Yeniden İşlevlendirilen Endüstri Mirasının Edremit Körfezindeki Zeytin Temalı Müzeler Üzerinden İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 249 - 264, 30.06.2025

Ayşegül Ağan , Nilgün Karaman

Öz

Endüstri mirası; tarihsel, teknolojik, sosyolojik, mimari ve bilimsel değere sahip imalathane, fabrika, makine, atölye, depo, liman, demiryolu gibi yapı ve alanların kalıntılarını tanımlamaktadır. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren tartışılmaya başlanan bu mirasın korunması gerekliliği fikri gelişmiştir. Endüstri mirasının korunması, bu yapıların onarılması veya restore edilmesinin yanında işlevlerinin de yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir. Son yıllarda, Edremit Körfezindeki endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesi hususunda adımlar atılmaktadır. Otel, restoran, konut gibi yeni işlevlerin verildiği örneklerin yanı sıra geleneksel üretim tekniklerini, eski aletleri ve zeytinyağı üretim süreçlerini sergileyen tematik müze işlevleri de verilmiştir. Bu tematik müzeler, eski üretim aletlerini sergileyerek, ziyaretçilere geleneksel yöntemleri tanıma fırsatı sunarken, bölgenin tarihsel kimliğini koruma amacına da hizmet etmektedir. Zeytin hasadı dönemlerinde gerçekleştirilen festivaller ve gastronomi turları ile birleşen bu yenilikler, turistlerin yerel lezzetleri tatmasına ve kültürel deneyimler yaşamasına olanak sağlamaktadır. Böylece Edremit Körfezi, hem zeytinyağı üretimi hem de endüstriyel ve kültürel mirasıyla bölge turizmine katkı sunmaktadır. Nitekim, bu çalışmada, zeytin temalı müze olarak işlevlendirilen endüstri yapılarının yeni işlevlendirme sürecinde geçirdiklerin dönüşümün özgünlük ve bütünlük değerlerine etkisi incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Endüstri Mirası , Zeytin , Yeniden işlevlendirme , Tematik müze , Edremit Körfezi.

Kaynakça

• Ahunbay, Z. (2002). 20.yüzyılın mimari ve endüstri mirasının korunması sempozyumu. Mimarlık, (308),42.
• Akın, B. (Mayıs, 2015). Bir kentin kimliği: Ayvalık Zeytinyağı ve Sabun Fabrikaları, (Ed.), IV. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi, Bildiriler Kitabı - I (Sosyoloji - Şehircilik ve Mimari), (pp.217-234).
• Aksoy Biber, N. ve Bal Onur, B. (2022). Zeytin ülkesi Balıkesir. Balıkesir: Balıkesir Tarım Ürünleri A.Ş. Yayınları.
• Altınoluk, Ü. 2000. Endüstri arkeolojisi kapsamındaki binalarda işlev dönüşümü.Mimarlık Dergisi, 292, 7-8.
• Arikan Saltik, I. ve Yıldız, M. (2019). Kültür Turizminin Yeni Meyvesi: Zeytinyaği Müzeleri Üzerine Bir Araştirma. Journal Of Recreation And Tourism Research, 6(2), 147–160. https://doi.org/ 10.31771/Jrtr.2019.22
• Aybar, C. (1944). Türkiye’de Zeytincilik. Türk Coğrafya Dergisi, (5-6), 153-165.
• Cossons, N. 2012. Why Preserve the Industrial Heritage?: Industrial Heritage Re-Tooled The TICCIH Guide toIndustrial Heritage Conservation, (Ed): Douet, J., TICCIH, Los Angeles, pp. 6-16.
• Çavdırlı, C. M., & Adan, Ö. (2020). Müzeler ve kültürel mirasın sürdürülebilirliği: Köstem Zeytinyağı Müzesi (Museums and sustainability of cultural heritage: Kostem Oliveoil Museum). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(3), 2241-2262. Efe, R.; Soykan, A., Cürebal, İ. ve Sönmez, S. (2011). Dünya’da, Türkiye’de, Edremit Körfezi çevresinde zeytin ve zeytinyaği. Meta Basım Yayıncılık, İzmir.
• Efe, R., Soykan, A., Cürebal, İ. ve Sönmez, S. (2013). Dünyada, Türkiye'de, Edremit Körfezi çevresinde zeytin ve zeytinyağı. Edremit Belediyesi Kültür Yayınları.
• ERIH, http:// www. ERIH.de Erişim Tarihi: 10.01.2025.