Kamu Maliyesi Perspektifinden İklim Finansmanı: Küresel Yük Paylaşımı ve Mali Adalet
Öz
İklim değişikliğiyle mücadele, yüksek finansman gereksinimi nedeniyle önemli bir küresel politika sorunudur. Temel tartışma, bu yükün ülkeler arasında nasıl paylaşılacağıdır. Mevcut sistemin gönüllü katkılara dayanması, adil yük paylaşımı sorununu gündemde tutmaktadır. Bu çalışma, küresel iklim finansmanını kamu maliyesi çerçevesinde incelemekte ve tarihsel sorumluluk, ekonomik kapasite ve iklim kırılganlığı olmak üzere üç temel kriteri bütünleştiren hibrit bir katkı modeli oluşturmayı amaçlamaktadır. Araştırmada senaryo analizi yöntemi kullanılarak söz konusu kriterlere verilen farklı normatif ağırlıkların ülkelerin göreli katkı konumlarını nasıl etkilediği değerlendirilmektedir. Çalışmada farklı ekonomik ve iklim özelliklerini temsil eden Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Türkiye ve Bangladeş örnek ülkeleri üzerinden ampirik bir uygulama yapılmıştır. Bulgular, tarihsel olarak yüksek emisyonlara sahip gelişmiş ekonomilerin tüm senaryolarda net katkı sağlayıcı konumda olduğunu, buna karşılık düşük emisyonlu ve yüksek kırılganlığa sahip ülkelerin iklim finansmanının potansiyel yararlanıcıları olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Türkiye gibi orta gelirli ekonomiler ise kriterlere verilen ağırlıklara bağlı olarak değişebilen ara bir konumda yer almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baer, P., Athanasiou, T., & Kartha, S. (2009). The greenhouse development rights framework. Climate and Development, 1(2), 147–165. https://doi.org/10.3763/cdev.2009.0010 google scholar
- Barrett, S. (2003). Environment and statecraft: The strategy of environmental treaty-making. Oxford University Press. google scholar
- Beynon, J. (2025). Climate finance allocations and vulnerability (CGD Working Paper No. 735). Center for Global Development. https://www.cgdev.org/publication/climate-finance-allocations-and-vulnerability. (08.03.2026) google scholar
- Browne, K. E. (2022). Rethinking governance in international climate finance: Structural change and alternative approaches. WIREs Climate Change. https://doi.org/10.1002/wcc.795 google scholar
- Caney, S. (2010). Justice and the future: Climate change and the duties of the advantaged. Critical Review of International Social and Political Philosophy, 13(1), 203–228. https://doi.org/10.1080/13698230903326331 google scholar
- Edenhofer, O., Pichs-Madruga, R., Sokona, Y., Minx, J. C., Farahani, E., Kadner, S., Seyboth, K., Adler, A., Baum, I., Brunner, S., Eickemeier, P., Kriemann, B., Savolainen, J., Schlömer, S., von Stechow, C., & Zwickel, T. (Eds.). IPCC (2014). Climate change 2014: Mitigation of climate change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781107415416 google scholar
- European Commission. (2023, October 31). Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the functioning of the European carbon market in 2022 pursuant to Articles 10(5) and 21(2) of Directive 2003/87/EC (COM(2023) 654 final; SWD(2023) 346 final). European Commission. https://ec.europa.eu/info/publications. (03.03.2026) google scholar
- Green Climate Fund. (2024). Annual report 2023. Green Climate Fund. https://www.greenclimate.fund/sites/default/files/document/gcf- annual-report-2023-040919.pdf. (07.03.2026) google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Maliye Politikası, Finans ve Yatırım (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
17 Mart 2026
Kabul Tarihi
15 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 75