Makale Değerlendirme Süreci
Akıllı Sistemler Dergisi’ne gönderilen araştırma ve derleme makaleleri, bilimsel nitelik, tarafsızlık, gizlilik ve editoryal bağımsızlık ilkeleri doğrultusunda çift kör hakemlik sistemi kullanılarak değerlendirilir. Her araştırma ve derleme makalesi, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir.
1. Editoryal Ön İnceleme
Dergiye gönderilen çalışmalar öncelikle editörlük tarafından ön incelemeye alınır. Bu aşamada çalışmanın;
derginin amaç ve kapsamına uygunluğu,
yazım kurallarına ve makale şablonuna uyumu,
bilimsel niteliği ve özgünlüğü,
etik beyanlarının uygunluğu,
kaynak gösterme biçimi ve
benzerlik durumu
değerlendirilir.
Yazım kurallarına uygun olmayan çalışmalar düzeltilmek üzere yazara iade edilebilir. Dergiye gönderilen çalışmalar benzerlik tespit yazılımları aracılığıyla kontrol edilir. Bilimsel veya etik açıdan uygun bulunmayan çalışmalar hakem değerlendirmesine alınmadan reddedilebilir veya yazara iade edilebilir.
2. Hakemlerin Seçimi ve Bağımsızlığı
Ön incelemeyi geçen her araştırma ve derleme makalesi, çalışma konusu dikkate alınarak alanında uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir.
Hakemler bilimsel uzmanlık alanları dikkate alınarak editörlük tarafından belirlenir. Mümkün olduğu ölçüde, yazarlarla aynı kurumda görev yapan kişiler hakem olarak görevlendirilmez. Editörlük, yazarlar ile hakemler arasında kurumsal, akademik, kişisel veya mali bir çıkar çatışması bulunmamasını gözetir.
Değerlendirme sürecinde çift kör hakemlik uygulanır; yazarların kimlikleri hakemlere, hakemlerin kimlikleri ise yazarlara açıklanmaz.
3. Çıkar Çatışmalarının Yönetimi
Hakemlerin, değerlendirmek üzere davet edildikleri çalışma ile ilgili herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmaması gerekir. Hakemler; kişisel, akademik, kurumsal, finansal veya diğer nedenlerle çıkar çatışması bulunduğunu düşündükleri durumlarda değerlendirme davetini kabul etmemeli veya durumu editörlüğe bildirerek değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Editörler de çıkar çatışması bulunan çalışmaların değerlendirme ve karar süreçlerine katılamaz.
4. Hakem Değerlendirmesi ve Revizyon
Hakemler değerlendirmelerini bilimsel ve nesnel ölçütlere göre gerçekleştirir ve görüşlerini DergiPark sistemi üzerinden editörlüğe iletir.
Hakemler tarafından düzeltme talep edilmesi hâlinde hakem görüşleri yazara iletilir ve çalışmanın belirtilen düzeltmeler doğrultusunda revize edilmesi istenir. Revize edilen çalışma gerekli görüldüğünde yeniden hakem değerlendirmesine sunulabilir.
Bir makalenin yayımlanabilmesi için iki olumlu hakem değerlendirmesi alması gerekir. Hakemlerden birinin olumlu, diğerinin olumsuz görüş bildirmesi durumunda çalışma üçüncü bir bağımsız hakeme gönderilebilir veya hakem raporlarının bilimsel gerekçeleri dikkate alınarak editoryal değerlendirme yapılabilir.
5. Nihai Karar
Hakem raporları editoryal karar sürecinin temel unsurlarından biridir. Editör; hakemler tarafından sunulan değerlendirme raporlarını, çalışmanın bilimsel niteliğini, etik uygunluğunu ve derginin yayın politikalarını dikkate alarak değerlendirme sürecini tamamlar.
Nihai yayın kararı baş editör/editör kurulu tarafından verilir. Hakem görüşleri bilimsel değerlendirmeye temel oluşturmakla birlikte, çalışmanın kabulü veya reddine ilişkin nihai sorumluluk editörlüğe aittir.
6. Editörler ve Dergiyle İlişkili Kişiler Tarafından Gönderilen Makaleler
Editör, alan editörü, Yayın Kurulu üyesi, hakem, konuk editör veya dergiyle editoryal ilişkisi bulunan herhangi bir kişinin yazar veya ortak yazar olduğu çalışmalar da diğer makalelerle aynı bilimsel ve etik değerlendirme ölçütlerine tabidir.
Bu tür çalışmalarda ilgili kişi, makalenin hakem seçimi, değerlendirilmesi ve yayın kararının tüm aşamalarından tamamen dışlanır. Makale, çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör tarafından yönetilir ve en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir. Böylece yazarın dergideki görevi veya ilişkisi değerlendirme sürecinde herhangi bir ayrıcalık oluşturmaz.
7. Gizlilik ve Editoryal Tarafsızlık
Değerlendirme sürecindeki makaleler, hakem raporları ve editoryal yazışmalar gizli kabul edilir. Editörler ve hakemler değerlendirme sırasında edindikleri bilgi ve belgeleri üçüncü kişilerle paylaşamaz ve kişisel veya akademik çıkar amacıyla kullanamaz.
Tüm değerlendirme ve yayın kararları; yazarın kurumu, akademik unvanı veya diğer kişisel özelliklerinden bağımsız olarak çalışmanın bilimsel niteliği, özgünlüğü, etik uygunluğu, derginin amaç ve kapsamına katkısı ve hakem değerlendirmeleri esas alınarak verilir.