6. Sınıf Fen Bilimleri Dersinde Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında Yürütülen Etkinliklerin Öğrencilerin Akademik Başarılarına ve Derse Yönelik Tutumlarına Etkisi

Öz

Bu araştırmada, ortaokul 6. sınıf fen bilimleri dersi vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesinin öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarında yürütülen etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına ve fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılının ikinci yarıyılında bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 16’sı deney, 16’sı da kontrol grubu olmak üzere 32 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, deneysel araştırma yöntemlerinden ön test son test kontrol gruplu seçkisiz gerçek deneysel desen kullanılmıştır. İlgili ünite konuları kontrol grubundaki öğrencilere Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile anlatılırken, deney grubundaki öğrencilere mevcut öğretim programına ek olarak okul dışı öğrenme ortamları kullanılarak anlatılmıştır. Araştırmanın verileri, Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesi Başarı Testi (VSSÜBT) ve Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği (FBDTÖ) ile toplanmıştır. Veri toplama araçları deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Ölçme araçlarından elde edilen veriler SPSS programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda, okul dışı öğrenme ortamları kullanılarak derslerin işlendiği deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve derse yönelik tutumları kontrol grubu öğrencileriyle kıyaslandığında, deney grubundaki öğrencilerin lehine aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkarak, fen bilimleri öğretmenlerine bu araştırmada olduğu gibi okul dışı öğrenme ortamlarına uygun ünite konularının öğretiminde bu ortamlardan daha çok yararlanmaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• akdemik başarı
• fen öğretimi
• okul dışı öğrenme ortamı
• tutum
• vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesi

The Effect of Activities Conducted in Out-Of-School Learning Environments in 6th Grade Science Lesson on Students’ Academic Achievement and Attitudes Towards the Lesson

Öz

In this study, it was aimed to investigate the effects of out-of-school learning environments used in the teaching on the 6th grade students’ academic achievement and attitudes towards science course. The research was carried out with 32 students studying in a public secondary school in the second semester of the 2021-2022 academic year. There are 16 students in the randomly selected experimental group and 16 students in the control group. In the research, quasi-experimental design with pre-test post-test control group, which is one of the experimental research methods, was used. While the related unit topics were taught to the students in the control group with the 2018 Science Curriculum, the students in the experimental group were taught using out-of-school learning environments in addition to the current curriculum. The data of the research were collected with the Systems in Our Body and Health Unit Achievement Test and the Science Lesson Attitude Scale Data collection tools were applied to the students in the experimental and control groups as pre-test and post-test. The data obtained from the measurement tools were analyzed with the SPSS program. As a result of the analysis of the data, a statistically significant difference was found in favor of the students in the experimental group when the academic achievement, attitudes towards the course and understanding of the nature of science of the experimental group students, in which the lessons were taught using out-of-school learning environments, were compared with the control group students. In other words, it has been seen that the out-of-school learning environments used in the teaching of the related unit topics have a significant effect on increasing the success of the students, their development of positive attitudes towards the course. Based on these results, it is recommended that science teachers benefit more from these environments in teaching unit subjects that are suitable for out-of-school learning environments, as in this study.

Anahtar Kelimeler

• academic achievement
• attitude
• out-of-school learning environment
• science education
• systems in our body and health unit

Kaynakça

1. Anderson, D., Lucas, K. B., Ginns, I. S., Lynn, D., & Dierking, L. D. (2000). Development of knowledge about electricity and magnetism during a visit to a science museum and related post-visit activities. Science Education, 84(5), 658-679.
2. Bakioğlu, B. (2017). 5. sınıf vücudumuzun bilmecesini çözelim ünitesinin okul dışı öğrenme ortamı destekli öğretiminin etkililiği. Doktora tezi, Amasya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Amasya.
3. Bakioglu, B., Karamustafaoglu, O., Karamustafaoglu, S., & Yapici, S. (2018). The effects of out-of-school learning settings science activities on 5th graders’ academic achievement. European Journal of Educational Research, 7(3), 451-464.
4. Belin, C. (2018). Formal learning in an informal seting: The cognitive and affective impacts of visiting a science center during a school field trip. University of Arkansas, Monticello.
5. Bitgood, S. (1989). School field trips: An overview. Visitor Behavior, 4(2), 3-6. Bozdoğan, A. E., Okur, A., & Kasap, G. (2015). Planlı bir alan gezisi için örnek uygulama: Bir fabrikası gezisi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 1-12.
6. Braund, M., & Reiss, M. (2006). Towards a more authentic science curriculum: The contribution of out-of-school learning. International Journal of Science Education, 28(12), 1373-1388.
7. Büyüköztürk, Ş. (2011). Veri analizi el kitabı (15. Baskı), Ankara: Pegem Yayıncılık.
8. Büyüköztürk, Ş. Kılıç-Çakmak, E. Akgün, Ö. E. Karadeniz, Ş., & Demirel. F. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.

9. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd Edition). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
10. Çepni, S., Bayrakçeken, S., Yılmaz, A., Yücel, C., Semerci, Ç., Köse, E., Sezgin, F., Demircioğlu, G., & Gündoğdu, K. (2008). Ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pagem Yayıncılık.
11. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (3. Baskı), Ankara: Pegem Yayıncılık.
12. Dairianathan, A., & Subramaniam, R. (2011). Learning about inheritance in an out-ofschool setting. International Journal of Science Education, 33, 1079-1108.
13. Doğan, Y., Çiçek, Ö., & Saraç, E. (2018). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre bilimi dersi kapsamında gerçekleştirilen alan gezisi deneyimleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 104-120.
14. Dori, Y. J., & Tal, R. T. (2000). Formal and informal collaborative projects: Engaging in industry with environmental awareness. Science Education, 84, 95-113.
15. Durmaz, H., Dinçer, E. O., & Osmanoğlu, A. (2017). Bilim şenliğinin öğretmen adaylarının fen öğretimine ve öğrencilerin fene yönelik tutumlarına etkisi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 364-378.
16. Eshach, H. (2007). Bridging in-school and out-of-school learning: Formal, non-formal, and informal education. Journal of Science Education and Technology, 16(2), 171-190.
17. Gönen, S., Kocakaya, S., & Kocakaya, F. (2011). Dinamik konusunda geçerliliği ve güvenilirliği sağlanmış bir başarı testi geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 40-57.
18. Gül, Ş. (2020). Yedinci sınıf öğrencilerinin vücudumuzdaki sistemler ünitesine ait konuları günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyleri. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1-16.
19. Gülçiçek, Ç., & Güneş, B. (2004). Fen öğretiminde kavramların somutlaştırılması: modelleme stratejisi, bilgisayar simülasyonları ve analojiler. Eğitim ve Bilim, 29(134), 36-48.
20. Güneş, H., & Güneş, T. (2005). İlköğretim öğrencilerinin biyoloji konularını anlama zorlukları ve nedenleri. Gazı̇ Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi̇, 6(2), 169-175.
21. Holmes, J. A. (2011). Informal learning: Student Achievement and motivation in science through museum-based learning. Learning Environments Research, 14(3), 263-277.
22. Jarvis, T., & Pell, A. (2005). Factors influencing elementary school children’s attitudes toward science before, during and after a visit to the UK National Space Center. Journal of Research in Science Teaching, 42(1), 53-83.
23. Kalik, G. (2022). Okul dışı STEM etkinliklerinin BİLSEM öğrencilerinin STEM tutumu ve girişimcilik becerilerine etkisi. Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
24. Karaburç, G., & Tunç, E. (2017). Sınav kaygısını azaltmaya yönelik bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı grup rehberliği programının etkisinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 199-213.
25. Karamustafaoğlu, O., & Ermiş, M. (2020). Biyoteknoloji konusunun okul dışı fen ortamında öğretimine yönelik öğrenci görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTÜDAM) Eğitim Dergisi, 5(1), 92-114.
26. Kargın, P. D., & Gül, Ş. (2021). Altıncı sınıf vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesine yönelik bir başarı testi geliştirilmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-26.
27. Kayabaş, B. T. (2019). Probleme dayalı okul dışı STEM etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına ve karar verme becerilerine etkisi. Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
28. Kılıç, H. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının 5. sınıf öğrencilerinin güneş, dünya ve ay ünitesine yönelik akademik başarı ve tutumlarına etkisi. Yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
29. Kisiel, J. (2003). Teachers, museums and worksheets: A closer look at learning experience. Journal of Science Teacher Education, 14(1), 3-21.
30. Küçük, A., & Yıldırım, N. (2021). Okul dışı öğrenme ortamlarında işlenen insan ve çevre ünitesinin akademik başarı üzerindeki etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 9(2), 205-264.
31. Laçin-Şimşek, C. (2011). Okul dışı öğrenme ortamları ve fen eğitimi. Laçin-Şimşek, C. (Ed.), Fen öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları (1. Baskı) içinde (s. 1-23). Ankara: Pegem Yayıncılık.
32. Luehmann, A. L. (2009). Students’ perspectives of a science enrichment programme: Out‐of‐school inquiry as access. International Journal of Science Education, 31(13), 1831-1855.
33. Lukas, K. E., & Ross, S. R. (2005). Zoo visitor knowledge and attitudes toward gorillas and chimpanzees. The Journal of Environmental Education, 36(4), 33-48.
