Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi

Arif Tuncal; Ufuk Erol; Seda Çeken; Erdal Dursun

TR EN

Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi

Öz

Çalışma hava hukukunun kuruluşundan günümüze kadarki kavramsal ve normatif gelişimini başlıca uluslararası sözleşme, protokol ve bağlantılı hukuk metinlerini tarihsel sıraları, hukuki işlevleri ve birbirleriyle ilişkileri bakımından değerlendirerek incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla doktrinal hukuk araştırması, yapılandırılmış anlatı literatür incelemesi ve doküman incelemesi birlikte kullanılmıştır. Ayrıca birincil hukuk metinlerine öncelik verilerek bilimsel literatür tematik biçimde sentezlenmiştir. Hukuk metinleri kabul bağlamı, düzenleme konusu, getirdiği mekanizma, yürürlük durumu ve sonraki rejimlerle ilişkisi yönünden incelenmiş, tarih ve hukuki durum bilgileri araştırma zamanı esas alınarak resmi antlaşma koleksiyonları ve kurumsal kaynaklarla karşılaştırılmıştır. İnceleme sonucunda egemenlik ve teknik standardizasyona dayanan kamu hukuku çerçevesinin taşıyıcı sorumluluğu, havacılık güvenliği, ekonomik erişim, hava aracı finansmanı ve üçüncü kişi zararlarına ilişkin uzmanlaşmış rejimlerle tamamlandığı belirlenmiştir. Çalışmanın özgün katkısı farklı alt rejimleri aynı tarihsel çizgide bir araya getirerek antlaşma hükümleri, ICAO teknik normları, ulusal uygulama ve ilgili hukuki kararlar arasındaki normatif bağlantıları görünür kılmasıdır. Bu bağlamda Şikago Sözleşmesi kurumsal merkezi oluşturmakta, buna karşılık trafik hakları ikili ve bölgesel düzenlemelere, özel hukuk sorumluluğu örtüşen sözleşme rejimlerine, teknik uyum ise ulusal uygulama ve gözetim kapasitesine bağlı kalmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hava hukuku, Havacılık hukuku, ICAO, Normatif evrim, Şikago Sözleşmesi

Historical and Normative Evolution of Air Law as a Multilayered Framework from Founding Conventions to Contemporary Secondary Instruments

Öz

The aim of the study was to examine the conceptual and normative development of air law from its emergence to the present by evaluating major international conventions, protocols, and related legal instruments in terms of their chronology, legal functions, and interrelationships. It combines doctrinal legal research, a structured narrative literature review, and document analysis, giving priority to primary legal sources and thematically synthesizing the relevant scholarly literature. Legal instruments are assessed with regard to their context of adoption, regulatory scope, mechanisms introduced, status of entry into force, and relationship with subsequent regimes. Dates and legal-status information were cross-checked against official treaty collections and authoritative institutional sources as of the time of the research. The findings indicate that the public-law framework based on state sovereignty and technical standardization has progressively been complemented by specialized regimes concerning carrier liability, aviation security, economic access, aircraft financing, and third-party damage. The study contributes by integrating these sub-regimes within a common historical trajectory and highlighting the normative connections among treaty provisions, ICAO standards, national implementation, and relevant judicial decisions. Within this framework, the Chicago Convention constitutes the institutional core, while traffic rights depend largely on bilateral and regional arrangements, private-law liability on overlapping treaty regimes, and technical harmonization on effective national implementation and oversight.

Anahtar Kelimeler

Air law, Aviation law, ICAO, Normative evolution, Chicago Convention

Kaynakça

Abeyratne, R. (2010). Aviation security law. Springer Science & Business Media.
Abeyratne, R. (2011). Cyber terrorism and aviation—national and international responses. Journal of Transportation Security, 4(4), 337-349.
Abeyratne, R. (2014). Convention on International Civil Aviation. Springer.
Abeyratne, R. (2020). Aviation in the digital age: Legal and regulatory aspects. Springer.
Abeyratne, R. (2025). Algorithms of Air Law - Connecting the Dots. Frontiers in Law, 4, 98-123. https://doi.org/10.6000/2817-2302.2025.04.10
Akkurt, S. S. (2014). Sivil havayolu ile yolcu taşımacılığından kaynaklanan hukukî sorumluluk (Tez No. 377775) [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Akkutay, A. İ. (2017). Sivil havacılığa yönelik gerçekleştirilen siber saldırılar: uygulanacak uluslararası hukuk kuralları, yetki ve sorumluluk. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (32), 151-196.
Antalya, O. G., & Görgeç, B. (2020). 1952 Tarihli Roma Konvansiyonu ile 2009 tarihli Genel Tehlike Konvansiyonu’nun sorumluluk hukuku açısından karşılaştırılması. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 26(1), 204-218. https://doi.org/10.33433/maruhad.725270
Bal, A. (2014). Hava sahasının hukuki rejimi (Tez No. 354180) [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Bartsch, R. I. C. (2019). International aviation law: A practical guide (2nd ed.). Routledge.

