EN
TR
Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi
Öz
Tarımsal alanlarda verim ve kaliteyi olumsuz etkileyen birçok yabancı ot türü bulunmaktadır. Yabancı otların mücadelesinde kullanılan yöntemlerin başında ise kimyasal mücadele gelmektedir. Ancak kimyasal ilaçların insan sağlığına ve çevreye olumsuz etkileri, çevre dostu mücadele yöntemlerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, bazı bitki ekstraktlarının yabancı otların gelişimi üzerindeki olumsuz etkileri, kimyasal ilaçlara alternatif olabilecek umut verici sonuçlar sunmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışmada, sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve yonca (Medicago sativa L.) bitkilerinden elde edilen farklı çözücülerdeki (su ve etanol) bitki ekstratlarının farklı konsantrasyonlarda tarımsal alanlarda önemli verim kayıplarına neden olan sirken (Chenopodium album L.) bitkisinin tohum çimlenmesi üzerine allelopatik etkisi araştırılmıştır. Çalışma 2024 yılında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Herboloji laboratuvarında yürütülmüştür. Hazırlanan su ve etanol ekstraktlarının %1, 2, 4, 8, 16 ve 32 konsantrasyonları, 9 cm çapındaki Petri kaplarına konulan sirken tohumlarına uygulanmıştır. Kontrol grubu için sadece saf su kullanılmıştır. Denemeler beş tekerrürlü ve her tekerrürde 50 adet sirken tohumu olacak şekilde yürütülmüştür. Bitkilerden elde edilen ekstraktların sirkenin çimlenmesi üzerinde uygulamalar arasında farklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Çalışma sonucunda, sütleğen ve yoncadan elde edilen hem su hem de etanol ekstaktlarının konsantrasyon artışıyla birlikte sirkenin çimlenme oranında azalma meydana geldiği tespit edilmiştir. Sütleğenden elde edilen etanol ekstraktının %8, 16 ve 32; yoncanın ise %16 ve 32 konsantrasyonlarında çimlenmenin tamamen engellendiği tespit edilmiştir. Ayrıca sütleğen ve yoncanın %32’lik su ekstraktlarında da çimlenmenin olmadığı gözlenmiştir. Yapılan bu çalışma, sütleğen ve yonca bitki ekstraktlarının sirkenin çimlenmesini engelleyerek tarımsal alanlarda verim ve kaliteyi etkileyen bu yabancı otla mücadelede alternatif bir yöntem olarak kullanılması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
TÜBİTAK 2209-A 1919B012301807
Etik Beyan
Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.
Teşekkür
Bu çalışma TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen, 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2023 yılı 1. dönem kapsamında 1919B012301807 numaralı proje ile desteklenmiştir.
Kaynakça
- Abbasi, S. (2012). Antifungal activity of Centaurea species. Annals of Biological Research, 3(7): 3258-3262. Akgül, T. (2016). Juglonun allelopatik etkisinin doku kültürü şartlarında araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi) Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
- Aydın, O. ve Tursun, N. (2010). Bitkisel kökenli bazı uçucu yağların bazı yabancı ot tohumlarının çimlenme ve çıkışına olan etkilerinin arastırılması. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 13(1): 11-17.
- Bajwa, A. A., Zulfiqar, U., Sadia, S., Bhowmik, P. and Chauhan, B. S. (2019). A global perspective on the biology, impact and management of Chenopodium album and Chenopodium murale: two troublesome agricultural and environmental weeds. Environmental Science and Pollution Research, 26: 5357-5371.
- Baziar, M. R., Farahvash, F., Mirshekari, B. and Rashidi, V. (2014). Allelopathic effect of ryegrass (Lolium persicum) and wild mustard (Sinapis arvensis) on barley. Pakistan Journal of Botany, 46: 2069-2075.
- Bond, W. and Grundy, A. (2001). Non‐chemical weed management in organic farming systems. Weed Research, 41: 383-405.
- Chung, I. M. and Miller, D. A. (1995). Natural herbicide potential of alfalfa residue on selected weed species. Agronomy journal, 87: 920-925.
- Damalas, C. A. and Koutroubas, SD. (2022). Weed competition effects on growth and yield of spring-sown white lupine. Horticulturae. 8: 430.
- Deepti, D., Bachheti, A., Arya, A. K., Verma, D. K. and Bachheti, R. K. (2023). Allelopathic activity of genus Euphorbia. AIP Conference Proceedings. June 6-7, Jaipur, India.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Fitopatoloji, Herboloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
19 Eylül 2025
Yayımlanma Tarihi
29 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2024
Kabul Tarihi
22 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 3
APA
Taştan, A., & Fidan, E. (2025). Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(3), 748-756. https://doi.org/10.33462/jotaf.1562751
AMA
1.Taştan A, Fidan E. Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi. JOTAF. 2025;22(3):748-756. doi:10.33462/jotaf.1562751
Chicago
Taştan, Ayhan, ve Enes Fidan. 2025. “Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 (3): 748-56. https://doi.org/10.33462/jotaf.1562751.
EndNote
Taştan A, Fidan E (01 Eylül 2025) Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 3 748–756.
IEEE
[1]A. Taştan ve E. Fidan, “Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi”, JOTAF, c. 22, sy 3, ss. 748–756, Eyl. 2025, doi: 10.33462/jotaf.1562751.
ISNAD
Taştan, Ayhan - Fidan, Enes. “Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22/3 (01 Eylül 2025): 748-756. https://doi.org/10.33462/jotaf.1562751.
JAMA
1.Taştan A, Fidan E. Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi. JOTAF. 2025;22:748–756.
MLA
Taştan, Ayhan, ve Enes Fidan. “Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 3, Eylül 2025, ss. 748-56, doi:10.33462/jotaf.1562751.
Vancouver
1.Ayhan Taştan, Enes Fidan. Sütleğen (Euphorbia macroclada Boiss.) ve Yonca (Medicago sativa L.) Bitki Ekstraktlarının Sirken (Chenopodium album L.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Allelopatik Etkisi. JOTAF. 01 Eylül 2025;22(3):748-56. doi:10.33462/jotaf.1562751