34. McMillan, J. H., & Schumacher, S. (2006). Research in education: Evidence-based inquiry (6th Edition). Boston: Pearson.
35. MEB. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar), Ankara.
36. Mutlu, M., & Aydoğdu, M. (2003). Fen bilgisi eğitiminde Kolb’un yaşantısal öğrenme yaklaşımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(13), 15-29.
37. Öner, Z. (2018). Çevre eğitimine yönelik hazırlanan formal ve informal uygulamaların akademik başarı, tutum ve öğrenci kazanımları açısından incelenmesi. Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
38. Özçelik, D. A. (1989). Test hazırlama kılavuzu (3. Baskı). Ankara: ÖSYM Eğitim Yayınları 8.
39. Özdemir, B. (2019). 7. sınıf güneş sistemi ve ötesi ünitesinin öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarının kullanılmasının akademik başarı, motivasyon ve kalıcılığa etkisi. Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
40. Özer, D. Z., & Güngör, S. N. (2019). Bilim merkezlerinin öğrencilerin motivasyonu ve fen bilimleri akademik başarısı üzerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 288-314.
41. Pekin, M. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlemeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi: Tokat ili örneği. Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tokat.
42. Pigg, A. E., Waliczek, T. M., & Zajicek, J. M. (2006). Effects of a gardening program on the academic progress of third, fourth, and fifth grade math and science students. HortTechnology, 16(2), 262-264.
43. Randler, C., Kummer, B., & Wilhelm, C. (2012). Adolescent learning in the zoo: Embedding a non-formal learning environment to teach formal aspects of vertebrate biology. Journal of Science Education and Technology, 21(3), 384-391.
44. Salmi, H., & Thuneberg, H. (2019). The role of self determination in informal and formal science learning contexts. Learning Environments Research, 22, 43-63.
45. Scharfenberg, F. J., Bogner, F. X., & Klautke, S. (2007). Learning in a gene technology lab with educational focus: Results of a teaching unit with authentic experiment. Biochemistry and Molecular Biology Education, 35, 28-39. Shapiro, S. S., & Wilk, M. B. (1965). An analysis of variance test for normality (Complete samples). Biometrika, 52(3/4), 591-611.
46. Sturm, H., & Bogner, F. X. (2010). Learning at workstations in two different environments: A museum and a classroom. Studies in Educational Evaluation, 36, 14-19.
47. Şahin, F., & Sağlamer-Yazgan, B. S. (2013). Araştırmaya dayalı sınıf dışı laboratuvar etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarısına etkisi. Sakarya University Journal of Education, 3(3), 107-122.
48. Treagust, D. F. (1988). Development and use diagnostic tests to evaluate students’ misconceptions in science. International Journal of Science Education, 10(2), 159-169.
49. Uitto, A., Juuti, K., Lavonen, J., & Meisalo, V. (2006). Students’ interest in biology and their out-of-school experiences. Journal of Biological Education, 40(3), 124-129.
50. Uludağ, G. (2017). Okul dışı öğrenme ortamlarının fen eğitiminde kullanılmasının okul öncesi dönemdeki çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
51. Ünlütürk, A. Ö. (2022). Ters yüz öğrenme ile yapılandırılmış okul dışı fen eğitiminin etkililiğinin çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Karaman. URL-1 (2022). https://www.eba.gov.tr/
52. Wiegand, F., Kubisch, A., & Heyne, T. (2013). Out-of-school learning in the botanical garden: guided or self-determined learning at workstations?. Studies in Educational Evaluation, 39(3), 161-168.
53. Won, S. J., & Han, S. (2010). Out-of-school activities and achievement among middle school students in the US and South Korea. Journal of Advanced Academics, 21(4), 628-661.
54. Wulf, R., Mayhew, L. M., & Finkelstein, N. D. (2009). Impact of informal science education on children’s attitudes about science. AIP Conference Proceedings. 1179(1), 93-96.
55. Yaşar, Ş., & Anagün, Ş. S. (2008). İlköğretim beşinci sınıf fen ve teknoloji dersi tutum ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 223-236.
56. Yavuz-Topaloğlu, M., & Balçın, M. D. (2021). Doğa eğitim gezisi ve bilim merkezi gezisinde dördüncü sınıf öğrencilerinin fene yönelik tutumlarının incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 55-75.
57. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
58. Yıldız, E., Şimşek, Ü., & Ağdaş, H. (2017). Eğitsel oyun entegre edilmiş işbirlikli öğrenme modelinin öğrencilerin fen öğrenimi motivasyonları ve sosyal becerileri üzerine etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 37-54.