Belbez, H. (1945). Hava hukuku konusu ve mahiyeti. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(4), 80–84. https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000000069
Bilsel, M. C. (1948). Milletlerarası hava hukuku 1. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Buergenthal, T. (1969). Law-making in the International Civil Aviation Organization. Syracuse University Press.
Cambon, J., & Jagow, V. (1914). Exchange of notes between France and Germany concerning aërial navigation. American Journal of International Law, 8(3), 214-217. https://doi.org/10.2307/2212310
Cheng, B. (1962). The law of international air transport. Stevens.
Cheng, B. (2004). A new era in the law of international carriage by air: from Warsaw (1929) to Montreal (1999). International & Comparative Law Quarterly, 53(4), 833-859. https://doi.org/10.1093/iclq/53.4.833
Ciğer, S. (2020). Uluslararası Hava yolu taşımasına ilişkin belirli kuralların birleştirilmesine dair antlaşma (Montreal Konvansiyonu) –Resmi çeviri üzerine düşünceler ve alternatif bir çeviri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 69(2), 369-398. https://doi.org/10.33629/auhfd.848574
Cluxton, D. (2022). Aviation law cause of action exclusivity in the Warsaw and Montreal Conventions. Edward Elgar Publishing.
Cooper, J. C. (1952). Roman law and the maxim “cuius est solum” in international air law. McGill University.
Çağa, T. (1963). Hava hukuku: Cilt I, genel kısım. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
Çeken, S., & Tuncal, A. (2026). Conceptual boundaries between safety and security in aviation. Journal of Aviation, 10(1), 166–175. https://doi.org/10.30518/jav.1860487
De Leon, P. M. (2002). Before and after the tenth anniversary of the Open Skies Agreement Netherlands-US of 1992. Air and Space Law, 27(4/5), 280-315. https://doi.org/10.54648/5096712
Dempsey, P. S. (2008). Public international air law. https://ssrn.com/abstract=3295922
Diederiks-Verschoor, I. H. P., & Mendes de Leon, P. (2012). An introduction to air law (9th rev. ed.). Kluwer Law International.
Drion, H. (1954). Limitation of liabilities in international air law. Martinus Nijhoff. https://doi.org/10.2307/2194442
Ekşi, N. (2020). Taşınır donanım üzerindeki uluslararası teminatlar hakkında Cape Town Konvansiyonu ve bu konvansiyona ek protokoller. İstanbul Hukuk Mecmuası, 78(3), 1387-1412.
Erling, U. M. (2012). The Court of Justice of the European Union: Air Transport Association of America (Ata) et al. v. Secretary of State for Energy & Climate Change: Air Transp. Ass’n. of AM. v. Sec’y of State for Energy & Climate Change. International Legal Materials, 51(3), 535-562. https://doi.org/10.5305/intelegamate.51.3.0535
EUROCONTROL. (2024). Decision No. 24/181 relating to the rate of interest on late payment of route charges for the period commencing 1 January 2025. https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2024-12/eurocontrol-ecn-decision-24-181-en.pdf
European Union. (2007). Air Transport Agreement. Official Journal of the European Union, L 134, 4–41. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:22007A0525(01)
European Union. (2010). Protocol to amend the Air Transport Agreement between the United States of America and the European Community and its Member States. Official Journal of the European Union, L 223, 3–19. https://eur-lex.europa.eu/eli/prot/2010/465/oj/eng
Fauchille, P. (1901). Le domaine aérien et le régime juridique des aérostats. Revue générale de droit international public, 8, 414–485.
Gemici, E., & Yeşiller, M. (2017). Hava hukukunun hukuk düzeni içerisindeki yeri, yapısı ve özellikleri. Journal of Aviation, 1(2), 140–153. https://doi.org/10.30518/JAV.348984
Gemici, E., & Yeşiller, M. (2018). Hava hukukunun kapsamı ve terminolojisi. Journal of Aviation, 2(2), 125–140. https://doi.org/10.30518/jav.458914
