Türkçe Öğretmeni Adaylarının İnformal Öğrenme Ortamlarındaki Etkinliklere İlişkin Görüşleri

Öz

Eğitim fakültelerinde informal ortamlarda etkinlikler gerçekleştirmek, öğretmen adaylarının meslek hayatlarında kullanabilmeleri için rol model oluşturması bakımından önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe eğitimine yönelik informal öğrenme ortamlarında deneyimledikleri etkinliklere ilişkin görüşlerini belirlemektir. Çalışma, nitel araştırma modellerinden olgubilim deseni doğrultusunda tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İç Anadolu Bölgesi’nde bir devlet üniversitesinin Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu, amaçsal örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla ve gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Veri toplama sürecinde öncelikle katılımcıların demografik özelliklerini ve informal öğrenme ortamlarına ilişkin eğitim durumlarını belirlemeye yönelik bir kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Ardından, araştırma amacına uygun yarı yapılandırılmış soruların yer aldığı odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Öğretmen adaylarının dört yıllık eğitim-öğretim hayatları boyunca informal öğrenme ortamlarında aktif görev aldığı eğitim etkinliklerine ilişkin görüşleri odak grup görüşmesi ile değerlendirilmiştir. Odak grup görüşmesi, amaca yönelik genel sorular, derinlemesine bilgi sağlamaya yönelik anahtar sorular, araştırma soruları ve kapanış sorularından oluşmaktadır. Elde edilen veri içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmen adaylarının informal öğrenme ortamlarının özelliklerine, deneyimledikleri uygulamalara ve bu ortamlarda karşılaşılan sorunlara ilişkin değerlendirmelerini ortaya koymaktadır. Ayrıca katılımcıların meslek yaşamlarında kullanmayı tercih ettikleri informal öğrenme ortamlarına dair görüşleri belirlenmiştir. Genel olarak öğretmen adayları, informal öğrenme ortamlarıyla geç karşılaştıklarını, bu tür uygulamaların eğitim sürecinin başından itibaren daha sık planlanması gerektiğini ve etkinliklerin verimliliği için katılımcı uyumu ile ön hazırlığın önem taşıdığını vurgulamışlardır. Bu sonuçların, Türkçe eğitiminde informal öğrenme ortamlarına yönelik uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul dışı öğrenme
• sınıf dışı öğrenme
• informal öğrenme
• türkçe eğitimi
• öğretmen adayları

Opinions of Turkish Language Teacher Candidates on Language Education Activities in Informal Learning Environments

Öz

Implementing activities in informal learning environments within faculties of education is important, as it provides teacher candidates with models that can inform their future professional practice. This study aims to examine Turkish teacher candidates’ views on the activities they experienced in informal learning environments within the scope of Turkish education. The research was designed according to the phenomenological approach, one of the qualitative research designs. The study group consisted of fourth-year students enrolled in the Department of Turkish Education at a public university in the Central Anatolia Region of Türkiye. Participants were selected on a voluntary basis through convenience sampling, a type of purposive sampling. Data collection was carried out in two stages. First, a personal information form was administered to gather demographic data and information regarding prior training related to informal learning environments. Subsequently, a focus group interview was conducted using semi-structured questions aligned with the research objectives. The interview protocol included general introductory questions, in-depth key questions, research-oriented questions, and closing questions. The data were analyzed through content analysis. The findings indicate that teacher candidates articulated views regarding the characteristics of informal learning environments, the practices they experienced, and the challenges encountered in these contexts. They also expressed preferences concerning the informal learning environments they intend to utilize in their future teaching. Overall, participants reported relatively late exposure to such environments and emphasized the need for their systematic integration from the beginning of teacher education, highlighting the importance of participant cohesion and thorough preparation for effective implementation.

Anahtar Kelimeler

• Out-of-school learning
• out-of-class learning
• informal learning
• ; turkish education
• teacher candidates

