MULTİPL SKLEROZ HASTALARINA VE AİLELERİNE VERİLEN BESLENME EĞİTİMİNİN BİLGİ DÜZEYİ VE BESLENME ALIŞKANLIKLARINA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Amaç: Multipl skleroz (MS) hastalarına ve ailelerine verilen beslenme eğitiminin bilgi düzeyi ve beslenme alışkanlıklarına etkisini araştırmak amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu çalışmaya, Ekim 2018- Mart 2019 tarihleri arasında Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Nöroloji Polikliniği’ ne başvuran, ayaktan tedavi edilen yaş ortalaması 36.4±10.80 yıl, 18-59 yaş arasındaki 10 (%19.6) erkek, 41 (%80.4) kadın toplam 51 MS hastası dahil edilmiştir. Eğitim verilme durumlarına göre 3 grup oluşturulmuştur. Hasta eğitim grubu (HEG); sadece MS hastaları, aile eğitim grubu (AEG); MS hastalarına ve bir aile ferdine eğitim verilen, kontrol grubu (KG); MS hastalarından oluşan beslenme eğitimi verilmeyen gruptur. Beslenme eğitimi, ayda bir gün, 3 ay süresince toplamda 3 kez verilmiştir. Genel tanımlayıcı bilgiler, anket formu ile yüz yüze görüşme yöntemiyle sorgulanmıştır. Bireylerin besin tüketimleri ve beslenme alışkanlıkları sorgulanmıştır. Eğitimin etkinliği beslenme bilgi düzeyi testiyle değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS 21.0 istatistik programı kullanılmıştır.

Bulgular: MS hastalarına verilen beslenme eğitimiyle beslenme bilgi düzeyi (BBD)’ nin eğitim sonrasında arttığı saptanmıştır. HEG ve AEG’ deki hastaların KG’ a göre eğitim sonu ve izlemde BBD puanı yüksek belirlenmiştir. Ana öğün tüketim sayısı, HEG’ deki bireylerde eğitimle anlamlı artış gösterirken, AEG’ de anlamlı artış göstermediği belirlenmiştir. Eğitim sonrası AEG’ deki bireylerin HEG ve KG’ deki bireylere göre daha fazla su tükettiği (AEG, HEG, KG için sırası ile 1613.3±534.34 ml, 1168.4±603.74 ml, 1023.5±305.22 ml) tespit edilmiştir (p<0.05). HEG’ deki bireylerin izlemde enerji tüketimlerinde eğitim öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p<0.05). Eğitimin tamamlanmasından sonraki izlemde AEG’ deki bireylerin daha fazla miktarda B6 vitamini, magnezyum, eğitim sonrasında daha fazla kalsiyum, demir, toplam posa tükettiği belirlenmiştir (p<0.05). 

Sonuç ve Öneriler: Bu çalışmada, MS hastalarına diyetisyen aracılığıyla verilen beslenme eğitimiyle hastaların bilgi düzeyleri artış göstermiştir. Eğitime aileleriyle katılan bireylerin, tek başına eğitime katılanlara göre besin tüketimleri olumlu etkilenmiştir. Bu çalışma, beslenme eğitiminin öneminin yanında, aile desteğinin de önemini ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• Aile katılımı,beslenme eğitimi,beslenme bilgi düzeyi,multipl skleroz

EVALUATION OF THE EFFECT OF NUTRITION EDUCATION ON KNOWLEDGE LEVEL AND NUTRITIONAL HABITS OF MULTIPLE SCLEROSIS PATIENTS AND THEIR FAMILIES

Öz

Objective: Aim of study was investigate effect of nutrition education on knowledge level and nutritional habits of multiple sclerosis (MS) patients and their families.

Methods: This study was conducted between October 2018-March 2019 at Samsun Ondokuz Mayıs University Health Application and Research Center Neurology Polyclinic, 10 (19.6%) males, 41 (80.4%) females, totally 51 outpatient MS patients (mean 36.4 ± 10.80 years) aged between 18-59 years included. Individuals divided into 3 groups according to giving nutrition education. Patient education group (PEG): only MS patients, family education group (FEG): patients and a family member (CG): MS patients without education. Nutritional education was given 3 times for 3 months, once a month. General descriptive information was questioned by questionnaire form face to face interview method. Food consumption, feeding habits of individuals were questioned. Effectiveness of education was evaluated by nutritional knowledge level test. IBM SPSS 21.0 statistical program was used to evaluate data.  

Results: Nutritional knowledge level (NKL) of patients increased with nutritional education. NKL of PEG and FEG were found higher than CG end of education and follow-up. While number of consumed main meals significantly increased with education in PEG, there was no increase in FEG. After education, in FEG consumed more water than individuals in PEG and CG (For FEG, PEG, CG were 1613.3 ± 534.34 ml, 1168.4 ± 603.74 ml, 1023.5 ± 305.22 ml, respectively) (p<0.05). There was statistically significant increase in energy consumption in PEG compared to pre-training (p<0.05). In follow-up after education, FEG consumed more vitamin B6, magnesium, and after education, consumed more calcium, iron, total fiber (p <0.05).