Gerede, E. (2006). Havacılık emniyeti ve havacılık güvenliği kavramları arasındaki ilişki ve farkların belirlenmesine yönelik bir araştırma. Yönetim, 17(54), 26–37.
Goldhirsch, L. B. (2000). The Warsaw Convention annotated: A legal handbook. Kluwer Law International.
Göknil, M. N. (1951). Hava hukuku (2. bs.). İstanbul Üniversitesi Yayınları.
Göktepe, H. (2016). Havayolu ile yolcu taşımacılığında hava taşıyıcısının sorumluluğu ve yolcu hakları. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(3), 211-223.
Göktepe, H., Sirmen, K. S., Orbay Ortaç, N., & Aksoy, S. (2018). Hava hukuku (H. Göktepe, Ed.). Anadolu Üniversitesi.
Gölcüklü, İ. (2025). Hava hukuku (3. bs.). On İki Levha Yayıncılık.
Günel, R. V. (2010). Uluslararası hukuk açısından "açık semalar" antlaşmaları sürecinde sivil havacılık düzeninin dönüşümü (Tez No. 420814) [Doktora tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Hailbronner, K. (1983). Freedom of the air and the Convention on the Law of the Sea. American Journal of International Law, 77(3), 490–520. https://doi.org/10.2307/2201075
Havel, B. F., & Sanchez, G. S. (2014). The principles and practice of international aviation law. Cambridge University Press.
Hill, H. O. (1978). Bermuda II: The British Revolution of 1976. J. Air L. & Com., 44, 111-129. https://doi.org/10.25172/jalc.44.1.5
Huang, J. (2009a). Aviation safety through the rule of law: ICAO’s mechanisms and practices. Kluwer Law International.
Huang, J. (2009b). Aviation safety and ICAO. [Doktora Tezi, EM Meijers Institute for Legal Research, Faculty of Law, Leiden University].
Humphreys, B. (2023). The regulation of air transport: From protection to liberalisation, and back again. Routledge.
ICAO. (1999). International Conference on Air Law, Montréal, 10–28 May 1999 (Docs 9775, Vols. I–III).
ICAO. (2006). Convention on International Civil Aviation (9th ed., Doc 7300).
ICAO. (2007). Annex 10— Aeronautical telecommunications: Volume III — Communication systems (2nd ed.).
ICAO. (2009). Annex 4— Aeronautical charts (11th ed.).
ICAO. (2010). Annex 5— Units of measurement to be used in air and ground operations (5th ed.).
ICAO. (2011). Annex 18— The safe transport of dangerous goods by air (4th ed.).
ICAO. (2012). Annex 7— Aircraft nationality and registration marks (6th ed.).
ICAO. (2013). Annex 10— Aeronautical telecommunications: Volume V — Aeronautical radio frequency spectrum utilization (3rd ed.).
ICAO. (2014). Annex 10 — Aeronautical telecommunications: Volume IV — Surveillance and collision avoidance systems (5th ed.).
ICAO. (2016a). Annex 19 — Safety Management.
ICAO. (2016b). Protocol Relating to an Amendment to the Convention on International Civil Aviation (Article 50(a)) (Doc 10077).
ICAO. (2016c). Protocol Relating to an Amendment to the Convention on International Civil Aviation (Article 56) (Doc 10076).
ICAO. (2016d). Annex 10 — Aeronautical telecommunications: Volume II — Communication procedures including those with PANS status (7th ed.).
ICAO. (2017a). Manual on the implementation of Article 83 bis of the Convention on International Civil Aviation (1st ed., Doc 10059).
ICAO. (2017b). Annex 16 — Environmental protection: Volume I — Aircraft noise (8th ed.).
ICAO. (2017c). Annex 16 — Environmental protection: Volume III — Aeroplane CO2 emissions (1st ed.).
ICAO. (2018a). Annex 11 — Air traffic services (15th ed.).
ICAO. (2018b). Annex 15 — Aeronautical information services (16th ed.).
ICAO. (2020a). Rules for registration with ICAO of aeronautical agreements and arrangements (3rd ed., Doc 6685).
ICAO. (2020b). Annex 14 — Aerodromes: Volume II — Heliports (5th ed.).
ICAO. (2022a). Annex 17 — Aviation Security Safeguarding International Civil Aviation against Acts of Unlawful Interference.
ICAO. (2022b). Consideration of the adequacy of existing international air law instruments in addressing cyber threats against civil aviation (LC/38-WP/2-2). https://www.icao.int/filebrowser/download/98922?fid=98922
