AKILLI BİNA KONULU LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Öz

Günümüzde artan nüfusla birlikte enerji ihtiyacı, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik gibi sorunlar ön plana çıkmış, bu durum akıllı bina ve akıllı şehir kavramlarının önemini artırmıştır. Akıllı şehirler, insanların karşılaştığı sorunlara çözüm üretmeyi ve yaşam konforunu yükseltmeyi amaçlarken, bu hizmetlerin etkin şekilde sunulması bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımını gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda ortaya çıkan “akıllı bina” kavramı üzerine yapılan akademik çalışmalar da giderek artmıştır. Bu projenin amacı, Türkiye’de akıllı bina konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik özelliklerini incelemektir. YÖKTEZ veri tabanında yayımlanan “akıllı bina” veya “smart building” terimlerini içeren 202 tez analiz edilmiştir. Tezlerin çoğunun yüksek lisans düzeyinde ve fen bilimleri enstitüsünde hazırlandığı, en fazla çalışmanın İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından yapıldığı tespit edilmiştir. Çalışmaların büyük kısmı mimarlık alanında yoğunlaşmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Akıllı Bina
• Akıllı Şehir
• Enerji Verimliliği
• Sürdürülebilirlik
• Bibliyometri

BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF GRADUATE THESES ON SMART BUILDINGS

Öz

Today, with the growing population, issues such as energy demand, climate change, and sustainability have come to the forefront, increasing the importance of the concepts of smart buildings and smart cities. Smart cities aim to produce solutions to the problems people face and improve their quality of life, while the effective delivery of these services requires the use of information and communication technologies. Academic studies on the concept of “smart buildings” that have emerged in this context have also increased. The aim of this project is to examine the bibliometric characteristics of postgraduate theses on smart buildings in Turkey. A total of 202 theses published in the YÖKTEZ database containing the terms “smart building” or “akıllı bina” were analyzed. It was determined that most of the theses were at the master's level and prepared at the institute of science, with the highest number of studies conducted by Istanbul Technical University. The majority of the studies focused on the field of architecture

Anahtar Kelimeler

• Smart Building
• Smart City
• Energy Efficiency
• Sustainability
• Bibliometrics

Kaynakça

1. 1. Bakır, N., Öztürk, E. (2025). Akıllı Kentleşme Araştırmaları: Bibliyometrik Bir Analiz. Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 4(1), 17-34.
2. 2. Akpınar, M. T., Atak, M. (2020). 1990’dan 2020’ye Akıllı Şehir Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 85-100.
3. 3. Koçar Uzan, H. (2024). Akıllı Şehir ve Yönetişim Temalı Makaleler Üzerine Bibliyometrik Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(53), 938-960.
4. 4. Mordoğan, D. (2000). Akıllı konutların tasarımı ve sorunları (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
5. 5. Özler, M. E. (2003). Akıllı binalarda enerji etkin tasarım parametreleri (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
6. 6. Mangan, S. D. (2006). Akıllı binalarda alt sistem değerlendirmesi: istanbul örneği (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
7. 7. Oğuz, O. (2007). Akıllı Bina Kavramı ve Akıllı Bina Değerlendirme Metodları (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
8. 8. Erkek, S. (2017). Akıllı Şehircilik Anlayışı ve Belediyelerin İnovatif Uygulamaları. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1(1), 55-72.

