde ne kadar anarşist olduğu konusunda bir değerlendirme yapılabileceği düşünülmektedir. Literatür taraması sonucunda gastronomi ve anarşist düşünce konusunda elde edilen bulgulara göre, her iki tarafın da sürekli bir devinim ve yenilenme içinde olduğu değerlendirilmektedir. Elde edilen bilgiler göz önünde bulundurulduğunda yönetim anlayışı açısından anarşi ve gastronomi taban tabana zıttır. Bununla birlikte, yeniliğin ve gelişmenin istendiği her sistemde anarşinin gerekli bir unsur olduğu ve gastronominin de bundan bağımsız olmadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle de “yenilikçilik açısından gastronomi doğası gereği anarşisttir!” değerlendirmesinin yapılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Anarşi
• Mutfak
• Yemek
• Kültür

An Evaluation on the Relationship between Gastronomy, an Interdisciplinary Field, and Anarchism in Terms of Innovation

Öz

In this study, it is aimed to reveal whether there is a similarity in the innovation approaches of gastronomy and anarchism through a literature review. Thus, it is thought that an evaluation can be made about how anarchist gastronomy is in terms of innovation. According to the findings obtained from the literature review on gastronomy and anarchist thought, it is evaluated that both sides are in constant motion and renewal. Considering the information obtained, anarchy and gastronomy are diametrically opposed in terms of management approach. However, it is considered that anarchy is a necessary element in any system where innovation and development are desired and gastronomy is not independent from this. For this reason, it is thought that it can be claimed that in terms of innovation, gastronomy is anarchist by nature!.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Anarchy
• Cuisine
• Food
• Culture

Kaynakça

1. Aslan, A. (2006). İlk çağ felsefe tarihi. (Cilt-1). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
2. C.I.A. (Culinary Institute of America) (2008). The professional chef (8th ed). New Jersey: Wiley&Sons. Cacao Barry. (n.d.). Jordi Roca - the pastry genius of El Celler de Can Roca. https://www.cacao-barry.com/en-US/cocoa-cacaocollective/news-recipes-stories/jordi-roca-pastry-genius-el-celler-de-can-roca
3. Cellar con Roca. (2022. Ekim 1). Phylosophy. https://cellercanroca.com/en/the-roca-brothers
4. Cevizci, A. (1999). Paradigma felsefe sözlüğü. “Anarşizm”. Paradigma Yayıncılık. Clotmag. (n.d.). Ferran Adria, sublime food deconstruction. Retrieved from [URL: https://www.clotmag.com/key-artists/ferran-adria ] (Erişim tarihi 11.12.2021)
5. CrimethInc. Workers' Collective. (2001). Days of war, nights of love: Crimethink for beginners. Atlanta
6. Çeliker, G. (10.07.2023). Dünya nüfusu, artış hızı düşmesine rağmen 8 milyarı geçti. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunya-nufusu-artis-hizi-dusmesine-ragmen-8-milyari-gecti/2941286#:~:text=BM%20verilerine%20g%C3%B6re%20d%C3%BCnya%20n%C3%BCfusu,rakam%208%20milyar%C4%B1%20ge%C3%A7mi%C5%9F%20durumda. (Erişim tarihi 10.02.2024)
7. Çuhadar, C. (2013). Anarşizm düşüncesindeki farklılıklar. Dini Araştırmalar, 16(43), 105- 122.
8. Douglas, M. (ed.) (2003). Food in the social order: Studies of food and festivities in three American communities. New York.