ICAO. (2022c). Annex 1 — Personnel licensing (14th ed.).
ICAO. (2022d). Annex 6 — Operation of aircraft: Part I — International commercial air transport — Aeroplanes (12th ed.).
ICAO. (2022e). Annex 6 — Operation of aircraft: Part II — International general aviation — Aeroplanes (11th ed.).
ICAO. (2022f). Annex 6 — Operation of aircraft: Part III — International operations — Helicopters (11th ed.).
ICAO. (2022g). Annex 8 — Airworthiness of aircraft (13th ed.).
ICAO. (2022h). Annex 14 — Aerodromes: Volume I — Aerodrome design and operations (9th ed.).
ICAO. (2023a). Legal Committee: Constitution—Procedure for approval of draft conventions—Rules of procedure (6th ed., Doc 7669-LC/139/6).
ICAO. (2023b). Environmental technical manual—Volume IV: Procedures for demonstrating compliance with the CORSIA (3rd ed., Doc 9501).
ICAO. (2023c). Annex 16 — Environmental protection: Volume IV, CORSIA (2nd ed.).
ICAO. (2023d). Annex 10 — Aeronautical telecommunications: Volume I — Radio navigation aids (8th ed.).
ICAO. (2023e). Annex 16 — Environmental protection: Volume II — Aircraft engine emissions (5th ed.).
ICAO. (2023f). Risk Assessment Manual for Civil Aircraft Operations Over or Near Conflict Zones (Doc 10084).
ICAO. (2024a). Annex 2 — Rules of the air (11th ed.).
ICAO. (2024b). Annex 12 — Search and rescue (9th ed.).
ICAO. (2024c). Annex 13 — Aircraft Accident and Incident Investigation (13th ed.).
ICAO. (2025a). Annex 3 — Meteorological service for international air navigation (21st ed.).
ICAO. (2025b). Annex 9 — Facilitation (17th ed.).
ICAO. (2026a). Current lists of parties to multilateral air law treaties. https://www.icao.int/secretariat/legal/current-list-of-parties
ICAO. (2026b). International community enhances governance of global aviation. https://www.icao.int/news/international-community-enhances-governance-global-aviation
ICAO. (t.y.-a). The Paris Convention of 1910: The path to internationalism. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/1910_the_paris_convention.htm
ICAO. (t.y.-b). Stamp issues related to ICAO—Predecessors. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/stamp_issues_related_to_icao_predecessors.htm
ICAO. (t.y.-c). 1928: The Havana Convention. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/1928_the_havana_convention.htm
ICAO. (t.y.-d). The Rome Convention and its modernization. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/the_rome_convention_and_its_modernization.htm
ICAO. (t.y.-e). The Air Transport Committee. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/the_air_transport_committee.htm
ICAO. (t.y.-f). The Warsaw system on air carriers liability. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/the_warsaw_system_on_air_carriers_liability.htm
ICAO. (t.y.-g). Legal instruments related to aviation security. https://www.icao.int/sites/default/files/postalhistory/legal_instruments_related_to_aviation_security.htm
International Court of Justice. (1972). Appeal relating to the jurisdiction of the ICAO Council (India v. Pakistan). https://www.icj-cij.org/case/54
International Court of Justice. (2020). Appeal relating to the jurisdiction of the ICAO Council under Article 84 of the Convention on International Civil Aviation (Bahrain, Egypt, Saudi Arabia and United Arab Emirates v. Qatar). https://www.icj-cij.org/case/173
Kaya, İ. S. (2016). Chicago sözleşmelerinin uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(2), 187–200. https://doi.org/10.21492/inuhfd.291297
Kazemi, H. (2022). Aviation safety international standards in the framework of national air law. International Journal of Reliability, Risk and Safety: Theory and Application, 5(1), 59-67. https://doi.org/10.30699/IJRRS.5.1.8
Kobierecki, M. M. (2025). Interstate conflicts and the International Civil Aviation Organization: Depoliticization in multilateral diplomacy. Routledge.
