Araştırma Makalesi

Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri

Cilt: 23 Sayı: 3 22 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri

Öz

Buğday, dünya çapında önemli bir tahıl ürünüdür ancak küresel iklim değişikliği nedeniyle hem ekilebilir alanların azalması hem de abiyotik stresin bitkiye verdiği hasar nedeniyle üretimi azalmaktadır. Bitkilere zarar veren abiyotik stres etmenlerinden yüksek sıcaklık ve kuraklık, buğdayın verimini ve kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle stres şartlarına daha dayanıklı olduğu bilinen yerel buğday popülasyonlarının üretime kazandırılması oldukça önemli duruma gelmiştir. Bu çalışmada ters osmotik basınç ile bitki köklerinin su almasını engelleyen Polietilen Glikolün (PEG-6000) farklı konsantrasyonları (0, −0.3 MPa, −1.48 MPa, −2.95 MPa ve −4.91 MPa) kullanılarak kuraklık stresi oluşturulmuş ve kuraklık stresinin Kars’ta yerel olarak yetiştirilen Kavılca Buğdayı (Triticum dicoccum Schrank) ve beraberinde kültür buğdayı (Triticum aestivum L.) popülasyonlarında tohum çimlenme ve büyüme parametreleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada ortalama çimlenme süresi (OÇS), çimlenme hızı katsayısı (ÇHK), çimlenme hızı (ÇH), çimlenme yüzdesi (ÇY), fide gücü indeksi (FGİ), fide uzunluğu (FU), sürgün uzunluğu (SU), kök uzunluğu (KU), sürgün taze ağırlığı (STA), kök taze ağırlığı (KTA), sürgün kuru ağırlığı (SKA), kök kuru ağırlığı (KKA), sürgün nispi su içeriği (SNSİ) ve vigor indeksi (Vİ) verileri ölçülmüş ve değerlendirilmiştir. PEG-6000 konsantrasyonu, diğer bir ifadeyle kuraklık stresinin şiddeti arttıkça ÇHK, ÇH, ÇY, FGİ, FU, SU, KU, STA, KTA, SKA, KKA, SNSİ ve Vİ azalmış buna karşın OÇS artmıştır. Sonuç olarak kuraklık stresinin Kavılca ve diğer buğday popülasyonlarının tohum çimlenme ve büyümesi üzerinde olumsuz etkiye sahip olduğu tespit edilirken, kuraklığa en dayanıklı kavlıca popülasyonunun Çarçıoğlu köyü-Arpaçay, en hassas popülasyonun ise Dikme köyünden elde edilen popülasyon olduğu belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre Çarçıoğlu köyü-Arpaçay popülasyonunun kuraklık şartlarına uygun buğday hattı geliştirme çalışmalarında kullanılabilme potansiyelinin olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.

Kaynakça

  1. Abdul-Baki, A. A. and Anderson, J. D. (1973). Vigor determination in soybean seed by multiple criteria. Crop Science, 13(6): 630–633.
  2. Albaşavat, L., Hasan, A., Öztürk, E. ve Sezer, İ. (2023). Tohum büyüklüğü ve PEG kaynaklı ozmotik stresin tane sorgumda çimlenme ve fide büyümesi üzerine etkileri. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 7(2): 407–422.
  3. Almaghrabi, O. A. (2012). Impact of drought stress on germination and seedling growth parameters of some wheat cultivars. Life Science Journal, 9(1): 590–598.
  4. Aydın, M., Pour, A. H., Haliloğlu, K. and Tosun, M. (2015). Effect of putrescine application and drought stress on germination of wheat (Triticum aestivum L.). Atatürk University Journal of Agricultural Faculty, 46(1): 43–55.
  5. Azizi, M. H., Soleymani, A. and Javanmard, H. R. (2023). Wheat (Triticum aestivum L.) biochemical and nutritional properties affected by plant growth regulators under field drought conditions. Cereal Research Communications, 52(2): 591-603.
  6. Bağcı, H. R. ve Kılıç, H. (2023). Çıldır Gölü Havzası’nda (Ardahan-Kars) iklim-insan ilişkileri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33(2): 549-566.
  7. Barrs, H. D. and Weatherley, P. E. (1962). A re-examination of the relative turgidity technique for estimating water deficits in leaves. Australian Journal of Biological Sciences, 15(3): 413-428.
  8. Bukhari, M. A., Shah, A. N., Fahad, S., Iqbal, J., Nawaz, F., Manan, A. and Baloch, M. S. (2021). Screening of wheat (Triticum aestivum L.) genotypes for drought tolerance using polyethylene glycol. Arabian Journal of Geosciences, 14(24): 2808.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarımda Bitki Biyoteknolojisi, Agronomi, Tarla Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2024

Kabul Tarihi

11 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
İlhan, D., Koç, Ü. G., Kemeç Hürkan, Y., Uygur Göçer, E., & Hürkan, K. (2026). Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(3), 730-756. https://doi.org/10.33462/jotaf.1456547
AMA
1.İlhan D, Koç ÜG, Kemeç Hürkan Y, Uygur Göçer E, Hürkan K. Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri. JOTAF. 2026;23(3):730-756. doi:10.33462/jotaf.1456547
Chicago
İlhan, Doğan, Ümmü Gülsüm Koç, Yasemin Kemeç Hürkan, Emine Uygur Göçer, ve Kaan Hürkan. 2026. “Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 (3): 730-56. https://doi.org/10.33462/jotaf.1456547.
EndNote
İlhan D, Koç ÜG, Kemeç Hürkan Y, Uygur Göçer E, Hürkan K (01 Mayıs 2026) Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23 3 730–756.
IEEE
[1]D. İlhan, Ü. G. Koç, Y. Kemeç Hürkan, E. Uygur Göçer, ve K. Hürkan, “Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri”, JOTAF, c. 23, sy 3, ss. 730–756, May. 2026, doi: 10.33462/jotaf.1456547.
ISNAD
İlhan, Doğan - Koç, Ümmü Gülsüm - Kemeç Hürkan, Yasemin - Uygur Göçer, Emine - Hürkan, Kaan. “Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 23/3 (01 Mayıs 2026): 730-756. https://doi.org/10.33462/jotaf.1456547.
JAMA
1.İlhan D, Koç ÜG, Kemeç Hürkan Y, Uygur Göçer E, Hürkan K. Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri. JOTAF. 2026;23:730–756.
MLA
İlhan, Doğan, vd. “Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 3, Mayıs 2026, ss. 730-56, doi:10.33462/jotaf.1456547.
Vancouver
1.Doğan İlhan, Ümmü Gülsüm Koç, Yasemin Kemeç Hürkan, Emine Uygur Göçer, Kaan Hürkan. Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri. JOTAF. 01 Mayıs 2026;23(3):730-56. doi:10.33462/jotaf.1456547