9. 9. Gunagwera, A. (2017). Akıllı bina: bina içi ve akıllı yol bulma (Master's thesis, Istanbul Sabahattin Zaim University, Institute of Natural Sciences).
10. 10. Varol, Ç. (2017). Sürdürülebilir Gelişmede Akıllı Kent Yaklaşımı: Ankara’daki Belediyelerin Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler, 26(1), 43-58.
11. 11. Açıksarı, C., Karasu, B. (2018). Akıllı Camlar ve Teknolojik Gelişimleri. El-Cezeri, 5(2), 437-457.
12. 12. Göçer, Ö., Karahan, E., & Oygür İlhan, I. (2018). Esnek Çalışma Mekânlarının Çalışan Memnuniyetine Etkisinin Akıllı Bir Ofis Binası Örneğinde İncelenmesi. Megaron, 13(1).
13. 13. Sönmez, B., Kıasıf, G., & Çevresel, Ç. (2018). Sosyal ve Ekonomik Bağlamda Akıllı Cephe Sistemlerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Etkileri. Haliç Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), 47-70.
14. 14. Baknaklı, T.A. (2019). İnşaat projelerinde akıllı bina sistemlerinin maliyet analizi ve taşınmaz değeri üzerindeki etkileri: Bir örnek olay incelemesi (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü)
15. 15. Gürsel Dino, İ., Kalkan, S., & Alatan, A. A. (2019). Bina Enerji Retrofiti İçin Paydaş-Temelli Bir Akıllı Sistem (SISER). 3. Uluslararası İnşaat Mühendisliği Kongresi, Trabzon-Türkiye, 178–188.
16. 16. Üstün, E. E. (2020). Yapay zekâ çağında akıllı binaların yeniden değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Lisansüstü Programlar Enstitüsü).
17. 17. Sur, Y. (2020). BIM ve Akıllı Konut Teknolojilerinin Konut Yenileme Projelerinde Kullanımına Sürdürülebilirlik Bağlamında Yaklaşım. Yapı Bilgi Modelleme, 2(2), 66-78.
18. 18. Karayılmaz, C., Özker, A. N. (2020). Kamusal Nitelikli Özel Malların Sunumunda Akıllı Şehirler Olgusu: Akıllı Şehir Uygulamalarında Küresel Değişimler. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(38), 82-100.
19. 19. Cömertler, S., Cömertler, N. (2021). Akıllı Kentlerde Çevresel, Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik, Kopenhag Örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 317-333.
20. 20. Sinoplu, M., Ceyhan, E. B. (2023). Akıllı Binalarda Yapay Zekâ Destekli Enerji Yönetimi: Bir İnceleme. Uluslararası Batı Karadeniz Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 5(1), 39-63.
21. 21. Şahin, A., Yılmaz, F. H. (2019). Akıllı Kent Uygulamaları: Stockholm ve Bursa Üzerinden Bir Değerlendirme. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 6(43), 2897-2915.
22. 22. Esgil, M., Yamaçlı, R. (2023). Akıllı Cephelerin Sürdürülebilirliğe Etkisi: Türkiye ve Dünyadaki Örnekleri. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, 6(1), 1-12.
23. 23. Erbey, A. (2025). Akıllı Şehirlerde Teknoloji ve Veri Yönetimi: Geleceğin Şehir Yaşamı. Yönetim Bilişim Sistemleri Alanında Yenilikçi Çözümler ve Güncel Yaklaşımlar. Uşak Üniversitesi Yayınları.
24. 24. Köseoğlu, Ö., Demirci, Y. (2018). Akıllı Şehirler ve Yerel Sorunların Çözümünde Yenilikçi Teknolojilerin Kullanımı. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 40-57.
25. 25. Savrun, B., Mutlu, H. M. (2019). Kent Lojistiği Üzerine Bibliyometrik Analiz. Kent Akademisi, 12(2), 364-386.
26. 26. Özispa, N., Akdaş, O. (2019). Dijital Dönüşüm Konusunda Yapılmış Çalışmaların Lisansüstü Tezlere Dayalı Bibliyometrik Analizi. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 1(1), 60-75.
27. 27. Zeren, D., Kaya, N. (2020). Dijital Pazarlama: Ulusal Yazının Bibliyometrik Analizi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 35-52.
28. 28. Akın, S., Kurutkan, M. N. (2021). Hasta memnuniyeti kavramının bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(1), 71-84.
29. 29. Tekin, M., Öztürk, D., & Bahar, İ. (2021). Tersine Lojistiğin Bibliyometrik Analizi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 87-100.
30. 30. Deringöz, A., Danışan, T., & Eren, T. (2022). Covid-19 Takibinde Giyilebilir Sağlık Teknolojilerinin ÇKKV Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Politeknik Dergisi, 25(2), 533-543.
31. 31. Desticioğlu, B., Asiloğulları Ayan, M. (2022). Savunma Tedarik Konusunda Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 32(1), 159-196.
32. 32. Baysal, C., Yangil, F. (2023). Sürdürülebilir Liderliğin Dünü, Bugünü ve Geleceği: Web of Science’de Taranan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (78), 111-134.
33. 33. Çil Koçyiğit, S., Temelli, F., & Derya Baskan, T. (2023). Sürdürülebilirlik Muhasebesi Konusunda Yayınlanan Makalelerin Bibliyometrik Analizi: Web of Science Örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 241-264.