Kuhn, A. K. (1910). The beginnings of an aerial law. American Journal of International Law, 4(1), 109–132. https://doi.org/10.2307/2186458
Kurt, E. (2017). Sivil hava aracı mülkiyetinin kazanılması, devri ve sona ermesi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(2), 47–102.
Langston, S. M. (2011). Suborbital flights: a comparative analysis of national and international law. J. Space L., 37, 299-392. https://doi.org/10.56702/PJKX6569/jspalaw_3702.5
Laux, J., & Ruschemeier, H. (2025). Automation bias in the AI Act: On the legal implications of attempting to de-bias human oversight of AI. European Journal of Risk Regulation, 16(4), 1519-1534. https://doi.org/10.1017/err.2025.10033
Leloudas, G., Dempsey, P. S., & Chassot, L. (2023). The Montreal Convention: A commentary. Edward Elgar Publishing.
Lycklama à Nijeholt, J. F. (1910). Air sovereignty. Martinus Nijhoff.
Maertens, S., & Grimme, W. (2019). Traffic impacts of EU horizontal air service agreements. Transportation Research Procedia, 37, 290-297. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2018.12.195
Mankiewicz, R. H. (1972). The 1971 Protocol of Guatemala City to further amend the 1929 Warsaw Convention. J. Air L. & Com., 38, 519-545.
Matte, N. M. (1981). Treatise on air-aeronautical law. Institute and Centre of Air and Space Law, McGill University.
McNair, A. D. (1932). The law of the air. Butterworth.
Mendes de Leon, P. (2022). Introduction to air law (11th ed.). Wolters Kluwer.
Ozgur, N. (2023). Global governance of civil aviation safety. Routledge.
Özdan, S. (2023). Uluslararası hukukta devlet egemenliğinin hava sahasına uzanmasının meşruluğu. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 114-126. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1172503
Öztürk, L. (2007). Adalar Denizi'nde hava sahası ve fır hattı sorunlarının, ulusal ve uluslararası hava hukuku ve deniz hukuku açısından incelenmesi ve Türkiye'nin izlemesi gereken stratejilerin belirlenmesi. (Tez No. 210791) [Yüksek lisans tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü]. Ulusal Tez Merkezi.
Rinck, G. (1961). Damage caused by foreign aircraft to third parties. J. Air L. & Com., 28, 405-417.
Samuel, M. W. (2011). Introductory note to the Convention on the Suppression of Unlawful Acts Relating to International Civil Aviation and the Protocol Supplementary to the Convention for the Suppression of Unlawful Seizure of Aircraft. International Legal Materials, 50(2), 141-159. https://doi.org/10.5305/intelegamate.50.2.0141
Sand, P. H., de Sousa Freitas, J., & Pratt, G. N. (1960). An historical survey of international air law before the Second World War. McGill Law Journal, 7(1), 24–42.
Scharpenseel, M. F. (2001). Consequences of EU airline deregulation in the context of the global aviation market. Nw. J. Int'l L. & Bus., 22, 91.
Schubert, F. (2024). The law of air navigation services. Edward Elgar Publishing.
Scott, B. I., & Trimarchi, A. (2025). Fundamentals of international aviation law and policy (2nd ed.). Routledge.
Sipos, A. (2018). The Legal status and use of National Airspace. Annales U. Sci. Budapestinensis Rolando Eotvos Nominatae, 57, 141-172. https://doi.org/10.56749/annales.elteajk.2018.lvii.11.141
Sipos, A. (2019). The modernisation of air carrier liability: Is the New Montreal Convention the humble successor to the Warsaw system?. Annales U. Sci. Budapestinensis Rolando Eotvos Nominatae, 58, 101-119. https://doi.org/10.56749/annales.elteajk.2019.lviii.6.101
Sirmen, K. S. (2005). Hava araçlarının tâbiiyeti. Sözkesen Matbaacılık.
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Sorgucu, A. (2019). Hava ve uzay hukuku (5. bs.). Adalet Yayınevi.
Spence, T. B., Friedenzohn, D., & Leib, S. M. (2021). Evaluating the progress of the liberalization of international aviation toward open skies. Collegiate Aviation Review International, 39(2), 329-340. https://doi.org/10.22488/okstate.22.100251
