Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan Cumhuriyeti için Geçerliliğin Analizi

Öz

Satın Alma Gücü Paritesi, bir mal veya hizmet sepetinin satın alına bilmesi için gerekli ulusal para cinsinden oranı ile hesaplanmasıdır. Bu çalışma 01.01.2000– 31.12.2015 yıllarında aylar itibariyle veri seti kullanarak Azerbaycan`da Satın Alma Gücü Paritesi teorisinin geçerliliği konusunda bir analiz yapma amacını taşır. Dolayısıyla, veri seti Azerbaycan ülkesinin aylık Nominal Döviz Kuru, yurtiçi Tüketici Fiyat Endeksi gibi değişkenlerden oluşmaktadır. Bu çalışmada önemli olarak zaman serileri arasında durağanlık kavramı üzerinde durulmuştur. Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan`da geçerli olup olmadığını araştırmak için ilk olarak Birim Kök Testi, Koentegrasyon Testi ve Hata Düzeltme Yöntemleri hakkında bilgiler verildi daha sonra Tanımlayıcı İstatistikler ve Korelasyon Katsayısı anlatılmıştır. SAGP`nin geçerliliği için Tanımlayıcı İstatistiklerden Ortalama, Medyan, Mod, Varyans,  Standart Sapma excel ile analizler yapılıp Satın Alma Gücü Parite`sinin geçerli olup olmadığı araştırıldı. AZN/$ “2000-2015”  ve TÜFE/AZN “2000-2015”,  Korelasyon Katsayısı için ise “2000-2015”, “2009-2014” yıllarında aylık olarak Tanımlayıcı İstatistikler excel`de analiz edildi. Son olarak Satın Alma Gücü Paritesi geçerliliğinin analizi için “Augemented Dickey Fuller Birim Kök Testi”, “Johansen Koentegrasyon Testi” “Hata Düzeltme Modeli” ile $/AZN % Değişimi “2000-2005”, “2006-2014”, “2015” ve TÜFE/AZN ve TÜFE/AZN % Değişimi “2000-2005”, “2006-2014”, “2015” yıllarında aylık olarak Eviews programı ile durağan hale getirilip, karşılaştırma yapılarak geçerliliği araştırıldı.

Uygulanan testler neticesinde uzun dönemde seriler arasında ilişki bulunmuştur. Kurlar artan, TÜFE ise azalan olduğu görülmüş ve TÜFE Kurlardan aslı olduğu anlaşılmıştır. Yani Koentegrasyon (Eşbütünleşme) testi ile yapılan incelemede söz konusu dönemde Satın Alma Gücü Paritesinin geçerli olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan,Döviz,Satın Alma,Standart Sapma,Korelasyon

Validity of Purchasing Power Parity Analysis for the Republic of Azerbaijan

Öz

The purchasing power parity is calculated by the ratio of the national currency required to purchase a commodity or service basket.This study aims to make an analysis on the validity of the Purchasing Power Parity Theory in Azerbaijan using data set for months from 01.01.2000 to 31.12.2015 for several months.

Therefore, the dataset is composed of variables such as Nominal Foreign Exchange Rate of the Azerbaijan country, Domestic Consumer Price Index.In this study, the concept of stationarity was emphasized between time series. In order to investigate whether the Purchasing Power Parity is valid in Azerbaijan, first the Unit Root Test, Cointegration Test and Error Correction Methods were explained. Then Descriptive Statistics and Correlation Coefficient were explained.Median, Mod, Variance, Standard Deviation from Descriptive Statistics for the validity of SAGP were analyzed with excel and it was investigated whether the Purchasing Power Parity is valid or not.AZN / $ "2000-2015" and TUFE / AZN "2000-2015" for the correlation coefficient and "2000-2015" for the correlation coefficient and Descriptive Statistics excel in the month of "2009-2014". Finally, for the analysis of the validity of the Purchasing Power Parity, the "Augemented Dickey Fuller Unit Root Test", "Johansen Cointegration Test", "Error Correction Model" and $ / AZN% Exchange "2000-2005", "2006-2014", "2015" TÜFE / AZN and TÜFE / AZN% Change was made monthly by Eviews program in the years 2000-2005, 2006-2014, and 2015, and their validity was investigated by comparison.As a result of the tests applied, long term relation was found between the series. The currencies are increasing, while the CPI is seen to be decreasing, and it is understood that the CPI is the original from the currencies.That is to say, in the examination conducted by the Cointegration (Cointegration) test, it is seen that the Purchasing Power Parity is valid in the said period.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaijan,Foreign EXchange,Purchasing,Standart Deviation,Correlation

Kaynakça

1. ALTINTAŞ, Ayhan, M. (2006), Bankacılıkta Risk Yöntemi ve Sermaye Yeterliliği, Turhan Kitapevi Yayınları, Kızılay-Ankara, Mart,
2. DOĞUKANLI, Hatice. (2015), Uluslararası Finans, Karahan Kitapevi Yayınları, Çukurova/Adana, Ocak
3. ERTEK, T. (2000), Ekonometriye Giriş, Beta Yayınları, İstanbul,
4. FAHEMET, Akın. (2002), Sosyal Bilimlerde İstatistik, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa,
5. GUJANTİ, D,N. (1999), Temel Ekonometri, çev. Ü, Senesen ve G.G. Senesen, Literatür Yayınları, İstanbul,
6. KANBUR, A.N. (2007), 1980 Sonrası Türkiye`de Satın Alma Gücü Paritesini, Literatür Yayınları, İstanbul,
7. NEWBOLD, P. (2000), İşletme ve İktisat için İstatistik, çev. Ümit Senesen, Literatür Yayınları, İstanbul,
8. SEVÜTEKİN, Mustafa ve Mehmet Nargeleçekenler. (2005), Zaman Serileri Analizi, Nobel Dağıtım Yayınları, Ankara,

9. SEYİDOĞLU, Halil. (2003), Uluslararası İktisat, Teori, Politika ve Uygulama, Güzem Can Yayınları, İstabul,
10. ŞİŞMAN, Mehmet. (2003), Mali Sermayenin Küreselleşmesi, Set Yayınları, İstanbul,
11. TARI, Recep. (2005), Ekonometri, Kocaeli Üniversite Yayınları, İzmit,