Eğitimde Yapay Zekâ Tabanlı Ölçme ve Değerlendirme Üzerine Bir Derleme

Bu çalışmada, yapay zekâ tabanlı ölçme ve değerlendirme araçlarının eğitim alanında sağladığı faydaların, süreçte yaşanan zorlukların ve bu süreçte öğretmenlerin rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bir nitel araştırma yaklaşımı olan derleme çalışması kullanılmıştır. Araştırmada “Eğitimde yapay zekâ tabanlı ölçme ve değerlendirme araç ve yöntemleri nelerdir?”, “Eğitimde yapay zekâ tabanlı ölçme ve değerlendirme araç ve yöntemleri kullanmanın faydaları ve bunların kullanımdaki zorlukları nelerdir?” ve “Eğitimde yapay zeka tabanlı ölçme ve değerlendirme öğretmenin rolü nedir?” soruları çerçevesinde literatür incelenmiştir. Çalışma sonucunda, eğitimde ölçme ve değerlendirme sürecinde kullanılabilecek araçlar; otomatik notlandırma araçları, tahmine dayalı analitik araçlar, öğrenme yönetim sistemleri, öğrenim analitiği araçları, bilgisayar tabanlı test platformları, oyunlaştırma araçları, biçimlendirici değerlendirme araçları, dijital portföyler, veri görselleştirme araçları ve intihal tespiti araçlarıdır. Çalışmada yapay zekâ tabanlı ölçme ve değerlendirme araçlarının öğrenci ihtiyaçlarına daha etkili ve daha hızlı bir şekilde geribildirim sağlaması açısından önemli bir fırsat olduğu görülmüştür. Araştırmada eğitim alanındaki ölçme ve değerlendirmede yapay zekâ tabanlı araçlar, değerlendirme sürecinin doğruluğunu, hızını ve verimliliğini artırmak da dâhil olmak üzere çeşitli şekillerde faydalarının olduğu belirlenmiştir. Eğitim değerlendirmesinde yapay zekâ kullanımıyla ilgili olarak şeffaflık eksikliği, önyargı, etik kaygılar, maliyet, mevcut sistemlerle entegrasyon, teknik zorluklar, değişime karşı direnç gibi çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalındığı görülmüştür. Öğretmenin, yapay zekâdan alacağı test ve ödev sorularını, kısa sınavları veya etkileşimli ders içeriğini uygun sistemlerle daha sonra kendi ihtiyaçlarına göre düzenleyip zamandan tasarruf sağlayabileceği araştırmada ulaşılan sonuçlar arasındadır. Bununla birlikte öğretmenlerin yapay zekâ tabanlı değerlendirmelerin etik kullanımını sağlama, sonuçları yorumlama, öğrencilere eyleme geçirebilir geri bildirim sağlama, öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarına göre eğitimi bireyselleştirme, eleştirel düşünmeyi teşvik etme gibi hususlarda kritik bir role sahip oldukları belirlenmiştir. Geleneksel ölçme ve değerlendirme, bireylerin hatasından ve önyargılarından etkilenirken yapay zekâ sistemlerinde genellikle bu tarz sınırlamaların olmadığı söylenebilmektedir. Eğitimde çağa uygun yapay zekâ tabanlı ölçme ve değerlendirme araç/yöntemlerinin kullanımına öğretmenlerin teşvik edilmeli ve süreçteki zorluklar ilgili kurumlar tarafından ortadan kaldırılmalıdır.