Conclusion and Suggestions: This study, knowledge level of patients increased with nutrition education given via dieticians. Nutrient consumption of individuals participated in education with their families was positively affected than alone. This study demonstrates importance of nutrition education and the importance of family support.

Anahtar Kelimeler

• Family participation; nutrition education; nutritional knowledge level; multiple sclerosis

Kaynakça

1. Arrish, J., Yeatman, H., & Williamson, M. (2016). Australian midwives and provision of nutrition education during pregnancy: A cross sectional survey of nutrition knowledge, attitudes, and confidence. Women Birth, 29(5), 455-464. doi:10.1016/j.wombi.2016.03.001
2. Balestracci, K., Sebelia, L., Greene, G., Moore, A., Chappell, K., & Tovar, A. (2019). Perceptions of Low-Income Students Completing a Nutrition Education Program. J Nutr Educ Behav, 51(7), 834-842. doi:https://doi.org/10.1016/j.jneb.2019.01.004
3. Barnes, R. A., Ross, G. P., Jalaludin, B. B., & Flack, J. R. (2018). Initial group dietary education compared to individual education in gestational diabetes mellitus management: Do outcomes differ? Diabetes Res Clin Pract, 140, 88-96. doi:10.1016/j.diabres.2018.03.039
4. Browne, P., Chandraratna, D., Angood, C., Tremlett, H., Baker, C., Taylor, B. V., & Thompson, A. J. (2014). Atlas of Multiple Sclerosis 2013: A growing global problem with widespread inequity. Neurology, 83(11), 1022-1024. doi:10.1212/WNL.0000000000000768
5. Burgos, R., Breton, I., Cereda, E., Desport, J. C., Dziewas, R., Genton, L., ve diğerleri. (2018). ESPEN guideline clinical nutrition in neurology. Clin Nutr, 37(1), 354-396. doi:10.1016/j.clnu.2017.09.003
6. Demir, A., & Yıldız, E. (2015). Multiple Skleroz ve Beslenme. Ortadogu Medical Journal/Ortadogu Tip Dergisi, 7(3).
7. Erhardt, J. (2010.). Beslenme Bilgi Sistemi (BEBİS) 7.2. ed. Stuttgart, Almanya, Entwickelt an der Universitat Hohenheim.
8. Erickson, M., Braun, K., List, R., Utech, A., Moore, C., White, D. L., ve diğerleri. (2016). Evaluation of US Veterans Nutrition Education for Diabetes Prevention. J Nutr Educ Behav, 48(8), 538-543.e531. doi:10.1016/j.jneb.2016.06.007

