-

Öz

In the last thirty years there have been many investments on the Turkish media industry which had effected the ownership status.The economic decisions that were taken before the 12 September case on the 24th of January 1980 had started the conglomerate period of Turkish media industry.After that period media had attracted the attention of the businessman, and many businessman out of the media industry have started to make investments on media. As a result of the new investments of the businessman to media industry, the industry started to grow vertical and horizontal and that growth of media companies had created the cross ownerships on media. In this article we research the cross media ownership position in the Turkish media industry for the last 30 years and tried to mention the negative results of this ownership position in the media industry.The media industry has been under the control of some big media companies who has cross ownership.On that study there has been made a calculation of the CR and HHI concentration rates for the media industry and made a discussion on how did these ownership change effect the media industry in thirty years. The cross media ownership which had increased the concentration on the Turkish media industry and this had create many entry barriers for the market. At the end of this article there is an underline that there must be prepared some new laws and bring some limitations to media ownership structure for the future of media industry

Anahtar Kelimeler

• Monopolization, media economics, media research, concentration rates, media management

TÜRKİYE'DE ÇAPRAZ MEDYA SAHİPLİĞİ: MEDYA EKONOMİSİNE OLUMSUZ ETKİLERİ VE BU ETKİLERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER

Öz

Türk medyasının son otuz yılında basın sektörüne yönelik yatırımlar çeşitlilik göstermiştir ve basın işletmelerinin patronaj yapısını değiştirmiştir. 12 Eylül 1980'den önce çıkartılan ve Türk ekonomisinin yapısında radikal bir değişiklik yaratan 24 Ocak 1980 kararları Türk basınında holdingleşme sürecini başlatmıştır. Medya işletmeleri bu süreçten sonra iş adamlarının ilgisini çekmiş ve
iş adamları medya piyasasına yatırımlar yapmıştır. İş adamlarının medya endüstrisine ilgi duyması ile beraber önce doksanlı yıllarda basın işletmeleri yerini medya holdinglerine bırakmış daha sonra medya işletmeleri dikey ve yatay yönde genişlemiştir ve Türk medyasında çapraz medya
sahipliği artmıştır. Bu çalışmada Türk medyasının son otuz yılında yaşanan çapraz medya sahipliği konusu derinlemesine incelenmiş ve çapraz medya sahipliğinin Türk medya ekonomisine olan olumsuz etkileri üzerinde durulmuştur.Türk medyasında çapraz medya sahipliğinin gelişmesi so-
nucunda sektör bu yönde büyüme gösteren az sayıda medya holdinginin kontrolüne geçmiştir.
Medyanın holdingleşme sürecinde Türk endüstrisinde faaliyet gösteren medya gruplarının pazar payları araştırılmış ve CR (concentration ratio) ve HHI (Herfindahl- Hirschman Index) yoğunlaşma oranları hesaplanmıştır. Medyadaki yoğunlaşma oranları hesaplanmış ve otuz yılda medya endüstrisinin yaşadığı değişim üzerinde analiz yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda çapraz medya sahipliğinin önüne geçilmesi için yapılacak yasa tasarılarına referans olması açısından öneriler sunulmuş ve medyanın bağımsızlığını kazanması için medya sahiplik yasalarının yeniden düzenlenmesi gerektiği konusu üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Tekelleşme; medya ekonomisi; medya araştırmaları; yoğunlaşma oranları; basın işletmeciliği

Kaynakça

1. Adin C K (2007) İşletmeden İşletmeye
2. (B2B) E-Ticaret ve Kütahya İlinde Bilişim Sektörü İşletmelerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, D. Ü. Sosyal Bilimler Enst, Kü- tahya. An J ve Seung H (2004) Who Sits on the Bo- ard of Publicly Trade Newspaper Companies, 6th World Media Economics Conference, Kanada.
3. Atılgan S (1999) Basın İşletmeciliği, Beta Yayınları, İstanbul.
4. Aytaliyeva T (2010) Medya Dünyasında Tekel- leşme Türkiye Örneği, Yüksek Lisans Tezi,
5. Kirgızistan- Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enst.,Kırgızistan. Şeker T B (2007) Tekelleşme Sorunu, Bilal
6. Arık ve Mustafa Şeker (der), Bir Sorun Olarak Gazetecilik, Tablet Yayınları, Konya. Biçer F (2008) Türk Medya Sektöründe Ya- bancı Yatırımlar ve Televizyon Alanında Bir
7. Örnek Olay Çalışması, Yüksek Lisans Tezi, M. Ü. Sosyal Bilimler Enst, İstanbul. Çakır M (2010) İletişim Özgürlüğünün Bir
8. Ölçütü Olarak Gazetecinin İş Güvencesi, İstan- bul Arel Üniversitesi İletişim Fakültesi İletişim Çalışmaları Dergi Yıl:1 Sayı:1, İstanbul. Dalbudak Ş (2004) Türkiye’de Basın İşletmele- ri, siv/sule.html, erişim tarihi: 14.03.2013.

9. Danesi M (2002) Understanding Media
10. Semiotics, Bloomsbury Publishing, ABD. Erentürk İ (2007) Bilgi Toplumunda Kamu
11. Medya Hizmeti, Nissen Raporu, RTÜK, Anka- ra Geray H (2003) İletişim ve Teknoloji, Ütopya Yayınevi, Ankara.
12. Geçikli F (1999) Süreç, Bilim, Meslek ve Sanat
13. Olarak Halkla İlişkiler, İstanbul Üniversitesi,