Irregular Migration and Social Work: Understanding and Supporting Invisible Communities

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 173 - 191, 31.08.2025

Münevver Eryalçın

https://doi.org/10.47115/jshs.1674141

Öz

Aim: This study provides a holistic perspective on irregular migration and related phenomena and focuses on examining and developing social work interventions for irregular migrants who constitute a special risk group in terms of social work, as they lack official status.
Methods: The study examined national and international publications on irregular migration through a literature review.
Results: Migrants, who are already disadvantaged due to the violation of their fundamental rights, try to reach the conditions they desire through illegal means, both because of the strict policies of countries regarding border crossing and because of their disadvantages. This process brings with it experiences such as being victimized by human traffickers, resorting to migrant smugglers, and working informally and under challenging conditions in destination countries or in countries where they stay for a while on their way to destination countries.
Conclusion and Recommendations: Irregular migration is a multidimensional problem area that emerges in different contexts such as unregistered employment, human trafficking, and migrant smuggling, and affects the bio-psycho-social well-being of migrants. It is recommended that rights-based interventions be developed at the legal level and policy advocacy be carried out to remove the obstacles to irregular migrants' access to rights and social services such as health, shelter, protection, security, and employment.

Anahtar Kelimeler

Irregular Migration , Human Trafficking , Migrant Smuggling , Undocumented employment , Social Work

DÜZENSİZ GÖÇ VE SOSYAL HİZMET: GÖRÜNMEYEN TOPLULUKLARI ANLAMAK VE DESTEKLEMEK

Öz

Amaç: Bu çalışma, düzensiz göçe ve ilişkili olgulara dair bütüncül bir perspektif sunmakta ve resmi statüden yoksun oldukları için sosyal hizmet açısından özel bir risk grubunu oluşturan düzensiz göçmenlere yönelik sosyal hizmet müdahalelerini incelemeye odaklanmaktadır.
Yöntem: Çalışmada alanyazın taraması ile düzensiz göçe ilişkin ulusal ve uluslararası yayınlar incelenmiştir.
Bulgular: Temel haklarının ihlal edilmesi riskiyle daha fazla karşı karşıya olan göçmenler hem ülkelerin sınır politikaları hem de sahip oldukları dezavantajlardan dolayı yasa dışı yollarla arzu ettikleri koşullara erişmeye çalışmaktadırlar. Bu süreç, insan ticareti mağduru olma, göçmen kaçakçılarına başvurma ve hedef ülkelerde ya da hedef ülkelere giderken bir süre kaldıkları ülkelerde kayıt dışı bir şekilde ve zor koşullarda çalışma gibi deneyimleri de beraberinde getirmektedir.
Sonuç ve Öneriler: Düzensiz göç, kayıt dışı istihdam, insan ticareti, göçmen kaçakçılığı gibi farklı bağlamlarda ortaya çıkan ve göçmenlerin biyo-psikososyal iyilik hallerini etkileyen çok boyutlu bir sorun alanıdır. Düzensiz göçmenlerin sağlık, barınma, korunma, güvenlik, istihdam gibi haklara ve sosyal hizmetlere erişim engellerinin kaldırılması için yasal düzlemde hak temelli müdahalelerin geliştirilmesi ve politika savunuculuğunun yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Düzensiz Göç , İnsan Ticareti , Göçmen Kaçakçılığı , Kayıt Dışı İstihdam , Sosyal Hizmet

