EN
TR
UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI
Öz
İnsanlar, antik çağlardan beri gökyüzüne büyük ilgi göstermişlerdir. Bu ilgili orta çağdan sonra bilimsel temellere dayalı gözlemlere dönüşmüştür. En nihayetinde 20 yy. ortasından itibaren insanlar, bu ilgiyi uzaya yolculuk etmek şeklinde geliştirmişlerdir. İlk olarak, alçak dünya yörüngesi daha sonra ay olmak üzere önemli görevler yerine getirilmiştir. Günümüzde hedeflenen ise Mars’a insanlı görevlerin gerçekleştirmektir. Ancak uzay, düşük yerçekimi (mikrogravite) ve iyonize radyasyon gibi zorlukları sahiptir. Ayrıca uzay araçları da (Uluslararası uzay istasyonu-ISS da dahil) kısıtlı bir alana mahkûm olma, izolasyon, aile ve sosyal çevreden ayrı kalma gibi zorlukları da beraberinde getirmektedir. Tüm bu zorluklar, kaçınılmaz olarak insan fizyolojisi ve psikolojisini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu derleme çalışması, uzay ortamının astronotların duyusal ve motor sistemleri üzerine nasıl etki ettiğini irdeleyebilmek ve astronotların sıkça karşılaştığı bir hastalık olan uzay hareket hastalığının ne olduğunu kısaca açıklayabilmek üzere hazırlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- Chen, W., Chao, J.G., Wang, J.K., Chen, X.W., Tan, C. (2016) Subjective vertical conflict theory and space motion sickness. Aerosp Med Hum Perform, 87(2), 128-36.
- Clement, G., & Reschke M.F. (2008) Space Neuroscience: What is it? Neuroscience in Space. New York: Springer
- Hodkinson, P.D., Anderton,R.A., Posselt, B.N., & Fong, K.J. (2017) An overview of space medicine. British Journal of Anaesthesia, 119 (Supl. 1), 43-53.
- Koppelmans, V., Bloomberg, J.J., Mulavara, A.P., & Seidler, R. A. (2016) Brain structural plasticity with spaceflight. npj Microgravity, 2, 2.
- Macaulay, R.T., Macias, R.B., Mc Lee, S., Boda, W. L., Watenpaugh, D. E., & Hargens, A. R. (2016). Treadmill exercise within lower-body negative pressure attenuates simulated spaceflight-induced reductions of balance abilities in men but not women. npj Microgravity, 2(1), 16022. Murasic, U., Meeusen, R., Pisot, R., & Kavcic, V. (2014). The brain in micro- and hypergravity: The effects of changning gravity on the brain electrocortical activity. European Journal of Sport Science, 14 (8), 813-822.
- Nicogossian, A.E., Williams R.S.., Huntoon, C.L., Doarn C.R., Polk, J.D., & Schneider, V.S. (2016). Space Physiology and Medicine (14. Ch.Behavioral Health and Performance). New York: Springer
- Russomano, T., da Rosa, M., & Dos Santos, M.A. (2019) Space motion sickness: A common neurovestibular dysfunction in microgravity. Neurol India, 67(Supl.), 214-218.
- Seidler, RD., Mulavara, AP,, Bloomberg J.J., & Peters, B.T. (2015). Individual predictors of sensorimotor adaptability. Front Syst Neurosci, 6 (9), 100.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
7 Mart 2022
Kabul Tarihi
4 Nisan 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 7 Sayı: 1
APA
Sarıtaş, S., & Tarlacı, S. (2022). UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 57-64. https://doi.org/10.47115/jshs.1084034
AMA
1.Sarıtaş S, Tarlacı S. UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI. JSHS. 2022;7(1):57-64. doi:10.47115/jshs.1084034
Chicago
Sarıtaş, Serdar, ve Sultan Tarlacı. 2022. “UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 7 (1): 57-64. https://doi.org/10.47115/jshs.1084034.
EndNote
Sarıtaş S, Tarlacı S (01 Nisan 2022) UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 7 1 57–64.
IEEE
[1]S. Sarıtaş ve S. Tarlacı, “UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI”, JSHS, c. 7, sy 1, ss. 57–64, Nis. 2022, doi: 10.47115/jshs.1084034.
ISNAD
Sarıtaş, Serdar - Tarlacı, Sultan. “UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 7/1 (01 Nisan 2022): 57-64. https://doi.org/10.47115/jshs.1084034.
JAMA
1.Sarıtaş S, Tarlacı S. UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI. JSHS. 2022;7:57–64.
MLA
Sarıtaş, Serdar, ve Sultan Tarlacı. “UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 7, sy 1, Nisan 2022, ss. 57-64, doi:10.47115/jshs.1084034.
Vancouver
1.Serdar Sarıtaş, Sultan Tarlacı. UZAY ORTAMININ ASTRONOTLARIN DUYUSAL VE MOTOR SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİSİ VE UZAY HAREKET HASTALIĞI. JSHS. 01 Nisan 2022;7(1):57-64. doi:10.47115/jshs.1084034