Kaynakça

1. Adıyaman, A. ve Ünal, F. (2020). Algın öğrenme ortamlarına yönelik öğretmen adayları görüşleri. Journal of Humanities and Tourism Research, 10 (1): 95-114. doi: 10.14230/johut784
2. Aksay Aksezer, E., Yağmur, K. ve Van de Vijver, F. J. R. (2022). Informal learning experiences of Turkish sojourners in Europe: An exploration of their intercultural competence within the Erasmus student exchange scheme. International Review of Education, 68(1), 33-54. https://doi.org/10.1007/s11159-022-09939-9
3. Alkan, D. ve Bülbül, T. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarının etkili kullanılmasında okul yöneticilerinin rolü. Trakya Eğitim Dergisi , 14(2), 534 - 551. https://doi.org/10.24315/tred.1258622
4. Bayburtlu, Y. S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının Türkçe dersi ünitelendirilmiş yıllık planlarına yansımaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(5): 3835-3852. https://doi.org/10.15869/itobiad.741245
5. Belet, Ş. ve Yaşar, Ş. (2007). Öğrenme stratejilerinin okuduğunu anlama ve yazma becerileri ile Türkçe dersine ilişkin tutumlara etkisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 3(1), 69-86. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/63272
6. Baker C, Wuest J, ve Stern PN.(1992). Method slurring: The grounded theory/phenomenology example. Journal of Advanced Nursing, 17(11), 1355-60. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1992.tb01859.x
7. Bolat, Y. ve Köroğlu, M. (2022). Türkçe ve Türk dili edebiyatı öğretiminde okul dışı öğrenmenin farklı değişkenlerle incelenmesi: öğretmenler üzerine bir araştırma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (31), 94-107. https://doi.org/10.29000/rumelide.1220429
8. Bozpolat, E. ve Arslan, A. (2018). Öğretmen adaylarının öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı dersine ilişkin görüşleri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(3), 60- 84. https://doi.org/10.19160/ijer.463977