Kaynakça

• Apgar, D. (2018). Social work ASWB Masters exam guide: A comprehensive study guide for success. Springer Publishing Company.
• Atasü-Topçuoğlu, R. (2012). Düzensiz göç: Küreselleşmede kısıtlanan insan hareketliliği. In S. G. Ihlamur-Öner & N. A. Öner (Eds.), Küreselleşme çağında göç: Kavramlar, tartışmalar (pp. 501–518). İletişim Yayınları.
• Atasü-Topçuoğlu, R. (2016). Göç yazınındaki düzenli ve düzensiz göç kavramları: İnsan hakları temelinde bir kavramsal sorgulama. İnsan Hakları Yıllığı, 34, 1–20. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1734143 Akçadağ, E. (2012). Yasadışı göç ve Türkiye. Bilgesam Yayınları.
• Beşikçi, E. B., & Salihoğlu, E. (2018). Suriyeli düzensiz göçmenlerin denizde meydana gelen yasadışı göç eylemlerinin incelenmesi. In K. Köseoğlu & Ş. Yazıcı (Eds.), II. Uluslararası Multidisipliner Çalışmaları Kongresi: Bildiri tam metin kitabı (pp. 858–877). Akademisyen Kitabevi.
• Broeders, D. (2009). Breaking down anonymity: Digital surveillance of irregular migrants in Germany and the Netherlands, Amsterdam: Amsterdam University Press.
• Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Harvard University Press.
• Canca, H. S. (2014). Denizde göçmen kaçakçılığının önlenmesine yönelik uluslararası hukuk çerçevesinin insan hakları ve denizde yardım ve kurtarma sorumlulukları kapsamında incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 11(1), 1301–1324. https://doi: 10.14687/ijhs.v11i1.2953
• Coşkun, E. (2017). Sosyal hizmetin kapsamadıkları: Kağıtsız göçmen kadınlar. In N. Şahin Taşgın, U. Tekin & Y. Ahi (Eds.), Sosyal hizmetlerde güncel tartışmalar: Sosyal hizmet(ler)i yeniden düşünmek konferansları (pp. 217–233). Nika Yayınevi.
• Coşkun, E. (2018). İnsan/kadın ticareti ve toplumsal cinsiyet eşitliği: Haritalama ve izleme çalışması. CEİD Yayınları.
• Cottier, F., & Salehyan, I. (2021). Climate Variability and Irregular Migration to the European Union. Global Environmental Change, 69, s.102275. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2021.102275
• Dağdelen, G. (2015). Türkiye’nin değişen vatandaşlık rejimi ve emek göçü. İdealkent, 15, 172–197.https://dergipark.org.tr/tr/pub/idealkent/issue/36755/418925
• Dikkaya, M., & Dinçer, S. (2023). Türkiye İş Gücü Piyasasında Suriyeli Sığınmacılar. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 187-198. Doi: https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1261970.
• Doering-White, J., Horner, P., Sanders, L., Martinez, R., Lopez, W., & Delva, J. (2016). Testimonial engagement: Undocumented Latina mothers navigating a gendered deportation regime. Journal of International Migration and Integration, 17, 325–340. https://doi.org/10.1007/s12134-014-0408-7
• Frontex. (2020). Risk analysis for 2020. Publications Office of the European Union. https://frontex.europa.eu/assets/Publications/Risk_Analysis/Risk_Analysis/Annual_Risk_Analysis_2020.pdf. Erişim tarihi:[04/07/2025].
• GİGM. (2019). Geri gönderme merkezleri psikososyal destek hizmetleri yönergesi. https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonergeler/goc-idaresi-genel mudurlugu-geri-gonderme-merkezleri-psikososyal-destek-hizmetleri-yonergesi-1
• Gonzales, R. G. (2011). Learning to be illegal: Undocumented youth and shifting legal contexts in the transition to adulthood. American Sociological Review, 76(4), 602–619. https://doi.org/10.1177/0003122411411901.
• Gonzales, J. F. B., & Collado, Z. C. (2023). Undocumented migrants: A special category of concern for social work services. International Social Work, 0(0). https://doi.org/10.1177/00208728231177517
• Göç Politikaları ve Projeleri Dairesi. (2017). 2016 Türkiye göç raporu (1. baskı, ss. 1–228). T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/2016-goc-raporu.pdf. Erişim tarihi:[ 04/07/2025]. ISBN: 978-605-168-290-3
• Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (2025). https://www.goc.gov.tr/duzensiz-goc-istatistikler. Erişim tarihi:[04/07/2025]. International Federation of Social Workers (IFSW). (2014). Sosyal hizmet nedir? https://www.ifsw.org/sosyal-hizmet-nedir/. Erişim tarihi:[07 Haziran 2025].
• Güldalı Şatıroğlu, P., & Buz, S. (2021). Küreselleşme, hareketlilik ve sosyal hizmet: “düzensiz” göç ve ulusötesi sosyal hizmet uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (2), 699-722.
• İçduygu, A. (2004). Türkiye'de kaçak göç. İstanbul Ticaret Odası yayınları. ISBN: 975-512-479-2
• İçduygu, A., & Aksel, D. B. (2012). Türkiye'de düzensiz göç (ss. 1–92). Uluslararası Göç Örgütü (IOM) Türkiye Ofisi.
• İçduygu, A., & Şimşek, D. (2016). Syrian refugees in Turkey towards integration policies. Turkish Policy Quarterly, 15(3), 59-69.
