Araştırma Makalesi

SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI

Cilt: 10 Sayı: 2 12 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir turizm gelişimi arasındaki ilişkileri ampirik olarak incelemektir. 2010-2022 dönemini kapsayan ve 12 NUTS-1 bölgesinden elde edilen dengeli panel veri seti kullanılarak, toplam 156 gözlem üzerinden analiz gerçekleştirilmiştir. Panel veri modellemesinde metodolojik sağlamlığı artırmak amacıyla, öncelikle Pesaran (2021) kesit bağımlılığı testi ve Pesaran-Yamagata (2008) eğim homojenliği testi uygulanmış, ardından bu testlerin sonuçlarına göre ikinci nesil testler (CIPS birim kök ve Westerlund eşbütünleşme testleri) kullanılmıştır. Kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliğinin tespit edilmesi nedeniyle, dinamik panel veri modellemesinde System GMM (Generalized Method of Moments) yöntemi tercih edilmiş, kişi başı GSYİH ve karbon emisyonları kontrol değişkenleri olarak modele dahil edilmiştir. R yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen analizler, yenilenebilir enerji kapasitesindeki %1'lik artışın turizm gelirinde %0.15'lik artışa yol açtığını (elastikiyet katsayısı: 0.15, p<0.01), ziyaretçi sayısındaki %1'lik artışın ise turizm gelirinde %0.42'lik artışa neden olduğunu (elastikiyet katsayısı: 0.42, p<0.01) ortaya koymaktadır. Dumitrescu-Hurlin panel Granger nedensellik testleri, değişkenler arasında güçlü çift yönlü nedensellik ilişkilerinin varlığını doğrulamaktadır. Bölgesel heterojenlik analizleri, yenilenebilir enerji etkisinin gelişmiş turizm bölgelerinde az gelişmiş bölgelere kıyasla yaklaşık üç kat daha güçlü olduğunu göstermektedir. Sağlamlık testleri (PMG, MG estimatörleri) ve alt dönem analizleri, ana bulguların tutarlılığını desteklemektedir. Bulgular, yenilenebilir enerji yatırımlarının turizm sektörünün rekabet gücünü artırdığını ve karbon emisyonlarını azaltarak çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağladığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi ve sürdürülebilir kalkınma amaçları doğrultusunda, bölgesel farklılaştırılmış politika tasarımının gerekliliğini vurgulayan somut öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277–297. https://doi. org/10.2307/2297968
  2. Arellano, M., & Bover, O. (1995). Another look at the instrumental variable estimation of error-components models. Journal of Econometrics, 68(1), 29–51. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01642-D
  3. Balsalobre-Lorente, D., Driha, O. M., Bekun, F. V., Sinha, A., & Adedoyin, F. F. (2020). Consequences of COVID-19 on the social isolation of the Chinese economy: accounting for the role of reduction in carbon emissions. Air Quality, Atmosphere & Health, 13(12), 1439-1451.
  4. Bramwell, B., & Lane, B. (2019). Critical research on the governance of tourism and sustainability. Journal of Sustainable Tourism, 27(4), 411–421. https://doi.org/10.1080/09669.582.2019.1583200
  5. Butler, R. W. (1999). Sustainable tourism: A state-of-the-art review. Tourism Geographies, 1(1), 7–25. https://doi. org/10.1080/146.166.89908721291
  6. Dogan, E., Seker, F., & Bulbul, S. (2017). Investigating the impacts of energy consumption, real GDP, tourism and trade on CO2 emissions by accounting for cross-sectional dependence: a panel study of OECD countries. Current Issues in Tourism, 20(16), 1701-1719.
  7. Dumitrescu, E. I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4), 1450–1460. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.014
  8. Eberhardt, M., & Teal, F. (2010). Productivity analysis in global manufacturing production (Economics Series Working Papers No. 515). University of Oxford, Department of Economics. https://www.economics. ox.ac.uk/materials/working_papers/paper515.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

11 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Baydeniz, E. (2025). SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI. Journal of Research in Business, 10(2), 468-496. https://doi.org/10.54452/jrb.1742509
AMA
1.Baydeniz E. SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI. JRB. 2025;10(2):468-496. doi:10.54452/jrb.1742509
Chicago
Baydeniz, Erdem. 2025. “SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI”. Journal of Research in Business 10 (2): 468-96. https://doi.org/10.54452/jrb.1742509.
EndNote
Baydeniz E (01 Aralık 2025) SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI. Journal of Research in Business 10 2 468–496.
IEEE
[1]E. Baydeniz, “SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI”, JRB, c. 10, sy 2, ss. 468–496, Ara. 2025, doi: 10.54452/jrb.1742509.
ISNAD
Baydeniz, Erdem. “SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI”. Journal of Research in Business 10/2 (01 Aralık 2025): 468-496. https://doi.org/10.54452/jrb.1742509.
JAMA
1.Baydeniz E. SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI. JRB. 2025;10:468–496.
MLA
Baydeniz, Erdem. “SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI”. Journal of Research in Business, c. 10, sy 2, Aralık 2025, ss. 468-96, doi:10.54452/jrb.1742509.
Vancouver
1.Erdem Baydeniz. SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI. JRB. 01 Aralık 2025;10(2):468-96. doi:10.54452/jrb.1742509