Content Analysis and Label Assessment of Diabetic Products in Chain Stores: The Case of Fethiye

Öz

Diabetes is a chronic metabolic disease that is prevalent on a global scale, negatively affects individuals' quality of life, and imposes significant costs on the healthcare system. Nutrition stands out as one of the most important building blocks in controlling diabetes. This study was conducted to evaluate the variety of diabetic products available in supermarkets and the content characteristics of these products in relation to the dietary habits of individuals with diabetes. In this context, diabetic products sold in chain supermarkets in the Fethiye district of Muğla were examined, and their contents were categorized based on the information on the packaging and labels. The research findings show that the vast majority of diabetic products are sugar-free, low glycemic index, rich in fiber, and free of additives. However, the products included statements such as organic content, traditional production, and rich in fiber and protein to attract consumer attention. According to the results of the study, it was understood that not every product labeled “diabetic” is healthy, and therefore, it was emphasized that consumers should develop the habit of reading labels. The study concluded that product labels must be understandable and consumer awareness must be increased to enable individuals with diabetes to choose healthy products. Future studies should focus on the product selection criteria and knowledge levels of diabetic consumers and on the development of marketing policies for diabetic products.

Zincir Marketlerdeki Diyabetik Ürünlere Yönelik İçerik Analizi ve Etiket Değerlendirmesi: Fethiye Örneği

Öz

Diyabet, küresel ölçekte yaygın görülen, bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ve sağlık sistemine ciddi maliyetler yükleyen kronik bir metabolik hastalıktır. Diyabetin kontrolünde beslenme en önemli yapı taşlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, şeker hastalığı olan bireylerin beslenme alışkanlıklarına yönelik olarak marketlerde bulunan diyabetik ürün çeşitliliğini ve bu ürünlerin içerik özelliklerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda Muğla’nın Fethiye ilçesindeki zincir marketlerde satılan diyabetik ürünler incelenmiş olup ürünlerin ambalaj ve etiket bilgileri doğrultusunda içerikleri kategorize edilmiştir. Araştırma bulguları, diyabetik ürünlerin büyük çoğunluğunun şeker ilavesiz, düşük glisemik indeksli, lif açısından zengin ve katkı maddesi içermeyen ürünler olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, ürünlerde tüketici algısını çekmeye yönelik organik içerik, geleneksel üretim, lif ve proteinden zengin gibi ifadelere yer verilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre “diyabetik” etiketi taşıyan her ürünün sağlıklı olmadığı anlaşılmış olup bu nedenle tüketicilerin etiket okuma alışkanlığı edinmesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışma sonucunda, diyabetli bireylerin sağlıklı ürün tercihi yapabilmesi adına ürün etiketlerinin anlaşılır olması ve tüketici bilincinin artırılmasının gerekliliği ortaya konmuştur. İleride yapılabilecek çalışmalarda diyabetik tüketicilerin ürün tercih kriterleri ile bilgi düzeylerine odaklanılması ve diyabetik ürünlerin pazarlama politikalarının oluşturulması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Şeker Hastalığı
• Diyabetik Beslenme
• Diyabetik Ürünler
• Maliyet
• Etiket Bilgisi