Taşdemir, Ö. (2024). Uluslararası sözleşmeler ve ceza hukukunun ilkeleri ışığında Türk hava ceza hukuku. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 345–428. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1301306
Taşkın, R. Ş. (1934). Hava hukuku. Türk Tayyare Cemiyeti.
Thomas, C. S., & Kirby, M. J. (1973). The Convention for the suppression of unlawful acts against the safety of civil aviation. International & Comparative Law Quarterly, 22(1), 163-172.
Tuncal, A., & Uslu, S. (2021). Kentsel hava hareketliliği kavramının gelişiminde iki önemli faktör: ATM ve toplum. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 23(41), 564-577.
UNIDROIT. (2001a). Convention on international interests in mobile equipment. https://www.unidroit.org/instruments/security-interests/cape-town-convention/
UNIDROIT. (2001b). Protocol to the Convention on International Interests in Mobile Equipment on Matters Specific to Aircraft Equipment. https://www.unidroit.org/instruments/security-interests/aircraft-protocol/
United Nations. (1922). Convention relating to the regulation of aerial navigation (with additional protocol), signed at Paris, October 13, 1919 (League of Nations Treaty Series, Registration No. 297). https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=0800000280168604
United Nations. (1937). Convention for the unification of certain rules relating to the precautionary attachment of aircraft, signed at Rome, May 29, 1933. https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=080000028016643e
United Nations. (1947a). Agreement between the United Nations and the International Civil Aviation Organization. https://cdn.un.org/unyearbook/yun/pdf/1946-47/1946-47_775.pdf
United Nations. (1947b). Convention on the Privileges and Immunities of the Specialized Agencies. https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?chapter=3&clang=_en&mtdsg_no=III-2&src=TREATY
United Nations. (1958). Convention on the High Seas. https://treaties.un.org/pages/viewdetails.aspx?chapter=21&mtdsg_no=xxi-2&src=treaty
United Nations. (1982). United Nations Convention on the Law of the Sea. https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf
United Nations. (t.y.). Convention on Compensation for Damage to Third Parties, Resulting from Acts of Unlawful Interference Involving Aircraft: signed at Montréal on 2 May 2009. https://digitallibrary.un.org/record/723609
Urban, J. A. (2015). The Protocol to Amend the Convention on Offences and Certain Acts Committed on Board Aircraft: A missed opportunity or a sufficient modernization. Ind. L. Rev., 49, 716-741. https://doi.org/10.18060/4806.0104
Ünal, M. S. (2009). Sivil havacılık ve Uluslararası Hukuk (Tez No. 250465) [Yüksek lisans tezi, Galatasaray Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
van het Kaar, D. (2019). International civil aviation: Treaties, institutions and programmes. Eleven International Publishing.
van het Kaar, D. (2023). The aircraft commander in international air transportation: Legal powers, duties and decision making. Eleven International Publishing.
Var, D., & Gürdal, T. (2021). Sivil havacılık sektöründe devletin düzenleyici rolü: Türkiye örneği. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 7(2), 67-88.
Wassenbergh, H. A. (1957). Post-war international civil aviation policy and the law of the air. Martinus Nijhoff.
Weigand, T. A. (2010). Recent developments under the Montreal Convention. Def. Counsel J., 77, 443-444.
Zajac, G. (2020). Contemporary Political, Legal and Economic Aspects Of Aviation Safety. International Journal of Social Science and Economic Research, 5(9), 2417-2435. https://doi.org/10.46609/IJSSER.2020.v05i09.001
Zhang, L. (2022). The resolution of inter-state disputes in civil aviation. Oxford University Press.
Zhang, L. W. (2016). Humanitarian considerations in international air law. Cambridge International Law Journal, 5(3), 450-474. https://doi.org/10.4337/cilj.2016.03.05