9. Bozpolat, E. ve Yıldız, H. (2020). Türkçe öğretmenliği öğrencilerinin eğitimde program dışı etkinlikler dersine ilişkin görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(4), 1670-1696. https://www.tekedergisi.com/Makaleler/306185372_22bozpolat.pdf
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
11. Ceylan Çapar, M. ve Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295-312. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227359
12. Coşkun Şimşek, M. ve Dinçol Özgür, S. (2023). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin görüşleri: Programdaki yeri açısından. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(1), 27-48. http://doi.org/10.33400/kuje.1150573
13. Creswell, J.W. (2021). Nitel Araştırma Yöntemleri-Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. (Çev.: M. Bütün ve S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
14. Demiral, H. ve Yavuz, Ş. (2016). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ders dışı öğrenme ortamları. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama [Journal of Education and Humanities: Theory and Practice],7(13), 129-146. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/306594
15. Dilli, R. (2017). Öğretmenlerin müzelerin öğrenme ortamı olarak kullanımına ilişkin görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 46(214), 303-316. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/441176
16. Dönmez, İ. ve İdin, Ş. (2021). Okul dışı öğrenme ortamlarının değerlendirilmesi: Yapılandırmacı Müze Öğrenme Ortamları Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 875-886. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-890714
17. Durukan, E. ve Maden, S. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe öğretmenliği lisans programına yönelik görüşleri. Kastamonu Education Journal, 19(2), 555-566. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/817462
18. Edmonds, W.A. ve Kennedy, T.D. (2017). Phenomenological perspective. In an applied guide to research design: Quantitative, qualitative, and mixed method. USA: Sage.
19. Falk, J. H. ve Dierking, L. D. (2000). Learning frommuseums: Visitor experiences and the making of meaning. Walnut Creek, CA: AltaMiraPress.
20. Jasper, M.A. (1994), Issues in phenomenology for researchers of nursing. Journal of Advanced Nursing, 19, 309-314. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1994.tb01085.x
21. Kartal, A. ve Şeyhoğlu, A. (2020). Öğrenci bakış açısıyla sosyal bilgilerde okul dışı öğrenme ortamları bağlamında “müzeler”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 128-146. https://dx.doi.org/110.30855/gjes.2020.06.01.008
22. Kelly, J. (2000). Rethinking the elementary science methods course: A case for content, pedagogy, and informal science education. International Journal of Science Education, 22(7), 755-777. https://doi.org/10.1080/09500690050044080
23. Koç, R. (2023). Use of ınformal learning environments in Turkish language teaching. Education Quarterly Reviews, 6 (1). https://ssrn.com/abstract=4365868
24. Krueger, R.A. ve Casey, M.A. (1994). Focus groups: A practical guide for applied research. Sage.
25. Kurt, A. ve Göçer, A. (2021). Mobil öğrenme aracı olarak podcastin Türkçe öğretiminde kullanılabilirliği üzerine: Kuramsal bir çalışma. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(2), 77-97. https://doi.org/10.47714/uebt.911440
26. Kurt, E., Cevher, T. Y. ve Arslan, N. (2019). Türkçe öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri. Trakya Eğitim Dergisi, 9(1), 152-160. https://doi.org/10.24315/tred.473391
27. Kuş, O. (2022). İletişim çalışmalarında içerik analizi ve metin madenciliğinin kullanımı, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel sayı 1), Ö177-Ö191. https://doi.org/10.30794/pausbed.1099169
28. Laçin Şimşek, C. (Ed.) (2020). Okul dışı öğrenme nedir? C. Laçin Şimşek (Ed.) Fen Öğretiminde Okul Dışı Öğrenme Ortamları içinde (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
29. Maden, S. (2012). Temel dil becerilerinin eğitimi açısından ders dışı (informal) etkinliklere yönelik öğretmen ve öğrenci tercihleri. Milli Eğitim Dergisi,196 (Güz), 36-55. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/442218
30. Maden, S. ve Dinçel, Ö. (2015). İnformal öğrenme yaklaşımının yabancı dil olarak Türkçe sözcük öğretimine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 45(206), 30-53. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/441359
31. MEB (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. Erişim: 20 Kasım 2024, https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ortaokul-turkce-dersi
32. Miller, S. (2003). Analysis of phenomenological data generated with children as research participants. Nurse Research, 10(4), 68-82. https://doi.org/10.7748/nr2003.07.10.4.68.c5908
33. Neuendorf, K. A. (2002). The Content Analysis Guidebook, Sage Publications, Thousand Oaks. Ocak, G., Ütebay, G. ve Yurtseven, R. (2024). Dijital araçlarla informal öğrenme yeterlilik ölçeğinin geliştirilmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 17(4), 267-279. https://doi.org/10.17671/gazibtd.1431471
34. Özyıldırım, H. ve Durmaz, H. (2022) Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme etkinliklerine yönelik davranışlarına disiplinlerarası yaklaşımla desteklenmiş alan gezisinin etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 522-541. https://doi.org/10.24315/tred.986827
35. Pekin, M. ve Bozdoğan, A.E. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlemeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi: Tokat ili örneği. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10 (17), 114-133. https://doi.org/10.46778/goputeb.956719
36. Saydam, M. ve Çangal, Ö. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde etkin katılımlı ders dışı etkinliklerin öğrenci motivasyonuna etkisi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi [Journal of Theoretical Educational Science], 11(2), 342-358. http://dx.doi.org/10.30831/akukeg.384971
37. Singleton, R. ve Straits, B. C. (2010). Approaches to social research. Oxford University Press.
38. Stebler, M. Z. ve Aykaç, N. (2019). 2018 Türkçe Öğretmenliği Lisans Programının öğretim elemanlarının görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 5(2), 116-138. https://doi.org/10.31464/jlere.610269
39. Şeker, P. T. ve Savaş, Ö. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 7(1), 64-83. https://doi.org/10.34056/aujef.1118257
40. Tatar, N. ve Bağrıyanık, K. E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin okul dışı eğitime yönelik görüşleri. İlköğretim Online, 11(4), 882-896. https://izlik.org/JA23YE85YX
41. Tekindal, S. (2021). Nicel, nitel, karma yöntem araştırma desenleri ve istatistik. Ankara: Nobel Yayınevi.
42. Türkmen, H. (2018). Ortaokul öğretmenlerinin sınıf dışı ortamlarda öğretime bakış açıları. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 12-26. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/511185
43. Uludağ, G. (2021). Views of preschool teachers on using out-of-school learning environments in preschool education. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 8(2). 1225-1249. https://eric.ed.gov/?id=EJ1294339
44. Ustabulut, M. Y. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının okul dışı öğrenme ile ilgili görüşleri. Mavi Atlas, 9(1), 232-249. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.859615
45. Uygun, M. ve Katrancı, M. (2013). Sınıf öğretmenlerinin Türkçe derslerinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(1), 255-270. https://dergipark.org.tr/en/pub/jiss/issue/25894/272889
46. Yalçın, H. (2022). Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 213-232. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227345
47. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yay.
48. YÖK (2006). Eğitim fakültelerinde uygulanacak yeni programlar hakkında açıklama. http://www.yok.gov.tr/egitim/ogretmen/ogretmen.htm
49. YÖK (2018). Öğretmen yetiştirme lisans programları. https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari
50. Yücelşen, N., Akaslan, N., Topal, D. ve Genç, A. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarında Türkçe eğitimi: Sanal müze örneği. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 52-70. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4476769