Kaynakça

1. ADA. (2019). 2019 Standards of Medical Care in Diabetes: What is New and Why. American Diabetes Association. Temmuz 7, 2025 tarihinde https://professional.diabetes.org/sites/default/files/media/standardofcare2018_hawaii.pdf adresinden alındı.
2. ADA. (2025). Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care;48 (1), 27–S49. https://doi.org/10.2337/dc25-S002
3. Al-Mssallem, M. Q., Al-Qarni, A. A., & Al-Jamaan, M. (2020). Dietary carbohydrate intake in patients with type 2 diabetes mellitus and diabetes control: a cross-sectional study. Food & Nutrition Research, 64, https://doi.org/10-29219. 10.29219/fnr.v64.4751
4. Ali, M. K., Bullard, K. M., Imperatore, G., Barker, L., & Gregg, E. W. (2013). Characteristics associated with poor glycemic control among adults with self-reported diagnosed diabetes. American Journal of Epidemiology, 178(9), 1318–1328.
5. Azad, M. B., Abou-Setta, A. M., Chauhan, B. F., Rabbani, R., Lys, J., Copstein, L., Mann, A., Jeyaraman, M. M., Reid, A. E., Fiander, M., MacKay, D. S., McGavock, J., Wicklow, B., & Zarychanski, R. (2017).
6. Nonnutritive sweeteners and cardiometabolic health: A systematic review and meta-analysis. Canadian Medical Association Journal, 189(28), E929–E939. https://doi.org/10.1503/cmaj.161390 Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14.
7. Bazan, R. (2020). Nutritional and metabolic effects of natural sweeteners. Food Research International, 130, 108–115. Brand-Miller, J., McMillan-Price, J., Steinbeck, K., & Caterson, I. (2009). Dietary glycemic index: health implications. Journal of the American College of Nutrition, 28(sup4), 446S-449S. https://doi.org/10.1080/07315724.2009.10718110
8. Cebeci, A., & Güneş, F. E. (2017). Türkiye ve Avrupa'daki tüketicilerin gıda etiketi okuma tutumlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 261-267. Colby, S. E., Johnson, L., Scheett, A., & Hoverson, B. (2010). Nutrition marketing on food labels. Journal of nutrition education and behavior, 42(2), 92-98.