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ulaşım, Lojistik ve Tedarik Zincirleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Arif Tuncal ^*
0000-0003-4343-6261
Türkiye

Ufuk Erol
0000-0001-5711-2423
Türkiye

Seda Çeken
0000-0002-5870-2246
Türkiye

Erdal Dursun
0000-0002-6255-1380
Poland

Yayımlanma Tarihi

5 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

9 Eylül 2026

Kabul Tarihi

3 Kasım 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 2026

IZ

https://izlik.org/JA33FX57KD

APA

Tuncal, A., Erol, U., Çeken, S., & Dursun, E. (2026). Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2026. https://izlik.org/JA33FX57KD

AMA

1.Tuncal A, Erol U, Çeken S, Dursun E. Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi. JOTMAR. 2026;(2026). https://izlik.org/JA33FX57KD

Chicago

Tuncal, Arif, Ufuk Erol, Seda Çeken, ve Erdal Dursun. 2026. “Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, sy 2026. https://izlik.org/JA33FX57KD.

EndNote

Tuncal A, Erol U, Çeken S, Dursun E (01 Kasım 2026) Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi 2026

IEEE

[1]A. Tuncal, U. Erol, S. Çeken, ve E. Dursun, “Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi”, JOTMAR, sy 2026, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33FX57KD

ISNAD

Tuncal, Arif - Erol, Ufuk - Çeken, Seda - Dursun, Erdal. “Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi. 2026 (01 Kasım 2026). https://izlik.org/JA33FX57KD.

JAMA

1.Tuncal A, Erol U, Çeken S, Dursun E. Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi. JOTMAR. 2026. Available at https://izlik.org/JA33FX57KD.

MLA

Tuncal, Arif, vd. “Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, sy 2026, Kasım 2026, https://izlik.org/JA33FX57KD.

Vancouver

1.Arif Tuncal, Ufuk Erol, Seda Çeken, Erdal Dursun. Çok Katmanlı Bir Yapı Olarak Kurucu Sözleşmelerden Güncel İkincil Düzenlemelere Hava Hukukunun Tarihsel ve Normatif Evrimi. JOTMAR [Internet]. 01 Kasım 2026;(2026). Erişim adresi: https://izlik.org/JA33FX57KD

Amaç ve Kapsam

Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi (JOTMAR), ulaştırma modları ve taşımacılık sektörlerinin küresel ekonomideki yeri, önemi ve karşılaştıkları güncel sorunlara yönelik disiplinler arası akademik çalışmalara yer vermeyi amaçlamaktadır. Dergi, ulaştırma ve taşımacılık alanlarında teorik ve uygulamalı yaklaşımları içeren özgün araştırmaları teşvik ederek, bu alanda bilgi üretimini ve paylaşımını desteklemektedir.

JOTMAR, akademisyenler, araştırmacılar ve sektör temsilcileri için bilimsel bir platform sunarak; ulaştırma politikaları, lojistik, sürdürülebilir taşımacılık, ulaşım sistemleri yönetimi ve sektörel yenilikler gibi konularda bilgi alışverişini teşvik etmektedir. Dergi, ulusal ve uluslararası düzeyde taşımacılık sektörünün gelişimine katkı sağlayacak yeni bakış açılarını ortaya koymayı ve alandaki mevcut literatüre değerli katkılar sunmayı hedeflemektedir.

Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi (JOTMAR), ulaştırma yönetimi ve bu alanla yakından ilişkili disiplinlerde yürütülen teorik ve ampirik araştırmaları yayımlamayı amaçlamaktadır. Dergi, tüm ulaştırma modlarını (kara, hava, deniz ve demiryolu) kapsayan yüksek kaliteli, özgün ve yenilikçi akademik çalışmalara odaklanır.

JOTMAR, aşağıdaki başlıca konular başta olmak üzere, ulaştırma ve taşımacılık alanına katkı sağlayan geniş bir konu yelpazesinde makaleleri kabul eder:

Ulaştırma ekonomisi

Ulaştırma politikaları ve planlaması

Ulaştırma işletmeleri yönetimi

Turizm ulaştırması

Tedarik zinciri ve lojistik yönetimi

Sürdürülebilir ulaşım uygulamaları

Akıllı ulaşım sistemleri ve teknolojik gelişmeler

Ulaştırma altyapısı ve yatırımları

Kentsel hareketlilik ve toplu taşıma çözümleri

Disiplinlerarası yaklaşımları teşvik eden JOTMAR, hem akademik literatüre katkı sağlayacak hem de uygulamaya yönelik politika önerileri sunabilecek nitelikteki bilimsel çalışmalara yer verir.

