Araştırma Makalesi

Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi

Cilt: 11 Sayı: 2 7 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma, Türkiye’de hemşirelik alanında sanal gerçeklik müdahalesi içeren lisansüstü tezlerin özelliklerini incelemeyi amaçlayan tanımlayıcı bir doküman analizi çalışmasıdır. Yöntem: Literatür taraması YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında gerçekleştirilmiş ve “sanal gerçeklik”, “sağlıkta sanal gerçeklik”, “teknoloji”, “hemşirelik” ve “sanal gerçeklik uygulamaları” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Tarama sonucunda 2016–2025 yılları arasında yayımlanan toplam 666 kayıt belirlenmiş, alan daraltması sonrasında dahil edilme kriterlerine uygun 122 tez değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmalar; yayın yılı, tez türü, yürütüldüğü anabilim dalı, örneklem grubu, incelenen değişkenler, uygulanan müdahale türü ve elde edilen sonuçlar açısından incelenmiştir. Bulgular: Sanal gerçeklik kullanılan lisansüstü tezlerin 2019 yılından itibaren artış eğilimi gösterdiğini ve çalışmaların çoğunun yüksek lisans düzeyinde (%53) gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. Tezlerin en sık Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı’nda (%28) yürütüldüğü; bunu sırasıyla Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği (%19), İç Hastalıkları Hemşireliği (%18), Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği (%9), Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği (%7) ve Halk Sağlığı Hemşireliği (%6) anabilim dallarının izlediği belirlenmiştir. Örneklem grupları incelendiğinde çalışmaların en sık cerrahi girişim uygulanan hastalar (n=23), sağlık bilimleri öğrencileri ve sağlık profesyonelleri (n=19) ile çocuk ve ergenler (n=17) üzerinde yürütüldüğü görülmüştür. Kanser tanısı almış bireyler (n=8), ebeveynler, sağlıklı bireyler (n=3) ve yaşlılar (n=1) üzerinde gerçekleştirilen tez çalışmalarının sayısının daha sınırlı olduğu görülmüştür. İncelenen değişkenler arasında en sık psikolojik belirtiler (anksiyete, korku, depresyon) (n=89) ile ağrı ve yaşamsal bulgular gibi klinik belirtiler (n=86) yer almaktadır. Sanal gerçeklik uygulamalarının çoğunlukla cerrahi ve girişimsel işlemler sırasında (n=55) kullanıldığı ve içeriklerin çoğunlukla doğa manzaraları, gezi ve yürüyüş gibi distraksiyon temelli uygulamalardan oluştuğu (n=67) belirlenmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Sonuç olarak, sanal gerçeklik uygulamalarının hemşirelik alanında giderek artan bir ilgi gördüğü ve özellikle girişimsel işlemler sırasında hastaların psikolojik ve fizyolojik belirtilerini azaltmada çoğunlukla etkili bir yöntem olarak kullanıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında erişime açık olarak yayımlanmış lisansüstü tezlerin incelenmesine dayalı bir doküman analizi çalışmasıdır. Araştırmada insan veya hayvan katılımcılar üzerinde herhangi bir uygulama yapılmamış, yalnızca kamuya açık veriler kullanılmıştır. Bu nedenle etik kurul onayı ve katılımcı onamı gerekmemektedir. Çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. Akalın, B., Veranyurt, Ü. (2022). Sağlık 4.0 ve sağlıkta yapay zekâ. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 4(1), 57–64.
  2. Akkaya Gül, A. (2025). Dijital emzirme müzesinde metaverse ve sanal gerçeklik destekli eğitimin annelerin emzirme bilgi düzeyi, öz-yeterliği ve başarısına etkisi (Tez No. 955147) [Doktora tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  3. Aktepe Coşar, D. (2025). Hemodiyaliz hastalarında sanal gerçeklik temelli videoların semptomlar, vital bulgular ve konfor üzerine etkisinin belirlenmesi (Tez No. 942026) [Doktora tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  4. Altınok Ersoy, N. (2022). Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sanal gerçeklik oyun uygulaması ve otojenik gevşemenin kaşıntı, anksiyete ve dermatolojik yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi (Tez No. 737105) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  5. Aslan, K. (2023). Sanal gerçeklik temelli gevşeme programının endoskopi uygulanacak hastalarda ağrı şiddetine, anksiyete düzeyine ve hasta memnuniyetine etkisi (Tez No. 799500) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  6. Atalay Üstündaş, B. (2022). Çocuklarda periferik intravenöz kateter uygulamasına bağlı gelişen anksiyete, korku ve ağrının azaltılmasında sanal gerçeklik ve lokal soğuk uygulama-vibrasyon yöntemlerinin etkisi (Tez No. 744361) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  7. Ay, E. (2023). KOAH hastalarında sanal gerçeklik ile yaptırılan solunum ve öksürük egzersizlerinin öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisi (Tez No. 779543) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  8. Aydın, A. İ. (2018). Çocuklarda sanal gerçeklik gözlüğü kullanımının kan alma işlemi sırasında oluşan ağrıyı azaltmaya etkisi (Tez No. 496909) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik Eğitimi, Dijital Sağlık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

23 Haziran 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Koç, Ş., Tüzün, H., Tüfekçi, H., & Bilkay, H. İ. (2026). Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2). https://doi.org/10.47115/jshs.1977390
AMA
1.Koç Ş, Tüzün H, Tüfekçi H, Bilkay Hİ. Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi. JSHS. 2026;11(2). doi:10.47115/jshs.1977390
Chicago
Koç, Şule, Hazal Tüzün, Hatice Tüfekçi, ve Halil İbrahim Bilkay. 2026. “Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 11 (2). https://doi.org/10.47115/jshs.1977390.
EndNote
Koç Ş, Tüzün H, Tüfekçi H, Bilkay Hİ (01 Eylül 2026) Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 11 2
IEEE
[1]Ş. Koç, H. Tüzün, H. Tüfekçi, ve H. İ. Bilkay, “Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi”, JSHS, c. 11, sy 2, Eyl. 2026, doi: 10.47115/jshs.1977390.
ISNAD
Koç, Şule - Tüzün, Hazal - Tüfekçi, Hatice - Bilkay, Halil İbrahim. “Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 11/2 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.47115/jshs.1977390.
JAMA
1.Koç Ş, Tüzün H, Tüfekçi H, Bilkay Hİ. Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi. JSHS. 2026;11. doi:10.47115/jshs.1977390.
MLA
Koç, Şule, vd. “Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 2, Eylül 2026, doi:10.47115/jshs.1977390.
Vancouver
1.Şule Koç, Hazal Tüzün, Hatice Tüfekçi, Halil İbrahim Bilkay. Türkiye’de Sanal Gerçeklik Kullanılan Lisansüstü Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi. JSHS. 01 Eylül 2026;11(2). doi:10.47115/jshs.1977390

Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi CC BY-NC 4.0 lisansına sahiptir.