9. Dumitru, A., Lema-Blanco, I., Kunze, I. & García-Mira, R. (2016). Slow food movement. Case-study report. TRANSIT: EU SSH.2013.3.2-1 Grant agreement no: 613169.
10. Dylan, C. (2004). The raw and the rotten: Punk cuisine. Ethnology, 43(1), 19–31. https://doi.org/10.2307/3773853
11. Encyclopaedia Britannica. (2022, Eylül 20). Anarchism. [URL: https://www.britannica.com/topic/anarchism ] (Erişim tarihi 11.12.2021)
12. Epstein, B. (1991). Political protest and cultural revolution. University of California Press.
13. Fessenden, S. G. (2017). We just wanna warm some bellies : Food Not Bombs, anarchism, and recycling wasted food for protest. (Yayımlanmamış doktora tezi). University of British Columbia.
14. Food not Bombs. (2021, Aralık 11). Frequently asked questions. [URL: http://www.foodnotbombs.net/faq.html ] (Erişim tarihi 11.12.2021)
15. Godwin, W. (1793). An enquiry concerning political justice and its influence on general virtue and happiness. Printed for G.G.J. and J. Robinson.
16. Güney, E. (2022). Gastro-Anarşi logosu. Ankara
17. Güney, S. K.. (2021). Üniversite sektör işbirliği çerçevesinde gastronomi ve mutfak sanatları lisans programlarının Türk mutfağına yönelik derslerinin sektör ihtiyaçları bağlamında değerlendirilmesi. (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara. Sıra No: 673888
18. Hegarty, J. (2011). Achieving excellence by means of critical reflection and cultural imagination in culinary arts and gastronomy education. Journal of Culinary Sciences and Technology, 9(2), 55-65. https://doi.org/10.1080/15428052.2011.580705
19. Jeou-Shyan & Lee, H. Y. (2010). What does it take to be a creative culinary artist?, Journal of Culinary Science and Technology, 5(2-3), 5-22. https://doi.org/10.1300/J385v05n02_02
20. Levi-Strauss, C. (1964). The raw and the cooked. (Çev. J. Weightman ve D. Weightman). New York.
21. Machiavelli, N. (2021). Prens. Can Yayınları
22. McGee, H. (2004). On food and cooking: The science and lore of the kitchen. Simon & Schuster, New York.
23. McHenry, K. (2012). Hungry for peace. Tucson: See Sharp Press.
24. McHugh, D. J. (2003). A guide to the seaweed industry. FAO Fisheries Technical Paper No. 441.
25. McIlvaine-Newsad, H., Merrett, C., Maakestad, W., & McLaughlin, P. (2008). Slow food lessons in the fast food midwest. Journal of Rural Social Sciences, 23(1), 72-93.
26. Michelin Guide. (2018, Ağustos 6). Massimo Bottura: Getting Real and Impacting Change With Food. [URL: https://guide.michelin.com/us/en/california/article/people/massimo-bottura-food-change] (Erişim tarihi 23.11.2021)
27. Mirosa, M. (2009). Dynamic ideologies: Insights from the slow food movement. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). The University of Otago. New Zealand.
28. Myhrvold, N. (2019, August 16). Grande cuisine. Encyclopedia Britannica. [URL:
29. https://www.britannica.com/topic/grande-cuisine] (Erişim tarihi 17.09.2022)
30. Myhrvold, N. (2021, September 9). Nouvelle cuisine. Encyclopedia Britannica. [URL: https://www.britannica.com/topic/nouvelle-cuisine] (Erişim tarihi 17.09.2022)
31. Onaran, B. (2015). Mutfakta tarih. İletişim Yayınları.
32. Page, J. R. (2012). Slow food revisited. Journal of Agricultural & Food Information. 13(1), 2-6. http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10496505.2012.639684
33. Palczewski, C. H., Ice, R., & Fritch, J. (2016). Rhetoric in civic life. State College, Strata Publications.
34. Petrini, C., & Padovani, G. (2006). Slow food revolution: A new culture for eating and living (Çev. Francesco & Santovetti,), Rizzoli International.
35. Spence, C. (2017). Gastrophysics. Viking.
36. Stirner, M. (1910). The ego and his own. (Çev. Steven T. Byington) ed. Benjamin R. Tucker, pref. James L. Walker. New York: Benjamin R. Tucker
37. Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2021). Butik otellerin yiyecek ve içecek departmanlarına yönelik e-şikâyetlerin analizi: Akyaka yavaş şehir (Cittaslow) örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 558-570.
38. This, H. (2006). Food for tomorrow? How the scientific discipline of molecular gastronomy could change the way we eat. EMBO reports. 7(11), 1062-1066.
39. TUİK (2022). Dünya Nüfus Günü, 2023. (06 Temmuz 2023). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2023-49688
40. Uğur, G. (2010). Dünden bugüne anarşizm ve anarşizmin çözmesi gereken sorunlar, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 12(1), 133-158.
41. UN Environment Programme. (2020, Ekim 29). UNEP appoints renowned Italian chef and food system activist Massimo Bottura as Goodwill Ambassador. [URL: https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/unep-appoints-renowned-italian-chef-and-food-system-activist-massimo ] (Erişim tarihi 09.12.2021)
42. UN-DESA (United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division) (2022). World population prospects 2022: Summary of results. UN DESA/POP/2022/TR/NO. 3.
43. Walter, N. (2002), About Anarchism (2. Basım). Freedom.
44. Watson, D. (1991). Civilization in bulk. J. Zerzan (Ed). Against Civilization: Readings and Reflections in, Los Angeles, CA: Feral House. ss. 155-64.
45. Weiss, B. (1996). The making and unmaking of the haya lived world: consumption, commoditization, and everyday practice. Duke University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv120qsxt
46. Woodcock, G. (2001). Anarşizm bir düşünce ve hareketin tarihi (4. Baskı). (Çev. Alev Türker). İstanbul: Kaos Yayınları.
47. Woodcock, G., Rosemont, . F., Miller, M. A., & Dirlik, A. (2022, September 20). Anarchism. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/anarchism
48. World Central Kitchen. (2021, Aralık 11). Story. [URL: https://wck.org/mission ] (Erişim tarihi 10.12.2021)
49. World Central Kitchen. (2022, Temmuz 17). Chefs for Ukraine. [URL: https://wck.org/en-us/news/100-million-meals-in-ukraine ] (Erişim tarihi 01.09.2022)
50. Usui, T. (2007). Fast food and slow food: a theoretical introduction to contemporary agrifood problems. Journal of Kibi International University School of International and Industrial Studies. (17), 15-22. https://cir.nii.ac.jp/crid/1050845762569141120