9. Çalık, G., Kaner, G., & Yalçın, T. (2020). Tip 2 diyabetli bireylerin satın alma davranışları ve besin etiketi okuma alışkanlıklarının incelenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(3), 255-262.
10. Evert, A. B., Dennison, M., Gardner, C. D., Garvey, W. T., Lau, K. H., MacLeod, J., Mitri, J., Pereira, R. F., Rawlings, K. M., Robinson, S., Saslow, L., & Uelmen, S. (2019). Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: A consensus report. Diabetes Care, 42(5), 731–754. https://doi.org/10.2337/dci19-0014
11. FDA. (2023). Food labeling guide. U.S. Food and Drug Administration. Temmuz 8, 2025 tarihinde https://www.fda.gov/files/food/published/Food-Labeling-Guide-%28PDF%29.pdf adresinden alındı.
12. Franz, M. J., MacLeod, J., Evert, A., Brown, A. W., Gradwell, E., Handu, D., Reppert, A., & Robinson, M. (2017). Academy of nutrition and dietetics nutrition practice guideline for type 1 and type 2 diabetes in adults. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 117(10), 1637–1658.
13. Gardner, C. D., Wylie-Rosett, J., Gidding, S. S., Steffen, L. M., Johnson, R. K., Reader, D., & Lichtenstein, A. H. (2012). Nonnutritive sweeteners: Current use and health perspectives: A scientific statement from the american heart association and the american diabetes association. Circulation, 126(4), 509-519. https://doi.org/10.1161/CIR.0b013e31825c42ee
14. Grunert, K. G., & Wills, J. M. (2007). A review of European research on consumer response to nutrition information on food labels. Journal of Public Health, 15(5), 385–399.
15. IDF. (2019). IDF Diabetes Atlas (9th ed.). International Diabetes Federation. Temmuz 8, 2025 tarihinde https://diabetesatlas.org/media/uploads/sites/3/2025/02/IDF-Atlas-9th-Edition-EN.pdf adresinden alındı.
16. IDF. (2021). IDF Diabetes Atlas 2021 (10th ed.). International Diabetes Federation. Temmuz 8, 2025 tarihinde https://diabetesatlas.org/resources/previous-editions/ adresinden alındı.
17. IDF. (2023). IDF Diabetes Atlas 2025 (11th ed.). International Diabetes Federation. Temmuz 8, 2025 tarihinde https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/ adresinden alındı.
18. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayınevi, 23. Baskı Keskin, B., & Güneş, E. (2019). Gıda ve içecek tüketiminde yeni trendlerin değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 25(1), 27-32. https://doi.org/10.24181/tarekoder.606143
19. Kolobov, T., Menachem, D., Baron-Epel, O., Furman-Assaf, S., & Tamir, O. (2025). Perceptions and effect of front-of-package judgmental food labelling–Standpoint of people with diabetes. Diabetes Research and Clinical Practice, 230. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2025.112793
20. Livesey, G. (2003). Health potential of polyols as sugar replacers: A review. Nutrition Research Reviews, 16(2), 163–191.
21. Magnuson, B. A., Carakostas, M. C., Moore, N. H., Poulos, S. P., & Renwick, A. G. (2016). Biological fate of low-calorie sweeteners. Nutrition Reviews, 74(11), 670–689. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuw032
22. Massi-Benedetti, M. (2002). The Cost of Diabetes Type II in Europe The CODE-2 Study. Diabetologia 45(1), 1– 4. https://doi.org/10.1007/s00125-002-0860-3
23. Miller, C. K., & Achterberg, C. L. (2000). Reliability and validity of a nutrition and food-label knowledge test for women with type 2 diabetes mellitus. Journal of Nutrition Education, 32(1), 43-48. https://doi.org/10.1016/S0022-3182(00)70509-7 Oostenbach, L. H., Slits, E., Robinson, E., & Sacks, G. (2019). Systematic review of the impact of nutrition claims related to fat, sugar and energy content on food choices and energy intake. BMC Public Health, 19(1), 1296.
24. Phillips, J. A. (2021). Dietary guidelines for Americans, 2020–2025. Workplace health & safety, 69(8), 395-395. https://doi.org/10.1177/21650799211026980
25. Powers, M. A., Bardsley, J., Cypress, M., Funnell, M. M., Fischl, A. H., Maryniuk, M. D., Siminerio, L., & Vivian, E. (2020). Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes. Diabetes Care, 43(7), 1636–1649. https://doi.org/10.1016/j.japh.2020.04.018
26. Rothman, R. L., vd. (2006). Patient understanding of food labels: The role of literacy and numeracy. American Journal of Preventive Medicine, 31(5), 391–398. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2006.07.025
27. Seligman, H. K., Davis, T. C., Schillinger, D., & Wolf, M. S. (2010). Food insecurity and glycemic control among low-income patients with diabetes. Diabetes Care, 33(2), 304–310. https://doi.org/10.2337/dc11- 1627
28. Slavin, J. (2013). Fiber and prebiotics: Mechanisms and health benefits. Nutrients, 5(4), 1417–1435. https://doi.org/10.3390/nu5041417
29. Sylvetsky, A. C., & Rother, K. I. (2016). Trends in the consumption of low-calorie sweeteners. Physiology & behavior, 164, 446-450.
30. Sylvetsky, A. C., Jin, Y., Clark, E. J., Welsh, J. A., Rother, K. I., & Talegawkar, S. A. (2017). Consumption of low-calorie sweeteners among children and adults. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 117(3), 441–448.
31. Sylvetsky, A. C. (2018). Metabolic effects of low‐calorie sweeteners: a brief review. Obesity, 26, S25-S31. UK Prospective Diabetes Study Group (UKPDS). (1998). Tight blood pressure control and risk of macrovascular and microvascular complications in type 2 diabetes: UKPDS 38. Bmj, 317(7160), 703- 713. https://doi.org/10.1136/bmj.317.7160.703
32. Ural, B., & Alphan, M. E. (2019). Diyabetlilerde tatlandırıcı ve diyet/diyabetik ürün kullanım durumu. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 19-23.
33. WHO. (2022). Global report on diabetes. World Health Organization. Temmuz 9, 2025 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257 adresinden alındı.