Noninvaziv Mekanik Ventilasyon Komplikasyonlarına Yönelik Küresel Araştırma Eğilimleri: 2000-2025 Dönemine Ait Bibliyometrik Analiz
Öz
Bu çalışma, noninvaziv mekanik ventilasyon (NIMV) uygulamalarına bağlı komplikasyonlara ilişkin literatürü 2000–2025 dönemi kapsamında bibliyometrik yöntemle incelemektedir. NIMV, solunum iş yükünü azaltan, gaz değişimini iyileştiren ve invaziv ventilasyona bağlı komplikasyonları önlemeye katkı sağlayan etkili bir solunum destek yöntemidir. Bununla birlikte maske ilişkili cilt lezyonları, hava kaçağı, hasta intoleransı, barotravma, aspirasyon ve gastrointestinal distansiyon gibi komplikasyonlar tedavi başarısını sınırlayabilmektedir. Çalışmada Web of Science Core Collection veri tabanından elde edilen veriler Excel 2016, VOSviewer ve CiteSpace yazılımları ile analiz edilmiş; 65 ülkeden 833 sorumlu yazarın katkı sunduğu toplam 1205 yayın değerlendirilmiştir. Bulgular, yayın sayısının özellikle son yıllarda belirgin şekilde arttığını göstermektedir. En üretken ülke Amerika Birleşik Devletleri, en üretken yazar Massimo Antonelli ve eş-atıf analizinde American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine alanın en merkezi dergisi olarak belirlenmiştir. Anahtar kelime analizleri literatürün noninvaziv ventilasyon, akut solunum yetmezliği, Akut Respiratuar Distres Sendromu (ARDS), Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ve Koronavirüs hastalığı (COVID-19) gibi klinik temalar etrafında yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Hemşirelik bakımı açısından bulgular, NIMV uygulamalarında hemşirelerin merkezi rolünü açık biçimde ortaya koymaktadır. Özellikle arayüz (maske) yönetimi, cilt bütünlüğünün korunması, basınç yaralanmalarının önlenmesi ve erken komplikasyon tanılanması kritik bakım bileşenleri olarak öne çıkmaktadır. Hasta toleransı, konfor, anksiyete yönetimi ve tedaviye uyumun artırılması hemşirelik girişimlerinin temel odak alanlarıdır. NIMV süresinin uzaması, düşük Braden skoru ve düşük albümin düzeyleri gibi risk faktörlerinin izlenmesi, komplikasyonların önlenmesinde önemlidir. Ayrıca tamamlayıcı bakım yaklaşımlarının (gevşeme teknikleri, terapötik dokunuş vb.) hasta konforunu artırabileceği belirtilmektedir. Bulgular, NIMV komplikasyonlarının çoğunlukla ikincil sonuç değişkeni olarak ele alındığını ve bu alanda standart bakım protokollerinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, hemşire liderliğinde geliştirilecek kanıta dayalı bakım algoritmaları ve izlem protokolleri, komplikasyonların azaltılması ve tedavi başarısının artırılmasında belirleyici olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- An, X., Hou, D., Miao, M.-Y., Zhou, Y. M., Qi, S., Zhang, L., Li, H., & Zhou, J. X. (2025). Noninvasive monitoring of inspiratory effort in mechanical ventilation: A dual-database bibliometric analysis from 1990 to 2025. Frontiers in Medicine, 12, 1747437. https://doi.org/10.3389/fmed.2025.1747437
- Chen, C. (2006). CiteSpace II: Detecting and visualizing emerging trends and transient patterns in scientific literature. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 57(3), 359–377. https://doi.org/10.1002/asi.20317
- Chen, C., & Song, M. (2019). Visualizing a field of research: A methodology of systematic scientometric reviews. PLOS ONE, 14(10), e0223994. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0223994
- Chen, Y., Sang, J., Fu, L., & Zhang, Y. (2025). Knowledge domain and emerging trends in the treatment of patients with chronic obstructive pulmonary disease combined with respiratory failure: A scientometric review based on CiteSpace analysis. COPD, 22(1), 2441184. https://doi.org/10.1080/15412555.2024.2441184
- Crimi, C., Noto, A., Princi, P., Esquinas, A., & Nava, S. (2010). A European survey of noninvasive ventilation practices. European Respiratory Journal, 36(2), 362–369. https://doi.org/10.1183/09031936.00123509
- Çelik, D. Ü., & Gün, M. (2026). Effect of complementary therapies on chronic obstructive pulmonary disease patient outcomes treated with noninvasive ventilation: A systematic review. Intensive and Critical Care Nursing, 93, 104340. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2026.104340
- Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
- Higgs, A., McGrath, B. A., Goddard, C., Rangasami, J., Suntharalingam, G., Gale, R., Cook, T. M., Difficult Airway Society, Intensive Care Society, Faculty of Intensive Care Medicine, & Royal College of Anaesthetists. (2018). Guidelines for the management of tracheal intubation in critically ill adults. British Journal of Anaesthesia, 120(2), 323–352. https://doi.org/10.1016/j.bja.2017.10.021
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dahili Hastalıklar Hemşireliği, Yoğun Bakım Hemşireliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
3 Nisan 2026
Kabul Tarihi
19 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2