• Işığıçok, Ö. (2010). Küresel gerçeklerle Türkiye'de yabancı kaçak işçi sorunu: Boyutları ve sonuçları. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 50, 435–453. https://doi.org/10.26650/jspc.2010.50.0003
• IOM. (2009). International Organization for Migration. In Pursuit of the Southern Dream: Victims of Necessity. https://publications.iom.int/system/files/pdf/iomresearchassessment.pdf. Erişim Tarihi: [03/07/2025].
• Jimeno, C., Martinovic, J., Gauthier, M., Bouchard, H., & Urquhart, D. (2010). Immigrant children, youth and families: A qualitative analysis of the challenges of integration. The Social Planning Council of Ottawa.
• Jönsson, J. H. (2014). Local reactions to global problems: Undocumented immigrants and social work. The British Journal of Social Work, 44(1), 35–52. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcu042
• Jurat, A. Y. (2022). The tragedy of irregular migration: the case of Afghans in Turkey. Central Asian Survey, 42(2), 274–292. https://doi.org/10.1080/02634937.2022.2144806
• Oomen, B. (2017). Beyond the nation state? global citizenship and its consequences for integration. Içinde R. Bauböck & M. Tripkovic (Ed.), The Integration of Migrants and Refugees: An EUI Forum on Migration, Citizenship and Demography (ss. 57–60). Europen University Institute, Robert Schuman Centre for Advanced Studies.
• Öcal, O. ve Atasever, B.(2021), Düzensiz Göçün Karanlık Yüzü: Göçmen Kaçakçılığı, Kapadokya Akademik Bakış Dergisi, 5(1),41-65.
• Kaygısız, İ. (2017). Suriyeli mültecilerin Türkiye işgücü piyasasına etkileri (ss. 1–58). Friedrich Ebert Stiftung Türkiye.
• Lordoğlu, K. (2015). Türkiye’ye yönelen düzensiz göç ve işgücü piyasalarına yansımaları, Çalışma ve Toplum, 57, 715-731.
• Lyons, K. (2015). Globalization: Welfare and social work. In International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2nd ed., Vol. 10, pp. 262–267). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.28036-7
• Mongale, C. O. (2022). Social discontent or criminality? Navigating the nexus between urban riots and criminal activities in Gauteng and KwaZulu-Natal Provinces, South Africa. Frontiers in Sustainable Cities. https://doi.org/10.3389/frsc.2022.1009650
• Myhrvold, T., & Småstuen, M. C. (2017). The mental healthcare needs of undocumented migrants: An exploratory analysis of psychological distress and living conditions among undocumented migrants in Norway. Journal of Clinical Nursing, 26(5–6), 825–839. https://doi.org/10.1111/jocn.13670
• Reynaert, D., Nachtergaele, S., De Stercke, N., Gobeyn, H., & Roose, R. (2021). Social work as a human rights profession: An action framework. The British Journal of Social Work, 52(2), 928–945. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab083
• Sayın, H. (2017). Uluslararası güvenlik ve göçmen kaçakçılığı. İktisadiyat, 1(1), 133–144. https://doi.org/10.5281/zenodo.438708
• Şenses Özcan, N. (2015). Düzensiz göç üzerine bir inceleme: Küresel dinamikler, ulus-devletler, göçmenler. İdealkent, 6(15), 22–39. https://doi.org/10.31198/idealkent.229
• The Guardian (2024). Is circular migration a solution to the crisis at the US border? Guatemala provides a clue. https://www.theguardian.com/global-development/2024/sep/19/is-circular-migration-a-solution-to-the- crisis-at-the-us-border-guatemala-provides-a-clue. Erişim tarihi:[03.07.2025].
• T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2024). Düzensiz göç. Erişim yeri:[ https://www.goc.gov.tr/duzensiz-goc- istatistikler]. Erişim tarihi: [03/07/2025].
• Toksöz, G. (2006). Uluslararası emek göçü: Türkiye açısından bir değerlendirme (ss. 1–152). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. ISBN: 975-6176-13-2.
• United Nations. (1994). Universal Declaration of Human Rights. Erişim yeri:[https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/udhr.pdf]. Erişim tarihi:[ 04/07/2025].
• United Nations Office on Drugs and Crime. (2018). Global report on trafficking in persons 2018 (ss. 1–92). United Nations Publications. https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/glotip.html ISBN: 978-92-1-363094-2.
• Usta, G. (2023). Düzensiz Göç Sorununun Afet Yönetimi Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 553-572 doi: 10.11616/asbi.1218853
• Yalazan, İ., Şahin, N., & Ceylan, N. (2002). Mülteci hakları ve sosyal hizmetler. In 5. Ulusal Sosyal Hizmetler Konferansı (pp. 70–92). Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Yayınları.
• Yılmaz, A. (2014). Uluslararası Göç: Çeşitleri, Nedenleri ve Etkileri. Electronic Turkish Studies, 9(2).s. 1685- 1704 https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.6274
• Yiğittepe, L., & Çaykara, Y. H. (2019). Göç ve göçmen kaçakçılığı suçları: Türkiye ve İtalya örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(1), 83–92. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.523310