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Yayın Kuralları

Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi’nin (JOTMAR) yayın süreçleri, bilginin bilimsel yöntemle tarafsız biçimde üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasını ön görmektedir. Bilimsel araştırmaların yayın süreçlerinin her aşamasında tüm katılımcıların (yayıncı, editör, hakem, yazar) etik ilkelere uygun davranması gerekmektedir. Dergimizin yayın etiği “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” çerçevesinde belirlenen ilkelere göre uygulanmaktadır.

JOTMAR, Ege Üniversitesi tarafından altı ayda bir (Nisan ve Ekim) yayınlanan hakemli bir dergidir. Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide tüm ulaştırma modlarına yönelik olarak hazırlanmış olan ulaştırma ekonomisi, ulaştırma politikaları, ulaştırma işletmeleri yönetimi, tedarik zinciri yönetimi, ulaştırma ve taşımacılık ile ilgili tüm alanlarda gerçekleştirilmiş özgün araştırma makaleleri ve derleme çalışmaları yayımlanabilir.

JOTMAR'a yayımlanmak için gönderilen araştırmaların daha önce başka bir dergide yayımlanmamış olması ya da yayımlanmak üzere gönderilmemiş ve yayıma kabul edilmemiş olması gerekmektedir. Tüm yazarlar dergimize gönderdikleri makaleler için Telif Hakkı Devir Formu düzenlemek ve göndermek zorundadır. Buna göre yazar/yazarlar, makalelerin kendilerine ait özgün bir araştırma olduğunu, başka araştırmalardan intihal yapmadıklarını kabul etmiş olurlar. Ayrıca yazar/yazarlar gönderdikleri araştırmaya bireysel olarak katılmış olduklarını ve her türlü sorumluluğu kabul ettiklerini, makalenin başka bir yerde yayımlanmadığını, yayımlanmak için gönderilmediğini, yayımlanmak için kabul edilmediğini de kabul ve taahhüt etmiş olurlar.

JOTMAR'a gönderilen yayınlara telif hakkı ödenmez.

JOTMAR'da yayımlanan yazıların bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir.

JOTMAR'da yer alan yazılardaki görüş ve düşünceler yazarlarının kişisel görüşleri olup derginin ve bağlı olduğu kurumların görüşlerini yansıtmaz.

JOTMAR © 2024 Ege Üniversitesi tarafından yayımlanmaktadır. Bu dergide yer alan tüm makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC 4.0) lisansı altında lisanslanmıştır. Bu lisans kapsamında, kullanıcılar eseri ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir, çoğaltabilir ve dağıtabilir; ancak türev eser oluşturamaz ve orijinal eser üzerinde değişiklik yapamaz. Yazar(lar)ın ve derginin adı uygun şekilde belirtilmelidir.

JOTMAR'a yayımlanmak için gönderilen tüm çalışmaların yazım kurallarına uygun olması gerekmektedir. Ayrıca araştırmalar benzerlik açısından da ön değerlendirmeye alınmaktadır. Yayın Etiği İlkeleri gereği intihal önleme yazılımı taramasında benzerlik oranı kaynakça hariç yüzde 15’den yüksek çıkan makaleler yazarlara iade edilecektir. Benzerlik ve yazım/şekil şartlarına uygunluk açısından ön değerlendirmeyi geçen araştırmalar içerik bakımından incelenmesi için en az iki hakeme gönderilir. Dergimizde kör hakemlik süreci uygulanmakta olup yazar/yazarlar ile hakem/hakemler hakkındaki bilgi paylaşımları gerçekleştirilmez. Hakemler tarafından olumsuz rapor düzenlenen araştırmalar yayımlanmaz. Hakemlerce düzeltme önerisinde bulunulan araştırmalar gerekli düzeltmeler için yazar/yazarlara geri gönderilir.

Etik Kuralları

JOTMAR'a gönderilen araştırmalar; insandan anket, mülakat, odak grup çalışması, deney vb. yollarla veri toplanmasını ve deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını öngören araştırmalar ise makale gönderiminden önce “Etik Kurul Onay Belgesi” alınması gerekmektedir. Etik Kurul izni gerektirmeyen araştırmalar için "formlar" kısmında yer alan Etik Kurul İzni gerektirmediğine dair beyan formunu göndermeleri gerekmektedir.