9. Feicke, J., Sporhase, U., Kohler, J., Busch, C., & Wirtz, M. (2014). A multicenter, prospective, quasi-experimental evaluation study of a patient education program to foster multiple sclerosis self-management competencies. Patient Educ Couns, 97(3), 361-369. doi:10.1016/j.pec.2014.09.005
10. Fitzgerald, K. C., Tyry, T., Salter, A., Cofield, S. S., Cutter, G., Fox, R. J., ve diğerleri. (2018). A survey of dietary characteristics in a large population of people with multiple sclerosis. Mult Scler Relat Disord, 22, 12-18. doi:10.1016/j.msard.2018.02.019
11. Friese, M. A., Schattling, B., & Fugger, L. (2014). Mechanisms of neurodegeneration and axonal dysfunction in multiple sclerosis. Nat Rev Neurol, 10(4), 225-238. doi:10.1038/nrneurol.2014.37
12. Hernández Morante, J. J., Sánchez-Villazala, A., Cutillas, R. C., & Fuentes, M. C. C. (2014). Effectiveness of a Nutrition Education Program for the Prevention and Treatment of Malnutrition in End-Stage Renal Disease. Journal of Renal Nutrition, 24(1), 42-49. doi:https://doi.org/10.1053/j.jrn.2013.07.004
13. Jeihooni, A. K., Heidari, M. S., Harsini, P. A., & Azizinia, S. (2019). Application of PRECEDE model in education of nutrition and physical activities in obesity and overweight female high school students. Obesity Medicine, 14, 100092. doi:https://doi.org/10.1016/j.obmed.2019.100092
14. Kahraman, T., Ozdogar, A. T., Yigit, P., Hosgel, I., Mehdiyev, Z., Ertekin, O., ve diğerleri. (2018). Feasibility of a 6-Month Yoga Program to Improve the Physical and Psychosocial Status of Persons with Multiple Sclerosis and their Family Members. Explore (NY), 14(1), 36-43. doi:10.1016/j.explore.2017.07.006
15. Katz Sand, I., Benn, E. K. T., Fabian, M., Fitzgerald, K. C., Digga, E., Deshpande, R., ve diğerleri. (2019). Randomized-controlled trial of a modified Mediterranean dietary program for multiple sclerosis: A pilot study. Mult Scler Relat Disord, 36, 101403. doi:10.1016/j.msard.2019.101403
16. Lee, J., Jeong, S., Ko, G., Park, H., & Ko, Y. (2016). Development of a Food Safety and Nutrition Education Program for Adolescents by Applying Social Cognitive Theory. Osong public health and research perspectives, 7(4), 248-260. doi:10.1016/j.phrp.2016.05.005
17. Metzgar, C. J., & Nickols-Richardson, S. M. (2016). Effects of nutrition education on weight gain prevention: a randomized controlled trial. Nutr J, 15, 31. doi:10.1186/s12937-016-0150-4
18. Nekitsing, C., Blundell-Birtill, P., Cockroft, J. E., & Hetherington, M. M. (2019). Taste Exposure Increases Intake and Nutrition Education Increases Willingness to Try an Unfamiliar Vegetable in Preschool Children: A Cluster Randomized Trial. J Acad Nutr Diet. doi:10.1016/j.jand.2019.05.012
19. Ochoa-Morales, A., Hernández-Mojica, T., Paz-Rodríguez, F., Jara-Prado, A., Trujillo-De Los Santos, Z., Sánchez-Guzmán, ve diğerleri. (2019). Quality of life in patients with multiple sclerosis and its association with depressive symptoms and physical disability. Multiple Sclerosis and Related Disorders, 36. doi:10.1016/j.msard.2019.101386
20. Pierce, S., & Ammon, P. ( 2012). [Multiple Sclerosis. Integrative Medicine. Ed: Rakel D. Third Edition. Elsevier Saunders. Chapter 12].
21. Pimentel, G. D., Portero-McLellan, K. C., Oliveira, E. P., Spada, A. P., Oshiiwa, M., Zemdegs, J. C., & Barbalho, S. M. (2010). Long-term nutrition education reduces several risk factors for type 2 diabetes mellitus in Brazilians with impaired glucose tolerance. Nutr Res, 30(3), 186-190. doi:10.1016/j.nutres.2010.03.003
22. Pineau, F., Socha, J., Corvol, J. C., Louapre, C., Assouad, R., Maillart, E., ve diğerleri. (2019). Impact of an adaptive program for cognitive and emotional deficits (ADACOG program) in multiple sclerosis patients with cognitive impairments. Rev Neurol (Paris), 175(5), 305-312. doi:10.1016/j.neurol.2018.08.008
23. Porteous, H. E., Palmer, M. A., & Wilkinson, S. A. (2014). Informing maternity service development by surveying new mothers about preferences for nutrition education during their pregnancy in an area of social disadvantage. Women Birth, 27(3), 196-201. doi:10.1016/j.wombi.2014.04.001
24. Rosi, A., Dall'Asta, M., Brighenti, F., Del Rio, D., Volta, E., Baroni, I., ve diğerleri. (2016). The use of new technologies for nutritional education in primary schools: a pilot study. Public Health, 140, 50-55. doi:10.1016/j.puhe.2016.08.021
25. Rustad, C., & Smith, C. (2013). Nutrition knowledge and associated behavior changes in a holistic, short-term nutrition education intervention with low-income women. J Nutr Educ Behav, 45(6), 490-498. doi:10.1016/j.jneb.2013.06.009
26. Schiavon, C. C., Vieira, F. G., Ceccatto, V., de Liz, S., Cardoso, A. L., Sabel, C., ve diğerleri. (2015). Nutrition education intervention for women with breast cancer: effect on nutritional factors and oxidative stress. J Nutr Educ Behav, 47(1), 2-9. doi:10.1016/j.jneb.2014.09.005
27. Team, R. C. (2019). A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing. Vienna, Austria. URL https://www.R-project.org/. Türkiye Beslenme Rehberi 2015 (TÜBER). (2016). Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı.
28. Wagner, M. G., Rhee, Y., Honrath, K., Blodgett Salafia, E. H., & Terbizan, D. (2016). Nutrition education effective in increasing fruit and vegetable consumption among overweight and obese adults. Appetite, 100, 94-101. doi:10.1016/j.appet.2016.02.002
29. Wallin, M. T., Culpepper, W. J., Nichols, E., Bhutta, Z. A., Gebrehiwot, T. T., Hay, S. I., ve diğerleri (2019). Global, regional, and national burden of multiple sclerosis 1990–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. The Lancet Neurology, 18(3), 269-285. doi:10.1016/s1474-4422(18)30443-5