Siber Fiziksel Sistemlerin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi
Öz
Siber Fiziksel Sistemler (SFS); hesaplama, ağ ve fiziksel süreçlerin entegrasyonunu ifade eden, fiziksel dünyayı sanal dünya ile birleştiren yapılardır. Bu sistemler günümüzde Endüstri 4.0’ın temel taşı olmakla birlikte, üretimden güvenliğe, lojistikten kritik altyapılara kadar geniş bir etki alanına sahiptir. Bu çalışmanın amacı, SFS ekosistemindeki teknik gereksinimleri ve performans kriterlerini çok ölçütlü karar verme (ÇÖKV) yaklaşımlarıyla analiz ederek en uygun sistem mimarisini belirlemektir. Çalışma kapsamında; Pisagor Bulanık AHP yöntemi ile kriter ağırlıkları hesaplanmış, TOPSIS yöntemi ile alternatif tasarımlar üzerinden bir başarı sıralaması oluşturulmuştur. Analiz sonuçlarına göre; Veri Güvenilirliği (0,277), Siber Güvenlik (0,162) ve Maliyet (0,161) kriterlerinin en yüksek ağırlık değerlerine sahip olduğu, bu durumun sistem yapısında güvenlik ve ekonomik sürdürülebilirliğin birincil öncelik olduğunu kanıtladığı saptanmıştır. TOPSIS analizi neticesinde; Hibrit Kontrol Mimarisi (A3), 0,604 ideal çözüm değeriyle en uygun mimari olarak belirlenmiş; onu sırasıyla Bulut Tabanlı Merkezi Sistem (A1) ve Kenar Bilişim Desteklı Sistem (A2) takip etmiştir. Bulgular, yüksek güvenlik gereksinimlerinin ön planda olduğu senaryolarda Kenar Bilişim mimarisinin daha dirençli ve verimli bir çözüm sunduğunu matematiksel olarak doğrulamaktadır. Mevcut çalışmaların aksine bu araştırma, SFS’yi yalnızca teorik bir çerçevede değil, bütüncül bir teknik metodoloji ile sınıflandırarak gelecek çalışmalardaki akademik boşlukları ve uygulama alanlarını sayısal verilerle ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Siber fiziksel sistemler, Endüstri 4.0, Siber güvenlik, Dijital dönüşüm, Yapay zeka
Kaynakça
- Acarer, T. (2020). Ülke güvenliğimizde alınabilecek makro siber güvenlik önlemleri. Ubgmd, 6(2), 61–71. https://doi.org/10.18640/ubgmd.796168
- Akaslan, D. (2021). Elektronik sınav sistemlerine yönelik siber saldırılara karşı önleyici yöntemler: LEUKOLION örneği. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(2), 178-183. https://doi.org/10.47769/izufbed.858512
- Akgül, H., Akgül, B., & Ayer, Z. (2018). Sanayi 4.0 sürecinde gazetecilik sektöründe çalışacak personelin mesleki yetenek ve yeterliliğine yönelik değerlendirme ve öngörüler. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(8), 198-205.
- Altıntaş, S., & Barkuş, F. (2023). Dijital ortamlarda kişisel veri güvenliği kavramı üzerine bir derleme çalışması. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 13(1), 46-69. https://doi.org/10.17339/ejovoc.1311027
- Avcı, İ. (2022). Akıllı evlerde IoT teknolojileri ve siber güvenlik. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (34), 226-233. https://doi.org/10.31590/ejosat.1080228
- Büyükbingöl, A. (2021). Sosyal Bilimlere Deney Ve Gözlem İmkâni Sunan Bir Yöntem Önerisi: ACP. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 7, 1500-1539. https://doi.org/10.47994/usbad.1004236
- Büyükgöze, H. (2020). Toplum 5.0 ve dijital sağlık. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 143-157.
- Dicle, A. (2022). Bilgisayar ağlarında gerçekleşen MITM saldırılarına karşı savunma yöntemleri. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 15(2), 205-215.
- Duran, Z. (2024). Endüstri 5.0'a geçişte siber güvenlik: Yeni sanayileşen ülkeler üzerine bir inceleme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 745-760.
- Efe, A. (2021). Yapay zeka odaklı siber risk ve güvenlik yönetimi. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, 5(2), 144-165. https://doi.org/10.33461/uybisbbd.972206