Öz
Kavramsal Değişim Kuramları ve Uygulamaları isimli kitap; "kavramsal değişim" (conceptual change) konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alan kapsamlı bir Türkçe kaynak eksikliğini gidermek amacıyla hazırlanmıştır. Dünya genelinde kavramsal değişim kuramları 1980’li yıllarda Posner ve arkadaşları tarafından ortaya atılan Klasik Kavramsal Değişim Modeli'dir. Bu model; bir öğrencinin yeni bir bilgiyi kabul etmesi için mevcut bilgisinden memnuniyetsizlik duyması, yeni bilginin ise anlaşılır, akla yatkın ve faydalı olması gerektiğini savunmuştur. 1985 yılında ise Carey, ufuk açıcı çalışmasıyla, kavramsal değişim literatürüne "yeniden yapılanma" kavramını kazandırmıştır. 1990'lı yıllar, klasik modelin yoğun eleştiri aldığı ve kuramın zenginleştiği bir dönem olmuştur. Bu süreçte Caravita, Spada, Chi ve arkadaşlarının ve Vosniadou modelleri tartışılmıştır. 2000-2010 yıllarında sadece bilişsel süreçlere odaklanmanın yetersiz olduğu fark edilmiş; Strike ve Posner modele motivasyon, öz-yeterlik ve ilgi gibi duyuşsal özellikleri eklemiştir. 2010’lu yılların sonunda Nadelson ve arkadaşları Dinamik Kavramsal Değişim Modeli'ni geliştirmişlerdir. Bu model, bilişsel ve duyuşsal değişkenlerin birbirleriyle olan anlık ve dinamik etkileşimlerini merkeze almıştır. 2020’li yıllarda ise Pekdağ, kavramsal değişimi anlamak için önce kavramın ne olduğunu tanımlamak gerektiğini savunmuştur. Semiyotik ve didaktik perspektifleri birleştirerek kavramları sınıflandırmış ve anlam konusunu yeni bir teorik çerçevede ele almıştır. Temel amacı, 1980’li yıllardan günümüze kadar uzanan süreçte ortaya atılan kavramsal değişim konusundaki kuramların, bilişsel, ontolojik, duyuşsal, semantik ve didaktik yaklaşımları, fikirleri ve tarihsel gelişimi araştırmacılara ve öğrencilere bir bütün halinde sunmaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Pekdağ, B. ve Azizoğlu, N. (Ed.). (2024). Kavramsal değişim kuramları ve uygulamaları. Dora Yayıncılık.
Öz
The book titled "Kavramsal Değişim Kuramları ve Uygulamaları" (Conceptual Change Theories and Applications) was prepared to fill the gap in comprehensive Turkish resources that address the subject of "conceptual change" through a holistic approach.
Globally, the foundational framework for conceptual change theories is the Classical Conceptual Change Model, introduced by Posner and colleagues in the 1980s. This model argues that for a student to accept new information, they must first feel dissatisfaction with their existing knowledge, and the new information must be intelligible, plausible, and fruitful. In 1985, Carey introduced the concept of "restructuring" to the literature through a pioneering study.
The 1990s marked a period where the classical model faced intense criticism, leading to the enrichment of the theory. During this time, the models of Caravita, Spada, Chi and colleagues, and Vosniadou were widely debated. Between 2000 and 2010, it was recognized that focusing solely on cognitive processes was insufficient; consequently, Strike and Posner incorporated affective characteristics such as motivation, self-efficacy, and interest into the model.
Toward the end of the 2010s, Nadelson and colleagues developed the Dynamic Conceptual Change Model. This model centers on the momentary and dynamic interactions between cognitive and affective variables. In the 2020s, Pekdağ argued that to understand conceptual change, one must first define what a "concept" is. By merging semiotic and didactic perspectives, Pekdağ classified concepts and addressed the issue of "meaning" within a new theoretical framework.
The primary objective of this book is to provide researchers and students with a unified presentation of the theories, cognitive, ontological, affective, semantic, and didactic approaches, and the historical evolution of conceptual change from the 1980s to the present day.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Pekdağ, B. ve Azizoğlu, N. (Ed.). (2024). Kavramsal değişim kuramları ve uygulamaları. Dora Yayıncılık.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Kimya Eğitimi, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi (Diğer) |
| Bölüm | Kitap İncelemesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 4 Mart 2026 |
| Kabul Tarihi | 9 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 27 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.37995/jotcsc.1902498 |
| IZ | https://izlik.org/JA82JP49TY |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1 |