34. 34. Abay, A., Sarıdağ, K., Güven, E., & Eren, T. (2024). Talep Tahmini Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 272-289.
35. 35. Bozer, S. G., Tokatlı, D. D., Güven, & E., Eren, T. (2024). Akıllı Şehirler Alanında Yayınlanan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 3(6), 71-118.
36. 36. Dirican, R. (2024). Çocuklar için Felsefenin Bibliyometrik Analizi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 771-800.
37. 37. Pınarcı, E. Ş., Vuruşkan, C. T., Güven, E., & Eren, T. (2024). Türkiye’de Ekip Çizelgeleme Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 9(2), 118-130.
38. 38. Yılmaz, A., Gökalp, S., Güven, E., & Eren, T. (2024). Afet Yönetimi Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Resilience, 8(2), 223-234.
39. 39. Karabalık, E., Güven, E., & Eren, T. (2025). Türkiye’de Sürdürülebilir Su Kaynakları Alanında Yapılmış Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi (1997-2024). Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, 8(1), 1-16.
40. 40. Kara, A. P., Öztürk, S., Güven, E., & Eren, T. (2025). Sürdürülebilir Tarım Konulu Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 7(1), 26-34.
41. 41. Sanlı, Y. B., Baltacı, F., Güven, E., & Eren, T. (2024). Siber Güvenlik Çalışmaları Üzerine Bibliyometrik Analiz. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 17(3), 223-229.
42. 42. Sakallı Doğru, E. C., Eroğlu, A., & Yazıcı, N. (2024). Türkiye’de İspat Kavramı Üzerine Matematik Eğitimi Alanında Hazırlanmış Lisansüstü Tezlerin Yönelimlerinin İncelenmesi: Bir Araştırma Sentezi Çalışması. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 8(1), 29-53.
43. 43. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). 2023 sanayi ve teknoloji stratejisi.
44. 44. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2021). Türkiye’nin iklim değişikliği stratejisi ve eylem planı.
45. 45. Akgül, A., Kaya, B. (2021). Pandemi Sonrası Yapı Sağlığı ve İç Mekân Kalitesi Üzerine Bir Değerlendirme. Journal of Engineering Sciences and Design, 9(3), 873-884.
46. 46. Yıldız, T., Arslan, M. (2020). Nesnelerin İnterneti ve Akıllı Bina Uygulamaları: Türkiye’de Mevcut Durum ve Gelecek Perspektifi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(2), 161-172.
47. 47. İstanbul Teknik Üniversitesi. (2023). Sürdürülebilirlik raporu: Kampüs yönetimi ve enerji verimliliği stratejileri. İstanbul Teknik Üniversitesi.
48. 48. Yıldız, T., Arslan, M. (2020). Nesnelerin İnterneti ve Akıllı Bina Uygulamaları: Türkiye’de Mevcut Durum ve Gelecek Perspektifi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(2), 161-172.
49. 49. Yükseköğretim Kurulu. (2023). Üniversite izleme ve değerlendirme genel raporu. Yükseköğretim Kurulu.
50. 50. TÜBİTAK. (2022). Akademik Ar-Ge destekleri (ARDEB) istatistiksel verileri. TÜBİTAK.
51. 51. İstanbul Teknik Üniversitesi. (2023). Sürdürülebilirlik ofisi faaliyet raporu ve enerji yönetimi stratejileri. İstanbul Teknik Üniversitesi.
52. 52. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2021). Türkiye’nin iklim değişikliği stratejisi ve Paris Anlaşması uyum süreci. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı.
53. 53. Arslan, H., Yılmaz, M. (2022). Pandemi Sonrası Akıllı Bina Tasarımlarında Yeni Yaklaşımlar ve Teknolojik Eğilimler. Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 7(2), 445-460.
54. 54. Dayangaç, D. (2005). Akıllı bina kavramının mimari tasarıma etkileri (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
55. 55. Erdede, S. B., Erdede, S. (2020). Sürdürülebilir Yerleşmeler ve Akıllı Binalar: Kavramsal Bir Yaklaşım. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 5(1), 112-125.
56. 56. Koç, A. (2022). Akıllı Bina Teknolojilerinde Nesnelerin İnterneti (IoT) ve Sensör Ağları: Mevcut Durum ve Gelecek Projeksiyonları. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 15(3), 301-315.
57. 57. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Binalarda enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji uygulamaları strateji belgesi. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
58. 58. Özden, G. (2000). Akıllı binaların ve tasarım sorunlarının tanıtılması (Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
59. 59. Baysal, R. (2008). Akıllı binalarda enerji yönetimi ve kontrolü (Doktora tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).